She is his most valuable and dearest friend

अर्धं भार्या मनुष्यस्य भार्या श्रेष्ठतमः सखा।

भार्या मूलं त्रिवर्गस्य भार्या मूलं तरिष्यतः॥

महाभारते॥

ardhaṁ bhāryā manuṣyasya bhāryā śreṣṭhatamaḥ sakhā|

bhāryā mūlaṁ trivargasya bhāryā mūlaṁ tariṣyataḥ||

mahābhārate||

Mahabharatam underlines the importance of a good wife in the life of a man

The wife is indeed half of the man

She is his most valuable and dearest friend

She is the root cause, trigger and sustainer of his pursuit of three human purposes, Dharma, the righteous path, artha.. prosperity and fulfilment of his love. Kama

She is ultimately the one who leads him in the path to happy and glorious release from the worldly woes.

If this is what a wife is for the husband, the same idea regarding her husband should apply for the wife too

मनुष्यस्य for a man भार्या his wife अर्धं halfअस्ति is सा she तस्यhis श्रेष्ठतमः most valued, most important सखा friend भवति is भार्या wife त्रिवर्गस्य of the three human aims and purposes.. dharma, artha, kama मूलं root भवति is सा एव she too तरिष्यतः of glorious release from worldly woes मूलं अपि becomes root

അര്‍ധം ഭാര്യാ മനുഷ്യസ്യ ഭാര്യാ ശ്രേഷ്ഠതമഃ സഖാ|

ഭാര്യാ മൂലം ത്രിവര്‍ഗസ്യ ഭാര്യാ മൂലം തരിഷ്യതഃ|| മഹാഭാരതേ|

മഹാഭാരതത്തില്‍ ഒരു മനുഷ്യന്‍റെ ജീവിതത്തില്‍ അവന്‍റെ പങ്കാളിയായ ഭാര്യയുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങിനെ കുറിക്കുന്നു

ഭാര്യ യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഒരു പുരുഷന്‍റെ നേര്‍ പകുതി ആണ്

അവള്‍ അയാളുടെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തയും അടുപ്പമുള്ളവളും ആയ സുഹൃത്താണ്

ജീവിതത്തിലെ മൂന്നു പ്രധാനപ്പെട്ട ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ ധര്‍മ്മം അര്‍ത്ഥം കാമം, ( നല്ല വഴിയിലൂടെ, സമ്പന്നനായി സ്നേഹത്തോടെയുള്ള ജീവിതം) നേടാനുള്ള പ്രേരണയും, വഴികാട്ടിയും, സഹായിയും അതെല്ലാം പങ്കിടുന്ന കൂട്ടാളിയും എല്ലാം ഭാര്യ മാത്രമാണ്.

പിന്നെ നല്ല ജീവിതവുമായി മുന്നോട്ടു പോകുവാന്‍ സഹായിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടാളി മാത്രമല്ല ആ ജീവിതപാത പിന്നിട്ട് അവസാനം സന്തോഷകരമായ മോക്ഷത്തിലെയ്ക്ക് ഒരാല്‍ എത്തിച്ചേരണം എങ്കില്‍ അതും അയാളുടെ ഭാര്യയുടെ സഹായം കൊണ്ട് മാത്രം ആയിരിക്കും.

Remember, Man is never created to be perfect.

Human mind actually rebels and always jumps up eagerly at any chance to thwart any sort of control. 

 Therefore absolutely balanced control on our impulses is the only regulatory mechanism.

True, a human being has to unwind once in a while .

We can choose to shout our heart out in some empty space or some isolated area where others may not be present or watching.

Normally when we give vent to the accumulated dirt inside us in the shape of pent up negativity, we regain our balance too.

Remember, Man is never created to be perfect.

But man has to be alert enough to choose when and to what extent he should be balanced and also show diligence in unwinding himself too.

The public profile of any person and his real self or persona would always be at variance.

That is life.

Wisdom lies in maintaining the golden balance.. and never permitting oneself to become  the laughing stock of one and all people around.

noble persons are often cruel

इयमुन्नतसत्वशालिनां महतां कोऽपि कठोर चित्तता।

उपकृत्य भवन्ति दूरतः परतः प्रत्युपकार शङ्कया॥

iyamunnatasatvaśālināṁ mahatāṁ ko'pi kaṭhora cittatā|

upakṛtya bhavanti dūrataḥ parataḥ pratyupakāra śaṅkayā|| 

mahaasubhaashita sangrahe 7043 attributed to poet Bharavi (found in some editions of Kiratarjuneeyam)

It is would seem that it is the hard hearted attitude of great person with impeccable integrity that they render great service to one and all but remain anonymous and invisible as if they are afraid that people who have received help from them would insist on returning some favours .

