step by step the good frienship grows

इक्षोरग्रात् क्रमशः पर्वणि पर्वणि यथा रसविशेषः।

तद्वत्सज्जनमैत्री विपरीतानां तु विपरीता॥ १६ ॥

नीतिद्विषष्टिका

ikṣoragrāt kramaśaḥ parvaṇi parvaṇi yathā rasaviśeṣaḥ।

tadvatsajjanamaitrī viparītānāṃ tu viparītā॥ 16 ॥

nītidviṣaṣṭikā

The friendship we develop with great people of noble character grow and remain sweet and tasty just as if it were a stalk of sugarcane which is sweet from top to bottom and that taste is felt in each piece and joint. However, friendship with evil minded individuals would have just the opposite effect. It may be temporary, it would end soon, and it would even turn bitter within no time.

इक्षोः अग्रात् of sugarcane, from the top and bottom रसविषेषः special sweet taste पर्वणि joint to पर्वणि joint क्रमशः progressively यथा in which manner भवति happens तद्वद् in the same manner सज्जन noble men मैत्री friendship.. विपरीतानं those who are of the contrary nature मैत्री friendship तु too विपरीता भवति would be of inconsistent, short-lived nature.

ഇക്ഷോരഗ്രാത് ക്രമശഃ പര്‍വണി പര്‍വണി യഥാ രസവിശേഷഃ।

തദ്വത്സജ്ജനമൈത്രീ വിപരീതാനാം തു വിപരീതാ॥ ൧൬ ॥

നീതിദ്വിഷഷ്ടികാ

നല്ല മനസ്സും തരവും ഉള്ള മഹത്തുക്കളുടെ കൂടെ നാം സൌഹൃദം നേടിയെടുത്താല്‍ അത് എന്നും ഏറെ മാധുര്യം ഉള്ളതായി തുടരും. ഒരു കരിമ്പിന്‍ തടി പോലെ .. രണ്ടറ്റത്തും അതിനു മാധുര്യം ഉണ്ട്. ഓരോ കണുവിലും തുണ്ടിലും അതിനു സ്വാദ് ഉണ്ടായിരിക്കും.

അവസരവാടികളും ദുഷ്ടന്മാരും ആയുള്ള ചങ്ങാത്തത്തിന്‍റെ ഗതി ഇതിനു വിപരീതമാണ്. അത്തരം സൌഹൃദങ്ങള്‍ക്ക് ആദ്യം തോന്നുന്നത്ര മാധുര്യം നീണ്ടകാലത്തേക്ക് ഉണ്ടാവില്ല. ഉള്ളത് പുറത്തു കാണുന്നത് മാത്രമായിരിക്കും. പിന്നെ അത്തരം സൌഹൃദങ്ങള്‍ ശത്രുതകളോ കയ്പ്പേറിയ അനുഭവങ്ങളോ ആയി മാറാന്‍ അധികം സമയം വേണ്ടിവരില്ല. --

gifts from elders and affectionate souls should never be refused

In fact the gifts from elders and affectionate souls should never be refused.

Receiving gift is a recognized duty and punyakarman according to shastras.

We should only ensure that the person who gives us the gift is not directly or indirectly not our well wisher.

Even in such cases it is better to make a show of acceptance and then disposing off the material somehow.

Nowadays it has become a fashion to record in marriage, poonal etc invitations that presents should be avoided.

That is not actually permitted by our traditions.

In poonal(yajopaveetha/brahmopadesha ceremony) one important function is bhikshatanam.

That means begging.

And marriages are expected to be conducted collectivel by the kith and kin.Anyonya paraspara sahayena. So everyone should contribute as a matter if duty and such sincere presents should be accepted graciously.

Refusal of a gift was never thought of.

The present attitude if some people smack of arrogance.

Of course pratigraham from asats असत् asataam pratigraham असतां प्रतिग्रहम् can incur sin.. but then asats should be avoided even otherwise.

You must realize that the elder persons' mind would burn in sorrow if he is not able to give something to the one who offers pranams. Can such gift ever be refused?

The pouring of rice grains or akshata by way of aseervatham itself is in the form of gift of infinite quantity

Akshatam means full or whole or infinitely large

There is nothing shameful or wrong for a brahmin receiving dakshina.

In fact while other people are entitled only to give daanam Manu and other rishis have prescribed the right to receive dakshina only to brahmins.

If I am ashamed to take dakshina I am actually ashamed to be a brahmin.

Is that necessary?

Taking dakshina is right.

But showing avarice demanding excessively for it or cursing someone for inadequate dakshina-these are not expected of a brahmin . That is all

failure of even a single organ can cause severe damage to all actions

पञ्चेन्द्रियस्य मर्त्यस्य च्छिद्रं चेदेकमिन्द्रियम्।

ततोऽस्य स्रवति प्रज्ञा दृतेः पात्रादिवोदकम्॥

महाभारते ५-३३-७७

pañcendriyasya martyasya cchidraṁ cedekamindriyam|

tato'sya sravati prajñā dṛteḥ pātrādivodakam||

mahābhārate 5-33-77

The human being is kept in his mental and intellectual balance and healthy physical existence too through the right operation of his five sense organs.. Sight (through eyes), hearing (through ears), smell (through nose), taste (through tongue, touch (through skin). If any of these five organs gets damaged or defective, then his intellectual faculties and physical prowess, his wisdom and judgement all leaks out through the defective organ as if such organ is just a water-bag made of skin which has developed a hole in it.

पञ्च इन्द्रियस्य having five organs.. Sight (eye), hearing (ears), touch (skin), smell (nose), taste (tongue) मर्त्यस्य for the man एकंone इन्द्रियं organ च्छिद्रं broken, damaged, defective चेत् if becomes ततः from there दृतेः made of hide, skin पात्राद् pot, bag उदकं water इवjust as तस्य his प्रज्ञा wisdom, judgement स्रवति flows out, leak

പഞ്ചേന്ദ്രിയസ്യ മര്‍ത്യസ്യ ച്ഛിദ്രം ചേദേകമിന്ദ്രിയം।

തതോഽസ്യ സ്രവതി പ്രജ്ഞാ ദൃതേഃ പാത്രാദിവോദകം॥

മഹാഭാരതേ ൫-൩൩-൭൭

മനുഷ്യന്‍ തന്‍റെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ കാര്യക്ഷമതയും മികവും എല്ലാം പുലര്‍ത്തുന്നത് ഉന്നത നിലവാരത്തോടെ അയാളുടെ അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ ഇപ്പോഴും പ്രവര്ത്തിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്‍ മാത്രമാണ്. കാഴ്ചകള്‍ കാണുന്ന കണ്ണുകള്‍, ശബ്ദം കേള്‍ക്കുന്ന ചെവികള്‍, ഗന്ധം ഉണരുന്ന മൂക്ക്, സ്വാദ് നുണയുന്ന നാവ്, സ്പര്‍ശനം അറിയുന്ന ത്വക്ക് എന്നിവയാണ് ഈ പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങള്‍. ഇവയില്‍ ഏതെങ്കിലും ഒരു ഇന്ദ്രിയത്തിനു ക്ഷതം സംഭവിക്കുകയോ, അതിന്‍റെ പ്രവര്‍ത്തനത്തിനു എന്തെക്കിലും ന്യൂനത ഉണ്ടാവുകയോ ചെയ്‌താല്‍, കുടിവെള്ളം നിറച്ചു സൂക്ഷിക്കാന്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന തുകല്‍ കൊണ്ടുള്ള സഞ്ചിയില്‍ ഒരു ദ്വാരം വീണാല്‍ അതിലൂടെ വെള്ളം എല്ലാം ഒഴുകി പാഴാവുന്നതുപോലെ കോട്ടം തട്ടിയ് ഇന്ദ്രിയം കാരണം അയാളുടെ കായികബലവും വിവേചനശക്തിയും പ്രജ്ഞയും എല്ലാം നഷ്ടമാവും, അവയ്ക്ക് ക്ഷീണം സംഭവിക്കും.

impotent and ineffective

प्रसादं निष्फलो यस्य क्रोधश्चापि निरर्थकः।

न तं भर्तारमिच्छन्ति षण्ढं पतिमिव स्त्रियः॥

महाभारते ५-३४-२१

prasādaṁ niṣphalo yasya krodhaścāpi nirarthakaḥ|

na taṁ bhartāramicchanti śaṇḍhaṁ patimiva striyaḥ||

mahābhārate 5-34-21

If a person who has no capacity to do anything good or worthwhile or productive when he is happy and productive and when he can do nothing that would affect others when he is angry, then no one would prefer to have his as a boss or superior. It is similar to ladies shunning a man who is a eunuch