The genuine men of quality would help others without any pomp or show. They would prefer to be anonymous and would never would expect any returns, be it in materials or by way of praise.

Therefore they would withdraw from publicity. The poet speculates that such withdrawal is a sort of hard heartedness of the noble men. It is actually a praise .

उन्नत सत्व शालीनां of people of high integrity महतां noble persons कः अपि which too seems to be कठोर चित्तता hard heartedness इयं this . ते they उपकृत्य after rendering help to others प्रत्युपकार शङ्कया fearing the return of favours and gratitude परतः from others दूरतः भवन्ति remain in distance.

ഇയമുന്നതസത്വശാലിനാം മഹതാം കോഽപി കഠോര ചിത്തതാ।

ഉപകൃത്യ ഭവന്തി ദൂരതഃ പരതഃ പ്രത്യുപകാര ശങ്കയാ॥

അന്തസ്സും ആഭിജാത്യവും ഉള്ള വ്യക്തികള്‍ ക്രൂരന്മാരും ഹൃദയശൂന്യരും ആണെന്ന് തോന്നുന്നു.
അവര്‍ മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് വേണ്ട എല്ലാ നന്മകളും സഹായങ്ങളും ചെയ്യുമെങ്കിലും സ്വയം പിന്നണിയില്‍ ഒഴിഞ്ഞു മാറി നില്‍ക്കുന്നു. അവര്‍ക്ക് തങ്ങള്‍ ചെയ്ത നന്മകള്‍ക്ക് പകരം മറ്റുള്ളവര്‍ തിരിച്ചും സഹായം ചെയ്യും എന്ന ഭയവും ആശങ്കയും ഉള്ളതുകൊണ്ടോ, മറ്റുള്ളവരുടെ സഹായമോ അംഗീകാരമോ പ്രതീക്ഷിച്ച് നല്ല പ്രവൃത്തികള്‍ ചെയ്തതാണ് എന്നുള്ള അര്‍ത്ഥശങ്ക വരുന്നതിനു സാധ്യത ഉള്ളത് കൊണ്ടോ ആയിരിക്കാം അവര്‍ ക്രൂരതയോടെ എന്ന പോലെ പിന്നണിയിലെയ്ക്ക് ഒഴിഞ്ഞു മാറുന്നു.

കവി ക്രൂരത എന്നും വെറുതെ പറയുന്നു എങ്കിലും നല്ലത് ചെയ്തിട്ട് പിന്നണിയില്‍ നില്‍ക്കുക എന്നത് തരമുള്ള വ്യക്തികളുടെ മഹത്വത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

like frogs to the pool and biirds to the riverbank wealth come to the good person

निपानमिव मण्डूकाः सरः पूर्णमिवाण्डजाः ।

शुभकर्मणामायान्ति सहायाश्च धनानि च ॥२४॥

nipānamiva maṇḍūkāḥ saraḥ pūrṇamivāṇḍajāḥ ।

śubhakarmaṇāmāyānti sahāyāśca dhanāni ca ॥24॥

The frogs come and breed in pools and tanks all by themselves, birds land up uninvited on the banks the streams and brooks. In the same way, help from all quarters and much needed wealth too spontaneously reach the person who wishes well for all people around him. .(Sarasamuchayam)

मण्डूकाः frogs निपानं ponds, tanks इव like अण्डजाः birds पूर्णं full सरः lake इव like सहायाश्च help, assistance धनानि money, resources च too शुभ कर्माणं one who does good work, one who is philanthropic आयान्ति come ( spontaneously)

നിപാനമിവ മണ്ഡൂകാഃ സരഃ പൂര്‍ണമിവാണ്ഡജാഃ ।

ശുഭകര്‍മണാമായാന്തി സഹായാശ്ച ധനാനി ച ॥൨൪॥

സാരസമുച്ചയം

കിണറുകളിലേക്കും വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന മറ്റു ഇടങ്ങളിലേക്കും തവളകള്‍ ആരും വിളിക്കാതെ സ്വയം എത്തിച്ചേരും. പക്ഷികള്‍ നിറഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്ന തടാകത്തിന്നടുത്തും അതിന്‍റെ പരിസരങ്ങളിലും സ്വയം താവളം അടിക്കും.