यस्य whose प्रसादं being pleases, being happy and being benevolent निष्फलः of no use भवति is अपि च also यस्य whose क्रोधः great anger निरर्थकः meaningless भवति becomes तं him षण्ढं eunuch पतिं husband स्त्रियः women इव like कः अपि who ever भर्तारं as boss न इच्छन्ति does not desire

പ്രസാദം നിഷ്ഫലോ യസ്യ ക്രോധശ്ചാപി നിരര്‍ഥകഃ।

ന തം ഭര്‍താരമിച്ഛന്തി ഷണ്ഢം പതിമിവ സ്ത്രിയഃ॥

മഹാഭാരതേ ൫-൩൪-൨൧

ഒരു വ്യക്തി സന്തോഷത്തോടെയും സഹായിക്കാന്‍ തയാറായി നില്‍ക്കുമ്പോള്‍ പോലും അയാളുടെ സന്തോഷവും സേവനവും കൊണ്ട് ആര്‍ക്കും വലുതായ പ്രയോജനം ഒന്നും കിട്ടുകയില്ല എങ്കിലോ, പിന്നെ ഒരാള്‍ എത്ര കാര്യമായി ദേഷ്യം കൊണ്ട് ഉറഞ്ഞു തുള്ളിയാലും അതുകൊണ്ട് ആര്‍ക്കും ഒരു പേടിയോ ചലനമോ ഉണ്ടാവുകയില്ല, ആ കോപം കൊണ്ട് ആര്‍ക്കും ഒരു ചുക്കും സംഭവിക്കുകയില്ല, എന്ന് ആണെങ്കിലോ അത്തരം മനുഷ്യനെ യജമാനനായി കിട്ടുവാന്‍ ഒരാളും ഇഷ്ടപ്പെടുകയില്ല. ആണും പെണ്ണും കെട്ട ഒരു ഷണ്ഢനെ ജീവിത പങ്കാളി ആക്കുവാന്‍ ഒരു സ്ത്രീയും തയാറാവുകയില്ലല്ലോ..

only good deeds remain for our benefit once we are dead

अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयं कृतम्।

तस्मात्तु पुरुषो यत्नात् धर्मं सञ्चिनुयाच्छनैः॥

महाभारते ५-४०-१८

agnau prāstaṁ tu puruṣaṁ karmānveti svayaṁ kṛtam|

tasmāttu puruṣo yatnāt dharmaṁ saṁcinuyācchanaiḥ||

mahābhārate 5-40-18

When a person is dead and is thrown into fire, all that keeps him company is the positive and negative results of his own activities during his lifetime. Therefore a person should always engage himself applying his all energy in following dharma and accumulating slowly and steadily the good virtues or punyam by following such path of virtue.

अग्नौ in fire प्रास्तं consigned, thrown into पुरुषं human being स्वयं by oneself कृतं done कर्म deeds, good and bad effect of deeds तु alone अन्वेति keep company तस्मात् therefore पुरुषः a man यत्नात् applying great labour with care शनैः slowly and steadily धर्मं virtues, punyam due to virtues संचिनुयात् तु alone should collect

അഗ്നൌ പ്രാസ്തം തു പുരുഷം കര്‍മാന്വേതി സ്വയം കൃതം।

തസ്മാത്തു പുരുഷോ യത്നാത് ധര്‍മം സംചിനുയാച്ഛനൈഃ॥

മഹാഭാരതേ ൫-൪൦-൧൮

ഒരു മനുഷ്യന്‍ മരിച്ചുകഴിഞ്ഞു അയാളെ തീയില്‍ നിക്ഷേപിക്കുമ്പോള്‍ അയാള്‍ക്കൊപ്പം കൂടെ ഉണ്ടാവാന്‍ അയാള്‍ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലഘട്ടത്തില്‍ സ്വയം ചെയ്ത കര്‍മ്മങ്ങളുടെ നല്ലതും ചീത്തയുമായ ഫലങ്ങള്‍ മാത്രമേ ഉണ്ടാവുകയുള്ളൂ.

ഇത് ഒര്ത്തുകൊണ്ട് മനുഷ്യന്‍ തന്‍റെ ജീവിത കാലം മുഴുവന്‍ ധര്‍മ്മത്തിന്‍റെ വഴിയില്‍ നല്ല വിധം മുന്നോട്ടുപോയി, തന്‍റെ കഴിവുകള്‍ എല്ലാം ഉപയോഗിച്ച് പതുക്കെ ആണെങ്കിലും തുടര്‍ച്ചയായി പുണ്യം സ്വരൂപിച്ചെടുക്കുന്ന കാര്യത്തില്‍ ജാഗരൂകന്‍ ആയിരിക്കണം

what is past is past

अतिक्रान्तं हि यत्कार्यं पश्चाच्चिन्तयते नरः।

तच्चास्य न भवेत्कार्यं चिन्तया च विनश्यति॥

महाभारते ८-३१-२९

atikrāntaṁ hi yatkāryaṁ paścāccintayate naraḥ|

taccāsya na bhavetkāryaṁ cintayā ca vinaśyati||

mahābhārate 8-31-29

If a person thinks over obsessively or worries his heart out over some project who time of execution is past, or some work which could not be done any more, then that project or work will not come back him to him for successful performance or execution once again. What is past is past. However, worry and rumination over what is already lost makes him dejected and he may even perish due to such obsessively painful thoughts.

अतिक्रान्तं the time for execution or performance is past यत् which कार्यं project नरः man पश्चात् after the due date चिन्तयते ponders or worries over तत् कार्यं that project or work अस्य for him न भवेत् would not become useful सः he चिन्तया through worry and remorse विनश्यति च would perish too.

അതിക്രാന്തം ഹി യത്കാര്യം പശ്ചാച്ചിന്തയതേ നരഃ।

തച്ചാസ്യ ന ഭവേത്കാര്യം ചിന്തയാ ച വിനശ്യതി॥

മഹാഭാരതേ ൮-൩൧-൨൯

ചെയ്യേണ്ട സമയവും സന്ദര്‍ഭവും കഴിഞ്ഞു പോയ ഒരു ജോലിയെക്കുറിച്ചോ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചോ ഒരാള്‍ തക്കതായ കാലം കടന്നു പോയ ശേഷം എത്ര തീവ്രമായി ചിന്തിച്ചാലും ആ കാര്യം ചെയ്യുവാനുള്ള അവസരമോ, ആ കാര്യത്തില്‍ ഉള്ള വിജയമോ അയാള്‍ക്ക്‌ തിരിച്ചു കിട്ടാനോ പോയത് തിരിച്ചു പിടിക്കാനോ സാധിക്കുകയില്ല. കഴിഞ്ഞതു കഴിഞ്ഞതു തന്നെ. പിന്നെ കഴിഞ്ഞു പോയതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാകുല ചിന്തകള്‍ മനസ്സില്‍ അയവിറക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നാല്‍ ആ ചിന്തകള്‍ ആധികള്‍ ആയി മാറി അയാളുടെ സമനില തെറ്റിച്ചു അയാളെ നാശത്തിലേയ്ക്ക് തള്ളിവിട്ടു എന്ന് വരാം

difference between a noble soul and an evil wretch

अन्यान् परिवदन् साधुः यथा हि परितप्यते।

तथा परिवदन्नन्यान् तुष्टो भवति दुर्जनः।

महाभारते १-५४-९२

anyān parivadan sādhuḥ yathā hi paritapyate|

tathā parivadannanyān tuṣṭo bhavati durjanaḥ|

mahābhārate 1-54-92

This is the difference between a noble friendly soul and an evil minded wretch. The noble person feels utterly miserable if he is in a situation where he has to criticise, abuse or use bad words against others. However, an evil minded fellow finds extra happiness in lashing out with his tongue accusing, abusing and foul mouthing others.

यथा in the same way and to the same extent साधुः noble person अन्यान् others परिवदन् talking against, criticizing, using unfavourable words, accusing, abusing परितप्यते feel miserable तथा in the same manner अन्यान् others परिवदन् reviling, finding fault दुर्जनः evil minded person तुष्टो भवति becomes supremely happy.

അന്യാന്‍ പരിവദന്‍ സാധുഃ യഥാ ഹി പരിതപ്യതേ।

തഥാ പരിവദന്നന്യാന്‍ തുഷ്ടോ ഭവതി ദുര്‍ജനഃ।

മഹാഭാരതേ ൧-൫൪-൯൨

ഒരു സാത്വികനായ സഹൃദയനും ഒരു ദുഷ്ടനും തമ്മിലുള്ള ആത്യന്തികമായ വ്യത്യാസം ഇതാണ്.

നല്ല മനുഷ്യന്‍ ഏതെങ്കിലും കാരണം കൊണ്ട് മറ്റുള്ളവരെ വിമര്‍ശിക്കുവാനോ ആര്‍ക്കെങ്കിലും എതിരായി ചീത്തയോ കടുപ്പമേറിയതോ ആയ വാക്കുകള്‍ ഉപയോഗിക്കേണ്ട സാഹചര്യം നേരിടുകയാണെങ്കില്‍ അതില്‍ ഏറെ പരിതപിക്കുന്നു.

പക്ഷെ ദുഷ്ടനാവട്ടെ ആരെക്കുറിച്ചെങ്കിലും അപവാദം പറയാനോ ആരെയെങ്കിലും തെറി വിളിക്കാനോ അവസരം കിട്ടുകയാണെങ്കില്‍ അയാള്‍ അതില്‍ അങ്ങേയറ്റം വികൃതമായ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു.

yearn to get defeated at the hands own disciple

There is a saying in Sanskrit.

There is a saying in Sanskrit.

सर्वत्र जयं अन्विच्छेत् शिष्यादिच्छेत् पराजयम्

A person should seek victory in all things he does but he, as a classy teacher, should yearn to get defeated at the hands of his own disciple.. He should groom and raise his wards to such great heights and provide them with such great wealth of erudition so that the student surpasses the teacher in knowledge.

That is the true spirit of a worthy teacher.

We have to celebrate such teachers.

We have seen many such masters.

We have often tried to imitate them too, albeit without success, because we can never reach anywhere near them in quality and class

Pranams to such teachers of 916 purity.

Gurubhyo namah.

A variant to thi saying is

There is a saying in Sanskrit.

सर्वत्र जयं अन्विच्छेत् पुत्रादि च्छेत् पराजयम्

A person should seek victory in all things he does should yearn to get defeated at the hands of his own son..

 

would attain very soon all that one has desired for if...

अनिर्वेदेन दीर्घेण निश्चयेन ध्रुवेण च।

देवदेवप्रसादाश्च क्षिप्रं फलमवाप्स्यसे॥

महाभारते १२-१५३-११७

anirvedena dīrgheṇa niścayena dhruveṇa ca|

devadevaprasādāśca kṣipraṁ phalamavāpsyase||

mahābhārate 12-153-117

A person is blessed that he would attain very soon all that he has desired for if

He works on the project without interruption and with sense of purpose without falling prey to depression

He works with steely determination without wavering and without losing track of his target

He has the sweet and benevolent blessing of the Supreme being.

 दीर्घेण uninterrupted, continuous अनिर्वेदेन self reliance, lack of depression ध्रुवेण unwavering निश्चयेन determination देव देव lord of lords, the divine being प्रसादात् by the grace of च to त्वं you क्षिप्रं very soon, without delay फलं good results अवाप्स्यसे would attain

അനിര്‍വേദേന ദീര്‍ഘേണ നിശ്ചയേന ധ്രുവേണ ച।

ദേവദേവപ്രസാദാശ്ച ക്ഷിപ്രം ഫലമവാപ്സ്യസേ॥

മഹാഭാരതേ ൧൨-൧൫൩-൧൧൭

ഈ സുഭാഷിതത്തിലൂടെ ഒരു വ്യക്തി അയാള്‍ ജീവിതത്തില്‍ ആശിക്കുന്നത് എല്ലാം സഫലം ആവട്ടെ എന്ന് ആശംസിക്കുകയാണ്. ആ സാഫല്യം യാഥാര്‍ത്ഥ്യം ആവാന്‍ വേണ്ട ഒഴിച്ചുകൂടാന്‍ പറ്റാത്ത മൂന്ന് കാര്യങ്ങള്‍.

മടിപിടിച്ചോ മാനസികമായ തളര്‍ച്ചയ്ക്കു വശംവദനായോ ചെയ്യുന്ന അറച്ചു നില്‍ക്കാതെ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ലക്ഷ്യം നേടാന്‍ വേണ്ടി പ്രവര്‍ത്തിച്ചു കൊണ്ടേയിരിക്കുക

ലക്ഷ്യം കൃത്യമായി മുന്നില്‍ കണ്ടു ഉറച്ച നിശ്ചയദാര്‍ഢ്യത്തോടെ മുന്നോട്ടു പോവുക

സര്‍വശക്തനായ ഭഗവാന്‍റെ കരുണയും അനുഗ്രഹാശിസ്സുകളും ഇപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കുക

evil tendencies that are to be avoided by a good human being

काम क्रोधश्च लोभश्च मोहो मद्यमदादयः।

मायामात्सर्यपैशुन्यमविवेकोऽविचारता॥

अन्धकारो यद्दृच्छा च चापल्यम् लोलता नृप।

अत्यायासोऽप्यनायासः प्रमादो मोहसाहसम्।

आलस्यं दीर्घसूत्रत्वं परदारोपसेवनम्॥

अत्याहारो निराहारः शोकश्चौर्यं न्ऱ्रिपोत्तम।

एतान् दोषान् गृहे नित्यं वर्जयन् यदि वर्तते।

स नरो मण्डनं भूमेर् देशस्य नगरस्य च॥

स्कन्दपुराणे प्रभासखाण्डे॥

kāma krodhaśca lobhaśca moho madyamadādayaḥ|

māyāmātsaryapaiśunyamaviveko'vicāratā||

andhakāro yaddṛcchā ca cāpalyam lolatā nṛpa|

atyāyāso'pyanāyāsaḥ pramādo mohasāhasam|

ālasyaṁ dīrghasūtratvaṁ paradāropasevanam||

atyāhāro nirāhāraḥ śokaścauryaṁ nripottama|

etān doṣān gṛhe nityaṁ varjayan yadi vartate|

sa naro maṇḍanaṁ bhūmer deśasya nagarasya ca||

skandapurāṇe prabhāsakhāṇḍe||

Skanda puranam lists the evil tendencies that are to be avoided by a good human being

Lust, rage, cupidity, excessive desire, desire to consume hooch, arrogance, deception, unhealthy competition, stinginess, lack of discretion, thoughtlessness, mentally black lowliness, lack of self-control (waywardness), frivolity, addiction, excessive exertion, lack of exertion, lack of proper care and diligence in work, desire ,attempt or initiative to harm others, laziness, procrastination, desire for the females of others, eating less than necessary or eating too much, sense of excessive grief, tendency to steal-- Oh king, a good citizen should keep away all these tendencies and propensities from his household. If a person succeeds in this, then he becomes an ornament to the society.

കാമ ക്രോധശ്ച ലോഭശ്ച മോഹോ മദ്യമദാദയഃ।

മായാമാത്സര്യപൈശുന്യമവിവേകോഽവിചാരതാ॥

അന്ധകാരോ യദ്ദൃച്ഛാ ച ചാപല്യം ലോലതാ നൃപ।

അത്യായാസോഽപ്യനായാസഃ പ്രമാദോ മോഹസാഹസം।

ആലസ്യം ദീര്‍ഘസൂത്രത്വം പരദാരോപസേവനം॥

അത്യാഹാരോ നിരാഹാരഃ ശോകശ്ചൌര്യം നൃപോത്തമ।

ഏതാന്‍ ദോഷാന്‍ ഗൃഹേ നിത്യം വര്‍ജയന്‍ യദി വര്‍തതേ।

സ നരോ മണ്ഡനം ഭൂമേര്‍ ദേശസ്യ നഗരസ്യ ച॥

സ്കന്ദപുരാണേ പ്രഭാസഖാണ്ഡേ॥

ഒരു നല്ല മനുഷ്യന്‍ ഒഴിവാക്കേണ്ട ചീത്തകളെക്കുറിച്ച് സ്കാന്ദപുരാണത്തില്‍

“മഹാരാജാവേ, ഒരു നല്ല പൌരനും സമൂഹത്തിലെ നന്മ നിറഞ്ഞ അംഗവും, സമൂഹത്തില്‍ ഒരു അലങ്കാരം എന്ന പോലെ ജീവിക്കണം എന്ന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നു അയാള്‍ താഴെ പറയുന്ന ദുശ്ശീലങ്ങളും ദുസ്വഭാവങ്ങളും ഒഴിവാക്കുക തന്നെ വേണം, വീട്ടിലും നാട്ടിലും

അതിരുകടക്കുന്ന വിഷയാസക്തി,

നിയന്ത്രണംവിട്ടകോപം,

അന്തമില്ലാത്ത ആശകള്‍,

മദ്യമോ ലഹരിവസ്തുക്കളോ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള പ്രവണത, അഹങ്കാരം,

ജാഡ,

അനാരോഗ്യകരമായ മാത്സ്യര്യബുദ്ധി,

പിശുക്ക്,

വിവേകശൂന്യത,

മനസ്സില്‍ ഇരുട്ട് മാത്രം നിറയ്ക്കുന്ന, തരം താഴ്ത്തുന്ന ബുദ്ധിശൂന്യത,

ആത്മനിയന്ത്രണം ഇല്ലായ്മ,

അന്തഃസ്സാര ശൂന്യത,

ചില കാര്യങ്ങളില്‍ അത്യാസക്തി,

കഴിവിലും അളവിലും അധികം അദ്ധ്വാനം,

വേണ്ടത്ര ജോലി ചെയ്യാനുള്ള വിമുഖത,

ചെയ്യുന്ന ജോലിയോടും

ചുമതലകളോടും പ്രതിബദ്ധതയും അര്‍പ്പണബോധവും ഇല്ലായ്മ, ആക്രാന്തം,

മറ്റുള്ളവരെ ഉപദ്രവിക്കാനും അവര്‍ക്ക് കോട്ടം വരുത്താനും ഉള്ള ത്വര,

മടി,

കാര്യങ്ങള്‍ നീട്ടിക്കൊണ്ടു പോവാനുള്ള പ്രവണത,

സ്വന്തം ഭാര്യയോടല്ലാതെയുള്ള അനുരാഗം

അളവ് കൂടിയോ അളവു കുറഞ്ഞോ ഉള്ള ഭക്ഷണം

അളവിലധികം ദുഃഖിക്കാനും പുലമ്പാനും ഉള്ള മനസ്ഥിതി,

മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്തുക്കള്‍ കട്ടെടുക്കാന്‍ ഉള്ള വാസന “

abundance is not meant exclusively for any one single person

पृथिवी रत्नसंपूर्णा हिरण्यं पशवः स्त्रियः।

नालमेकस्य तत्सर्वं इति मत्वा शमं व्रजेत्॥

महाभारते आदिपर्वे ७५-५१

pṛthivī ratnasaṁpūrṇā hiraṇyaṁ paśavaḥ striyaḥ|

nālamekasya tatsarvaṁ iti matvā śamaṁ vrajet||

mahābhārate ādiparve 75-51

The earth is rich in precious gems. There are huge deposits of Gold and great treasures of gold are found accumulate. The landscape abounds in cattle. There are innumerable attractive damsels. True, but everyone should be conscious that all this abundance is not meant exclusively for any one single person. Everyone should understand this fact and should exercise restraint and should be realistic in his passions

रत्न gemsसंपूर्णा filled with पृथिवी the earth हिरण्यं gold पशवः cattle स्त्रियः women folk तत् they सर्वं all एकस्य of one person न not अलं meant fore इति thus मत्वा considering शमं equanimity व्रजेत् should attain

പൃഥിവീ രത്നസംപൂര്‍ണാ ഹിരണ്യം പശവഃ സ്ത്രിയഃ।

നാലമേകസ്യ തത്സര്‍വം ഇതി മത്വാ ശമം വ്രജേത്॥

മഹാഭാരതേ ആദിപര്‍വേ ൭൫-൫൧

ഭൂമുഖത്ത് പലയിടത്തുമായി എണ്ണമറ്റ രത്നങ്ങള്‍ നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. ഒരുപാട് സ്വര്‍ണ്ണം അവിടെയുണ്ട് പിന്നെ ധാരാളം സ്വര്‍ണ്ണ ശേഖരങ്ങളും ഉണ്ട്. എണ്ണിയാല്‍ ഒടുങ്ങാത്ത കന്നുകാലികളും ഇവിടെ കാണാം. പിന്നെ സുന്ദരികളായ ഒരുപാട് സ്ത്രീ രത്നങ്ങളും ഉണ്ട് . പക്ഷെ ഒരാളും ഈ കാണുന്ന സമൃദ്ധിയും സമ്പന്നതയും എല്ലാം തനിക്കു മാത്രം ഒറ്റയ്ക്ക് അനുഭവിക്കാന്‍ വേണ്ടി ഉള്ളവ ആണെന്ന ചിന്ത വച്ച് പുലര്‍ത്തരുത്. പകര്‍ന്നും പങ്കിട്ടും അനുഭവിക്കണം എന്ന ചിന്തയോടെ ഓരോരുത്തനും ആക്രാന്തം വെടിഞ്ഞു ആത്മനിയന്ത്രണം പുലര്‍ത്തണം . ആശകള്‍ക്ക് കടിഞ്ഞാണ്‍ ഇടണം.

not returning favours and bounties received is worse than death

सुहृदां हि धनं भुक्त्वा कृत्वा प्रणयमीप्सितम्।

प्रतिकर्तुमशक्तस्य जीवितान्मरणं वरम्।

महाभारते उद्योगपर्वे १०७-०७

suhṛdāṁ hi dhanaṁ bhuktvā kṛtvā praṇayamīpsitam|

pratikartumaśaktasya jīvitānmaraṇaṁ varam|

mahābhārate udyogaparve 107-07

After enjoying all the desired hospitalities and favours and affection of friends, and enjoying and sharing their affluence on that basis of such affection, if a person is in a situation where he is not able to return or repay anything to such friends, then death is better for him than his existence

ईप्सितं all that is desired प्रणयं कृत्वा showing and receiving all love and affection सुहृदां of friends धनं money resources भुक्त्वा enjoying, partaking प्रतिकर्तुं giving in return अशक्तस्य not capable of जीवितात् from life, living existence मरणं death वरं हि indeed is better

സുഹൃദാം ഹി ധനം ഭുക്ത്വാ കൃത്വാ പ്രണയമീപ്സിതം।

പ്രതികര്‍തുമശക്തസ്യ ജീവിതാന്മരണം വരം।

മഹാഭാരതേ ഉദ്യോഗപര്‍വേ ൧൦൭-൦൭

സുഹൃത്തുക്കളുടെ സ്നേഹത്തിന്‍റെയും കരുതലിന്‍റെയും തണലില്‍ ജീവിച്ചു അവരുടെ ഔദാര്യം കൈപ്പറ്റി സ്വന്തം കാര്യം എല്ലാം സാധിച്ച് എടുത്ത് അവരുടെ ധനവും സമൃദ്ധിയും ധാരാളമായി പങ്കിട്ട് ജീവിച്ച ശേഷം അത്തരം സുഹൃത്തുക്കള്‍ക്ക് ഒന്നും തിരിച്ചു ചെയ്യുവാന്‍ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയില്‍ എത്തിപ്പെടുന്നതിനേക്കാള്‍ മരിച്ചു പോവുന്നതാണ് ഭേദം.

never cause delay in these matters

राजाभिषेके शत्रुघ्ने कन्यादाने धनार्जने।

विद्या संग्रहणे रोगे कालक्षेपं न कारयेत्॥

व्यास सुभाषिते॥महाभारते॥

rājābhiṣeke śatrughne kanyādāne dhanārjane|

vidyā saṁgrahaṇe roge kālakṣepaṁ na kārayet||

vysa subhāṣite|ṁahābhārate||

The epic mahabharatham instructs that on certain possibilities, no delay should be entertained. One should grab the opportunity and act decisively. The delay can be harmful

If one has in sight some opportunity to be a ruler or to occupy a position of authority, he should assume charge immediately

If one feels the presence of an enemy he should take steps to fight and finish him off without any delay

If there is a girl in the family ready for marriage, the marriage should be conducted without any delay.

No opportunity to earn money or add to one’s wealth should be missed or delayed.

Whenever there is an opportunity to gain some knowledge, that opportunity should be grabbed and no second thoughts or dilly dallying should be permitted.

And more than all these,

When the symptoms of a disease are just appearing, all possible steps to take treatment and cure the malady should to taken without any delay..

राजाभिषेके taking charge as ruler शत्रुघ्ने annihilating, destroying enemies कन्यादाने giving girls of the family in marriage धनार्जने in earning and accumulating wealth विद्या संग्रहणे in gaining knowledge through education रोगे when afflicted by diseases च too कालक्षेपं hesitating and waiting for better time न कारयेत् should not be done

രാജാഭിഷേകേ ശത്രുഘ്നേ കന്യാദാനേ ധനാര്‍ജനേ।

വിദ്യാ സംഗ്രഹണേ രോഗേ കാലക്ഷേപം ന കാരയേത്॥

വ്യാസ സുഭാഷിതേ॥മഹാഭാരതേ॥

മഹാഭാരതത്തില്‍ കണിശമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ചില കാര്യങ്ങള്‍ ഒന്നും വൈകിക്കുകയോ പിന്നെ ആകാമെന്ന് കരുതി നീട്ടി വയ്ക്കുകയോ ശരിയല്ല എന്ന്

നാട് ഭരിക്കാനോ അധികാരം കൈയാളാനുള്ള ഏതെങ്കിലും പദവിയില്‍ എത്തുവാനോ സന്ദര്‍ഭം കിട്ടിയാല്‍ ആ പദവി ഏറ്റെടുക്കാന്‍ ഒട്ടും വൈകരുത്

എവിടെയെങ്കിലും ശത്രുക്കള്‍ ഉണ്ടെന്നു സൂചന കിട്ടിയാല്‍ അവരെ കണ്ടുപിടിച്ച് തോല്പിക്കുന്നതില്‍ സമയം വൈകിക്കരുത്

കുടുംബത്തില്‍ കല്യാണപ്രായം എത്തിയ പെണ്‍കുട്ടികള്‍ ഉണ്ടെങ്കില്‍ അവരെ കെട്ടിച്ചയയ്ക്കുന്നത്തി കാലതാമസം ഒരിക്കലും വരുത്തരുത്.

പണം സമ്പാദിക്കാനോ സ്വന്തം സ്വത്ത് വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാനോ കിട്ടുന്ന ഒരു അവസരവും കാത്തു നിന്ന് നഷ്ടപ്പെടുത്തരുത്.

അറിവും വിദ്യാഭ്യാസവും നേടാന്‍ ഏതു വഴി കണ്ടാലും മടിച്ചുനില്‍ക്കാതെ കിട്ടുന്ന സന്ദര്‍ഭങ്ങള്‍ പരമാവധി ഉപയോഗിക്കണം.

ഇതൊന്നും കൂടാതെ

ഏതെങ്കിലും രോഗം പിടിപെടുന്നതിന്‍റെ കൊച്ചു ലക്ഷണങ്ങള്‍ കണ്ടാല്‍ പോലും സമയം കളയാതെ രോഗം ചികിത്സിച്ചു ഭേദം ആക്കുന്നതില്‍ ഉപേക്ഷ ഒട്ടും ഉണ്ടാവരുത്.

the physical beauty, the relevance of a person lies in the way he becomes useful

प्रावृण्मेघस्य मालिन्ये दोषः को भूरिवर्षिणः।

शारदाभ्रस्य शुभ्रत्वं वद कुत्रोपयुज्यते॥

सूक्तिरत्नहार व्यास

prāvṛṇmeghasya mālinye doṣaḥ ko bhūrivarṣiṇaḥ|

śāradābhrasya śubhratvaṁ vada kutropayujyate||

sūktiratnahāra vyāsa

The clouds appearing in the rainy season look rather dirty or unclean but pour down water and bless the earth and its occupants with source of life. Therefore no one would notice the dark appearance of the cloud nor would anyone ever find fault with such dirty looks.

However, the clouds appearing in the clear sky of autumn are spotlessly white and bright. However no one would appreciate that cleanliness and bright looks much because, those clouds are of no use to anyone.

This is from Vyasa Subhashitam.. The poet tries to underline the fact more than the physical beauty, the relevance of a person lies in the way he becomes useful to one and all.

भूरि in profusion वर्षिण: pouring water प्रावृष rainy season मेघस्य cloud मालिन्येin the dark dirty and tainted appearance को दोषः what defect or what blame is there to be found शारदाभ्रस्य the autumn cloud शुभ्रत्वं spotless white colour कुत्र where उपभुज्यते is of any use वद tell

പ്രാവൃണ്മേഘസ്യ മാലിന്യേ ദോഷഃ കോ ഭൂരിവര്‍ഷിണഃ।

ശാരദാഭ്രസ്യ ശുഭ്രത്വം വദ കുത്രോപയുജ്യതേ॥

സൂക്തിരത്നഹാരം വ്യാസന്‍

മഴക്കാലത്ത് ആകാശത്തില്‍ ഇരുണ്ടുകൂടുന്ന മേഘങ്ങള്‍ നിറം കൊണ്ടും ഭാവം കൊണ്ടും അഴുക്കു നിരഞ്ഞവയായി തോന്നാം. പക്ഷെ അവ ധാരാളം ജലം പൊഴിച്ചു ഭൂമിയില്‍ ജീവന്‍ നിലനിര്‍ത്തുന്നു. ആ മേഘങ്ങളുടെ ഭംഗിക്കുറവ് ആരും ശ്രദ്ധിക്കാറില്ല. അവ നമുക്ക് നല്‍കുന്ന അനുഗ്രഹം മാത്രമേ നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയില്‍ പെടുകയുള്ളൂ.

അതേസമയം വേനല്‍ക്കാലത്ത് തെളിഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്ന ആകാശത്തില്‍ പാല്‍ പോലെ വെളുത്ത സൌന്ദര്യം നിറഞ്ഞ മേഘങ്ങള്‍ പാറി നടക്കാറുണ്ട്. ഈ മേഘങ്ങളെക്കൊണ്ട് ആര്‍ക്കും ഒരു പ്രയോജനവും ഇല്ല. ഒരിക്കലും അവ മഴയായി മാറില്ല. ആരും അവയെക്കുറിച്ച് വലുതായൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കാരും ഇല്ല.

വ്യാസ സുഭാഷിതത്തില്‍ നിന്ന്. ഒരാളുടെ ശാരീരികമായ ഭംഗിയെക്കാള്‍ അയാളെക്കൊണ്ട് ഉണ്ടാവുന്ന നന്മകള്‍ ആണ് അയാളുടെ പ്രാധാന്യം നിശ്ചയിക്കുന്നത് എന്ന കാര്യം കവി അടിവരയിട്ടു സൂചിപ്പിക്കുകയാണ്.

may break or even get shattered but will not stoop

म्रियते मानमापन्नो न च याति पराभवम्।

शिलास्तम्भोऽतिभारेण भिद्यते नैव नम्यते॥

व्यास सुभाषिते ८० सूक्तिरत्नहारे॥

mriyate mānamāpanno na ca yāti parābhavam|

śilāstambho'tibhāreṇa bhidyate naiva namyate||

vyāsa subhāṣite 80 sūktiratnahāre||

The man of class would prefer to lose his life than surrendering to insult and defeat when his dignity or self-respect is compromised. When excessive load is placed on a pillar made of solid rock, the pillar may develop cracks or even crumble down but it will never bend

उत्तमः पुरुषः the noble person मानं affront, challenge to self-respect , dignity आपन्नः having attained म्रियते dies पराभवं defeat, surrender न याति च does not attain tooअतिभारेण due to excessive weight शिलास्तंभः the pillar made of stone भिद्यते breaks, cracks,gets shattered न does not नम्यते bend एव indeed

മ്രിയതേ മാനമാപന്നോ ന ച യാതി പരാഭവം।

ശിലാസ്തംഭോഽതിഭാരേണ ഭിദ്യതേ നൈവ നമ്യതേ॥

വ്യാസ സുഭാഷിതേ ൮൦ സൂക്തിരത്നഹാരേ॥

തരമുള്ള മനുഷ്യന്‍ സ്വന്തം അഭിമാനത്തിനും അന്തസ്സിനും സഹിക്കുവാന്‍ പറ്റുന്നതിലേറെ വെല്ലുവിളികള്‍ നേരിടുമ്പോള്‍ സ്വന്തം ജീവിതം നല്‍കിയും തല ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ചു നില്‍ക്കാന്‍ ശ്രമിക്കും. ആക്ഷേപത്തിനും അപമാനത്തിനും മുമ്പില്‍ ഭീരുവായി കീഴടങ്ങുകയില്ല.

കല്ലില്‍ കെട്ടി ഉയര്‍ത്തിയ തൂണിനു മുകളില്‍ താങ്ങാന്‍ കഴിയുന്നതില്‍ എറെ ഭാരം വച്ചാല്‍ തൂണ് വളഞ്ഞു കൊടുക്കുകയില്ല. ഭാരം ചുമന്നു വിണ്ടുകീറും, പൊട്ടിച്ചിതറി എന്നും വരാം

accept assistance only from noble persons

सतां स्वल्पमपि द्रव्यं कूपे जलमिवाश्रयेत्।

प्रभूतमप्यसाधूनां द्रव्यं जलं इवार्णवे॥

व्यास सुभाषिते॥बृहत्कथा॥

satāṁ svalpamapi dravyaṁ kūpe jalamivāśrayet|

prabhūtamapyasādhūnāṁ dravyaṁ jalaṁ ivārṇave||

vyāsa subhāṣitee||bṛhatkathā||

One has to seek earnings and financial assistance from the people who are noble at heart. Even if they are having only limited resources, such resources are clean and untainted just like water in a little well. The wealth possessed by evil minded fellows, even if such wealth is huge, should be shunned. They are like the waters in the ocean full of salt and unsuitable for consumption.

स्वल्पं even though little अपि too सतां of good people द्रव्यं the money, possessions कूपे in the well जलं water इव like आश्रयेत् depend on असाधूनां of evil minded people प्रभूतं even though very huge, even though in profusion अपि too द्रव्यं wealth अर्णवे in the ocean जलं water इव भवति is like .

സതാം സ്വല്പമപി ദ്രവ്യം കൂപേ ജലമിവാശ്രയേത്।

പ്രഭൂതമപ്യസാധൂനാം ദ്രവ്യം ജലം ഇവാര്‍ണവേ॥

വ്യാസ സുഭാഷിതേ॥ബൃഹത്കഥാ॥

ജീവിതോപാധിക്കായും ധനസഹായത്തിനായും നല്ല മനുഷ്യരെ മാത്രമേ ആശ്രയിക്കാവൂ. അവരുടെ പണവും സമ്പാദ്യവും താരതമ്യേന അളവില്‍ കുറഞ്ഞവ ആയാലും കിണറ്റിലെ വെള്ളം പോലെ തെളിഞ്ഞതും ശുദ്ധവും ആയിരിക്കും.

നീചന്മാരുടെ കയ്യിലുള്ള പണം കടലിലെ വെള്ളം പോലെ ആണ്. വേണ്ടതില്‍ അധികം പണം ഉണ്ടാവാം. പക്ഷ സമുദ്രത്തിലെ ജലം ഉപ്പും മറ്റു മാലിന്യങ്ങളും കാരണം നമ്മുടെ നിത്യോപയോഗത്തിനു ഉതകാത്തതു പോലെ ദുഷ്ടന്മാരുടെ സമ്പത്തും ഒരു നന്മയ്ക്കും പ്രയോജനപ്പെടുകയില്ല.

too much of consumption or enjoymenet need not provide satisfaction

न स्वप्नेन जयेन्निद्रां न कामेन स्त्रियं जयेत्।

न चैन्धनैर् जयेद्वह्निं न मद्येन तृषां जयेत्॥

गरुडपुराणे आचारकाण्डे

na svapnena jayennidrāṁ na kāmena striyaṁ jayet|

na caindhanair jayedvahniṁ na madyena tṛṣāṁ jayet||

garudapuraane aachaarakaande

If one thinks that he could get over the bad effects of excessive sleep by dreaming bright dreams, he is wrong. More and more dreaming can make one sleepier and lazier. That is all

If one thinks he could satisfy his desire for romance by constant company with women, he is again not right. Such company would only increase his desire

If one thinks that if huge quantities of fuel or twigs are added to the raging fire then the fire would wait till such fuel is burnt off, then he has made a mistake. The added fuel would only increase the intensity of the fire.

And

If one thinks he can quench his thirst by drinking more and more toddy, then he is indeed a fool. Toddy can make a person inebriated and addicted but could never satisfy his thirst.

From Garuda Puranam

स्वप्नेन by repeated dreaming निद्रां sleep न जयेत् should not, could not overcome, could not get over कामेन by repeatedly indulging in amorous activities स्त्रियं न जयेत् cannot get satisfied in attraction and romance for the fairer sex इन्धनैः through constantly adding fuel वह्निं the fire न जयेत् cannot pacify, cannot satisfy मद्येन by consuming toddy, intoxicating drink तृषां न जयेत् thirst can never be quenched.

ന സ്വപ്നേന ജയേന്നിദ്രാം ന കാമേന സ്ത്രിയം ജയേത്।

ന ചൈന്ധനൈര്‍ ജയേദ്വഹ്നിം ന മദ്യേന തൃഷാം ജയേത്॥

ഗരുഡപുരാണേ ആചാരകാണ്ഡേ

സുന്ദരസ്വപ്നങ്ങള്‍ എപ്പോഴും കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നാല്‍ ഒന്നും ചെയാതെ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിന്‍റെ തിക്തഫലങ്ങള്‍ ഒഴിവാക്കാമെന്ന് ഒരാള്‍ കരുതുന്നു എങ്കില്‍ അയാള്‍ തീര്‍ത്തും വിഡ്ഢി ആണ്

പെണ്ണുങ്ങളുമായി വീണ്ടും വീണ്ടും അനുരാഗത്തിലും പ്രേമത്തിലും എല്ലാം ഇടപെട്ടാല്‍ അത്തരം വികാരങ്ങള്‍ കുറഞ്ഞു വരും എന്ന് സ്വയം വിശ്വസിക്കുന്നതും യുക്തിക്ക് നിരക്കുന്നത് അല്ല.

കത്തിപ്പടരുന്ന തീയില്‍ കൂടുതല്‍ ഇന്ധനവും വിറകും എല്ലാം ചേര്‍ത്ത് വച്ചാല്‍ അതെല്ലാം കത്തുന്നത് വരെ തീ കാത്തിരിക്കും എന്ന് കരുതുന്നത് വ്യാമോഹമാണ്. കൂടുതല്‍ ഇന്ധനം കിട്ടുമ്പോള്‍ തീയ് കൂടുതല്‍ ശക്തി പ്രാപിക്കും

അതുപോലെ ദാഹം തീര്‍ക്കാന്‍ മദ്യപാനം നടത്താമെന്ന് കരുതുന്നത് വിചിത്രമാണ്. മദ്യം ഒരാളെ ലഹരിക്ക് അടിമയാക്കും.. അയാളുടെ വിവേകം നശിക്കും. പക്ഷെ മദ്യം കുടിച്ചു ഒരാളുടെ ദാഹം ഒരിക്കലും ശമിക്കാന്‍ പോകുന്നില്ല.

ഗരുഡ പുരാണത്തില്‍ നിന്ന്

evil fellows would cause damage without any provocation, without any reason.

न क्षुधातृप्तये किञ्चिन्नाधर्मो विद्यते क्वचित्।

तथापि सर्पो दशति दुर्जनानां तथा क्रिया॥

सूक्तिरत्नहारे

na kṣudhātṛptaye kiñcinnādharmo vidyate kvacit|

tathāpi sarpo daśati durjanānāṁ tathā kriyā||

sookthiratnahaare

A venomous snake would bite, inject poison and kill the victim. The victim need not be fit to be taken as food that would satisfy the snakes hunger. The victim need not have done anything improper or unrighteous towards the snake. The snake would bite and indeed kill.

The activities of evil minded persons too are like this. They would attack and cause damage without any provocation, without any reason.

क्षुधा तृप्तये to satiate the hunger किञ्चित् not even a little न अस्ति is available . क्वचित् nowhere अधर्मः any wrong doing, deviation from propriety न विद्यते not there . तथा अपि even then सर्पः the venomous snake दशति bites to kill दुर्जनानां of evil people क्रिया activities तथा this way भवति happen


ന ക്ഷുധാതൃപ്തയേ കിഞ്ചിന്നാധര്‍മോ വിദ്യതേ ക്വചിത്।
തഥാപി സര്‍പോ ദശതി ദുര്‍ജനാനാം തഥാ ക്രിയാ॥
സൂക്തിരത്നഹാരം

വിഷം മുറ്റിനില്‍ക്കുന്ന സര്‍പ്പം മുന്നില്‍ കണ്ടതിനെയെല്ലാം കടിക്കും. എല്ലാവരിലും വിഷം കുത്തി നിറയ്ക്കും. കടിയേറ്റു മരിക്കുന്ന ഇര ആഹാരത്തിനും വിശപ്പ്‌ തീര്‍ക്കാനും ഉത്തകുന്നതാണോ എന്ന് പാമ്പ് കടിക്കുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാറില്ല. കടിയേല്‍ക്കുന്ന ഇര തന്നോടു എന്തെങ്കിലും അധര്‍മ്മം പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ, തനിക്ക് എന്തെങ്കിലും ശല്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ എന്നൊന്നും സര്‍പ്പം ചിന്തിക്കാറില്ല. വിഷം കുത്തിവയ്ക്കണം, ഇരയെ കൊല്ലണം, ഇത് മാത്രമാണ് വിഷസര്‍പ്പത്തിന്‍റെ ലക്ഷ്യവും ജാതി സ്വഭാവവും. ദുഷ്ടന്മാരുടെ പ്രവര്‍ത്തികളും ഇതുപോലെ ഒക്കെയാണ്. അവര്‍ ഒരു കാരണവും ഇല്ലാതെ മറ്റുള്ളവരെ ആക്രമിച്ചു നശിപ്പിക്കും.

man falling to flttery faces nemesis

योऽर्थकामस्य वचनं प्रतिकूलान्न मृष्यते।

शृणोति प्रतिकूलानि द्विषतां वशमेति च॥

सुहृदां हितकामानां यो न तिष्ठति शासने।

प्राज्ञानां कृतविद्यानां स नरः शत्रुनन्दनः॥

महाभारते सूक्तिरत्नहारे॥

yo'rthakāmasya vacanaṁ pratikūlānna mṛṣyate|

śṛṇoti pratikūlāni dviṣatāṁ vaśameti ca||

suhṛdāṁ hitakāmānāṁ yo na tiṣṭhati śāsane|

prājñānāṁ kṛtavidyānāṁ sa naraḥ śatrunandanaḥ||

mahābhārate sūktiratnahāre||

A person who, out of ignorance and obstinacy, would not realize the evil intentions lurking behind people who are out there to earn money for themselves by hook or crook and use sweet and apparently favourable words just to further their own selfish interests and in turn listen to such tempting but dangerous words and act according to such words, ultimately falls victim to his own enemies and would face destruction.

A person who does not remain under the tutelage, advise and guidance of noble souls who are of lofty thoughts, who are highly learned and who always desire only his welfare, makes his enemies extremely happy, because, without such guidance, the enemies could finish him off without much difficulty.

From Mahabharatham

यः which नरः man अर्थकामानां who are after money by hook or crook वचनं words प्रतिकूलात् due to obstinacy, due to rebellious mind न मृष्यते does not realise and understand ,प्रतिकूलानि unfair, crooked words शृणोति listen and act upon च too सः he द्विषतां of ememies वशं एति fall under the evil influence

यः who प्राज्ञानां enlightened, of very lofty thoughts कृतविद्यानां highly learned, erudite हितकामानां who earnestly and sincerely desire the welfare सुहृदां of friends शासने advise, control and supervision न तिष्ठति does not stand, does not remain सः he शत्रुनन्दनः भवति becomes the person who brings happiness to his enemies.

യോഽര്‍ഥകാമസ്യ വചനം പ്രതികൂലാന്ന മൃഷ്യതേ।

ശൃണോതി പ്രതികൂലാനി ദ്വിഷതാം വശമേതി ച॥

സുഹൃദാം ഹിതകാമാനാം യോ ന തിഷ്ഠതി ശാസനേ।

പ്രാജ്ഞാനാം കൃതവിദ്യാനാം സ നരഃ ശത്രുനന്ദനഃ॥

മഹാഭാരതേ സൂക്തിരത്നഹാരേ॥

ഒരാള്‍ അയാളുടെ വിവരക്കേടും മരമണ്ടത്തവും വിവേകശൂന്യതയും കടും പിടിത്തവും മൂലം, പണം ഏതു തരം താണ വിധത്തിലും സമ്പാദിക്കുവാനും സ്വാര്‍ത്ഥ താല്പര്യങ്ങള്‍ മാത്രം നേടുവാനും വേണ്ടി മാത്രം നിലകൊള്ളുന്ന ദുഷ്ടന്മാരുടെ ആപത്കരങ്ങളും കേള്‍ക്കാന്‍ ഹിതകരങ്ങള്‍ എന്ന് തോന്നുന്നവയും ആയ വാക്കുകളില്‍ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിനാശം തിരിച്ചറിയാതെ അത്തരം വാക്കുകള്‍ ശ്രദ്ധിച്ചു അവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ സ്വന്തം പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്താല്‍ അയാള്‍ വൈകാതെ ശത്രുക്കളുടെ വലയില്‍ അകപ്പെട്ടു വിനാശം നേരിടുക തന്നെ ചെയ്യും

ഒരു മനുഷ്യന്‍ വിവരവും, വിവേകവും ഉന്നതമായ ചിന്തകളും, ഉള്ള, തന്‍റെ കൂടെയുള്ള എല്ലാവരുടെയും നന്മയും ക്ഷേമവും മാത്രം ആഗ്രഹിക്കുകയും അതിനായി അക്ഷീണപരിശ്രമം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്ന മഹത്തുക്കളും സജ്ജനങ്ങളും നല്‍കുന്ന ഉപദേശങ്ങളും നിര്‍ദ്ദേശങ്ങളും സ്വീകരിച്ച് അതിനനുസരിച്ച് ജീവിതം ക്രമീകരിച്ചില്ലെങ്കില്‍ അയാളുടെ ശത്രുക്കള്‍ക്ക് ഏറെ സന്തോഷം ആയിരിക്കും. ശരിയായ മാര്‍ഗദര്‍ശനം ഇല്ലാതെ ജീവിക്കുന്നവരെ തോല്പ്പിക്കുവാനും നശിപ്പിക്കുവാനും ശത്രുക്കള്‍ക്ക് എളുപ്പമാണല്ലോ.

മഹാഭാരതത്തില്‍ നിന്ന്.

senseless ruler and wiced ministers

अविवेकमतिर्नृपतिर्मन्त्री गुणवत्सु वक्रितग्रीवः ।

यत्र खलाश्च प्रबलास्तत्र कथं सज्जनावसरः ॥ १४० ॥

भोज प्रबन्धे

avivekamatirnṛpatirmantrī guṇavatsu vakritagrīvaḥ ।

yatra khalāśca prabalāstatra kathaṃ sajjanāvasaraḥ ॥ 140 ॥

bhoja prabandhe

A kingdom or region headed by a king or by a leader who lacks sense and discretion

Where the ministers and officials of the State turn away their head when they meet people of class and nobilitiy

Where the wicked and the crafty ruffians are highly influential in the matter of the state and the society

Can any person with knowledge, wisdom and sense even get any opportunity to live, make progress and thrive ?

A quote from the Bhoja Prabhandham of Ballaaladeva.

However if one is tempted to look around himself after reading this we cannot find fault with him.

यत्र whare नृपति the king, the ruler of men, administrator अविवेक मतिः is immature, is a person lacking in discretion मन्त्री minister गुणवत्सु on persons of class, quality वक्रित ग्रीवः the head turned away, the head turned in the opposite direction खलाः wicked people प्रबलाः are prominent, are influential च too तत्र there कथं how can सज्जनावसरः opportunity for men of quality, nobility and class

അവിവേകമതിര്‍നൃപതിര്‍മന്ത്രീ ഗുണവത്സു വക്രിതഗ്രീവഃ ।

യത്ര ഖലാശ്ച പ്രബലാസ്തത്ര കഥം സജ്ജനാവസരഃ ॥ ൧൪൦ ॥

ഭോജ പ്രബന്ധേ

ഒട്ടും വിവേകവും വകതിരിവും തോട്ടുതീണ്ടാത്ത രാജാവ്, ഭരണവും അധികാരവും കൈയാളുന്ന അത്തരം നേതാവ്

തരവും നന്മയും ഉള്ള ആരെക്കണ്ടാലും മുഖം മറുവശത്തേക്ക് തിരിക്കുന്ന മന്ത്രി, അത്തരം അധികാരികള്‍

വക്രതയും കന്നായ്മയും നിറഞ്ഞ ഉപജാപകരുടെ അഴിഞ്ഞാട്ടം

ഇതെല്ലാം എപ്പോഴും കണ്ടുവരുന്ന രാജ്യത്തിലോ ഭൂപ്രദേശത്തിലോ

കഴിവും ഔന്നത്യവും കാര്യക്ഷമതയും എല്ലാം ഉള്ള സജ്ജനങ്ങള്‍ക്ക് ജീവിക്കാനും മുന്നേറാനും ഉള്ള അവസരങ്ങള്‍ എങ്ങിനെ കിട്ടാനാണ് ?

ബല്ലാലദേവന്‍റെ ഭോജ പ്രബന്ധത്തില്‍ നിന്ന്.

 ഇന്ന്  വായിക്കുമ്പോളും   നമുക്ക് ചുറ്റും ഒന്ന് കണ്ണോടിച്ചു നോക്കാന്‍ തോന്നുന്നു എങ്കില്‍ അതിനു ആരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തിയിട്ടു കാര്യമില്ല.

lack of planning can lay waste even the most efficient operation

अनुपायेन नियुक्ताः सन्तोऽपि न साधयन्ति कार्याणि।

ऋजवोऽपि शराः लक्ष्यं न यान्ति विपरीतसंधानात्॥

रविगुप्त

anupāyena niyuktāḥ santo'pi na sādhayanti kāryāṇi|

ṛjavo'pi śarāḥ lakṣyaṁ na yānti viparītasaṁdhānāt||

ravigupta

Even the most efficient and eminently brilliant person, if he embarks on an action or is employed for some project which is improperly planned and is progressing in the wrong direction would not be able to achieve the target or fulfil the mission successfully. Even if an arrow is strong and sturdy, if it is mounted to be launched in the wrong direction, would never reach its intended target.

अनुपायेन incorrect technique, improper strategy and methodology नियुक्ताः put into action, directed सन्तः best and most efficient persons अपि too कार्याणि things, projects, works न साधयन्ति do not perform successfullyविपरीत in the opposite way, in the wrong way संधानात् trained, directed ऋजवः very straight and lofty अपि even though शरा the arrows लक्ष्यं the target न यान्ति does not reach.

അനുപായേന നിയുക്താഃ സന്തോഽപി ന സാധയന്തി കാര്യാണി|

ഋജവോഽപി ശരാഃ ലക്ഷ്യം ന യാന്തി വിപരീതസന്ധാനാത്||

രവിഗുപ്ത

ഒരു പദ്ധതിയിലോ ഒരു പ്രവൃത്തിയിലോ എത്രയധികം ധിഷണയും കഴിവും കാര്യക്ഷമതയും ഉള്ള വ്യക്തി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടാലും ആ കാര്യം ശരിയായ വിധത്തില്‍ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതല്ലെങ്കിലോ ശരിയായ ദിശയില്‍ പ്രവര്‍ത്തനം നടക്കുന്നില്ല എങ്കിലോ, ഉദ്ദേശിച്ച മാര്‍ഗ്ഗത്തിനു വിപരീതമായാണ് കാര്യങ്ങള്‍ നടക്കുന്നതെങ്കിലോ അതൊന്നും ഒരിക്കലും വിജയകരമായി ലക്ഷ്യം നേടുകയില്ല.

എത്ര ശക്തിയും പ്രഹരശേഷിയും ഉള്ള അസ്ത്രം ആണെങ്കിലും ഉദ്ദേശിച്ച ദിശയില്‍ അല്ലാതെ എതിര്‍വശത്തേക്ക് എത്ര ശക്തിയോടെ തൊടുത്തു വിട്ടാലും അത് ഒരിക്കലും കൊള്ളേണ്ട ഇടത്തില്‍ കൊള്ളുകയില്ല.

innocent and noble people work hard throughout their life and others take advantage

यदमी दशना दशति रसना तत्स्वादमनुभवति ।

प्रकृतिरियं विमलानां क्लिश्यन्ति यदन्यकार्येषु॥

सुभाषितरत्नभाण्डागारे॥

yadamī daśanā daśati rasanā tatsvādamanubhavati |

prakṛtiriyaṁ vimalānāṁ kliśyanti yadanyakāryeṣu||

subhāṣitaratnabhāṇḍāgāre||

Another very nice reminder.. Worth pondering..

========

meaning

------------

These teeth bite chew and toil hard with food, but it is the tongue that enjoys the taste.

Indeed, the innocent and noble people work hard throughout their life.. that is their inherent nature..

And that hard work is for the benefit of others..

==========

It is so plain..

The labourer works hard, not exactly for himself..

He is not even rewarded partially..

But the fruits of such labour go to nourish others, many of them very lazy and pleasure loving..

(from this idea was born socialism and communism)

However, if the persons who do real work slacken their verve, the suffering too comes for others..

Yes, the real purpose of life seems to live for all, live without much expectation, and be happy that such life adds some worth to others..

Maybe some reward might come in the long run..

But the greatest reward is the happiness one can see in others.

There is another saying about the relation between the tongue and the teeth.. This relates to the tendency of the tongue to wag itself with dirty words.. And when it comes to punishment the beating is taken by the teeth..

अमी these दशना teeth दशति bite and chew with a lot of labour तद् that स्वादं taste of the foodstuff रसना the tongu अनुभवति enjoys इयं this is the विमलानां of innocent and noble people प्रकृतिः nature ते they अन्यकार्येषु for the benefit of others क्लिश्यन्ति face a lot of labour, face a lot of toil

യദമീ ദശനാ ദശതി രസനാ തത്സ്വാദമനുഭവതി ।

പ്രകൃതിരിയം വിമലാനാം ക്ലിശ്യന്തി യദന്യകാര്യേഷു॥

സുഭാഷിതരത്നഭാണ്ഡാഗാരേ॥

അര്‍ത്ഥം

ഏറെ പാടുപെട്ട് പല്ലുകള്‍ വായില്‍ എത്തുന്ന ആഹാരത്തെ മുറിച്ചു ചവയ്ച്ചു പാകപ്പെടുത്തുന്നു. നാവു അങ്ങിനെ പാകപ്പെടുത്തിയ ആഹാരസാധനത്തിന്‍റെ രുചി രസിച്ചു അനുഭവിക്കുന്നു. ( പല്ലിനു രുചി അറിയില്ല). സത്യസന്ധരും കളങ്കം തോട്ടുതീണ്ടാത്തവരും ആയ ആളുകളും അങ്ങിനെയാണ്. അവര്‍ ജീവിതകാലം മുഴുവന്‍ പ്രയത്നിച്ചു കൊണ്ടേയിരിക്കും. അവരുടെ സ്വഭാവം അതാണ്‌. ആ പ്രയത്നം മുഴുവന്‍ അനുഭവിക്കുന്നത് മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മയ്ക്ക് വേണ്ടി ആയിരിക്കും.

കാര്യം വളരെ വ്യക്തമാണ്.

തൊഴിലാളി കഷ്ടപ്പെട്ടു, അധ്വാനിച്ചു ജോലി ചെയ്യുന്നു. മിക്കവാറും അയാള്‍ക്ക് വേണ്ടി അല്ല.

ഭാഗികമായ നേട്ടങ്ങള്‍ പോലും അത്തരം പ്രവൃത്തികളില്‍ നിന്ന് അയാള്‍ക്ക് ഉണ്ടാവുന്നില്ല.

പക്ഷെ ആ പ്രയത്നങ്ങളുടെ ഫലം മറ്റുള്ളവരെ വളര്‍ത്തുവാനും പോഷിപ്പിക്കുവാനും എല്ലാം ഉതകുന്നു. പലപ്പോഴും ആ “മറ്റുള്ളവര്‍

അലസരും സുഖലോലുപരും ആയിരിക്കും

ഈ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ ആണ് ആധുനിക കാലഘട്ടത്തില്‍ കമ്മ്യൂണിസം, സോഷ്യലിസം തുടങ്ങിയ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങള്‍ ഉടലെടുത്തത്.

ഒരു കാര്യം ഓര്‍ക്കുന്നതത് നല്ലതാണ്. അദ്ധ്വാനിക്കുന്ന തൊഴിലാളി തന്‍റെ പ്രവൃത്തികളില്‍ എപ്പോഴെങ്കിലും പിറകോട്ടു പോവുകയോ, അവരുടെ പ്രവര്‍ത്തനം മന്ദീഭാവിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോള്‍ എല്ലാവര്‍ക്കും ക്ഷീണവും

കഷ്ടപ്പാടും ആയിരിക്കും ഫലമായി ലഭിക്കുന്നത്

അതെ, ജീവിതത്തിന്‍റെ ശരിയായ അര്‍ത്ഥം തന്നെ എല്ലാവര്‍ക്കും വേണ്ടി ജീവിക്കുക, ഏറെ സ്വാര്‍ത്ഥ താല്പര്യങ്ങള്‍ പ്രദര്‍ശിപ്പിക്കാതെ ജീവിക്കുക, സ്വന്തം ജീവിതം മറ്റുള്ളവരുടെ നിലനില്പിന് അര്‍ത്ഥവും മൂല്യവും പ്രദാനം ചെയ്യും എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. അതില്‍ സന്തോഷിക്കുക

അത്തരം നിസ്വാര്‍ത്ഥസേവനത്തിനു ഏറെ കാലം ചെന്ന ശേഷം ഒരുപക്ഷെ അര്‍ഹമായ അംഗീകാരവും പ്രതിഫലവും പോലും ലഭിച്ചു എന്ന് വരാം.

പക്ഷെ സഹജീവികളുടെ ജീവിതത്തില്‍ ഒരാള്‍ക്ക് കൊണ്ടുവരുവാന്‍ പറ്റുന്ന സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും ആണ് അയാള്‍ക്ക് കിട്ടുന്ന വിലമതിക്കാനാവാത്ത പ്രതിഫലം.

നാവിനെയും പല്ലിനെയും കുറിച്ച് വേറൊരു ചൊല്ലുണ്ട്. നിയന്ത്രണം ഇല്ലാതെ വല്ല ചീത്തയും പറയുവാനുള്ള നാവിന്‍റെ സ്വഭാവം കൊണ്ട് ശിക്ഷ കിട്ടുന്നത് പല്ലിന് ആയിരിക്കും. നാവ് വിളിച്ചു പറയുന്ന തോന്ന്യാസത്തിന്‍റെ പേരില്‍ അടി കൊണ്ട് കൊഴിഞ്ഞു വീഴുന്നത് പല്ലുകള്‍ ആയിരിക്കും.