അതുപോലെ തന്നെ എല്ലാവര്‍ക്കും നന്മയും സമൃദ്ധിയും മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച് അതിനായി ആത്മാര്‍ത്ഥമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് ആ സേവനത്തിനു വേണ്ടിവരുന്ന സഹായങ്ങളും ധനവും എല്ലാം ആരോടും ആവശ്യപ്പെടാതെ തന്നെ വന്നു ചേര്‍ന്നുകൊള്ളും.

the triumverate

A friend asked whether GOD meant Generater, Observer and Destroyer.

My take on it

That is only a popular concept. It is not given like that in any shastra. or any texts

In Hinduism we have three principal male Gods Brahma the creator Vishnu the ruler and sustainer and Shiva the destroyer.

Of course these three combine as the powerful divine force|

And for the creator great knowledge is necessary..So Brahma's devi is Saraswathi.

For administration or Observation wealth is essential..So vishnu's wife is Lakshmi

and

for destruction immense power is in great use..So Shivas consort is uma the Shakthi.

And Brahmas sons are the great scholars.. Sanatkumaras

Vishnus son is the God of love.. Kamadeva..

And

Shivas Son is the God of War, the Commander in Chief of the Army of Gods.. Subramania Karthikeya.

follow by example

Let us be realistic...

We will subject ourselves to ethics and morals, as long as we are within our comfort levels..

Family ties and ties of friendship and loyalty to Divinity, Nation, Family and community all may persuade us to stretch our comfort into discomforts to a great extent..

But the stetching.. causes strain too..

The elasticity may endure for a time,, but then everything would snap..

Of course, the Indian pshyche tempered with a lot of religion, a religion which is by far toelrant to a fault and is very fair would prepare us for a lot of sacrifice..

There is a basic difference between the theoretical philosophers of the west and our seers and sages who caused our thoughts to evolve. The western giants prepared the theories for a populace or society in general.. but they were not very particular about applying such philosophies to their own lives.. and all said and done, morality and ethics was a matter to be considered and put to effect under compulsion.. or as a matter of publicity and popularity and also convenience..

But Indian philosophy evolved through sages who lived by those principles all along, and exhorted others to follow them only after they ensured the efficacy of their precepts to a reasonably good and fair extent..

Even Krishna, the God himself who gave Bhagavat Gita .. says in Gita itself..

Arjuna.. I have no necessity to follow anything, nor have I any necessity to achieve anything, but still I am living a life compatible with the laws of the world ( which I have myself prescribed).. because I expect others to follow me by example.. and if I make deviations others would err all the more..

Refer to slokas like न मे पार्थ अस्ति कर्तव्यं ..... वर्त एव हि कर्मणि.. यद्यदाचरति श्रेष्ठः तत्तदेव इतरे जनाः etc. Na me partha asti kartayam...varta eva hi karmani...yadyadaacharati shreshta tattadeva itare janaa.

I just quoted a couple of instances.. but then our ancient laws abound in the precept that we should preach only what we practice..

In fact the duty to follow ethical rules was more binding for the learned brahmins and nobles..

The punishment for transgression of a rule for a Brahmin was often hundred times that would visit the same offence if it is committed by an ignorant man of lesser caste.

Therefore Kantean and Aristotellian precepts seem to have very little persuasive value for a tempered Indian psyche.

But the tragedy is that we are living in a generation where we have almost forgotten all the Golden Rules of our past and we have just imbibed thoroughly half baked western values.. I do not mean western values are half baked,,, but our understanding is half baked

In real life it is not possible to delete anyone from memories or feelings

In real life it is not possible to delete anyone from memories or feelings, by pressing any button or even using nuclear radiation or cauterization..

In fact if we consciously try to forget or ignore something or somebody who is bad from our minds the memories cling to us with impossible persistence..

For example when Jaya and Vijaya the doorkeepers of Vaikuntam the abode of Lord Narayana were cursed and ousted from their posts for neglect of duties, they chose the path of expiation by being born as enemies to the Lord in the shape of Hinranyaksha, Hiranyakashipu, Ravana and Kumbhakarna and Shishupala and Dantavaktra..

Their theory was that when one hated the Lord as enemy His thoughts would be present in their minds all their time.. and each of them got killed by the Lord thrice and returned to Vaikuntam to resume their charges..

Had they chosen the path of pious persons for expiation, they would have been forced to spend many more Yugas to return to their Master...

All these, never come back once they have appeared and have passed

आयूंषि यौवनानि ज्वाला शिखिनो रयः स्रवन्तीनाम्।

उच्छ्रयश्च खलानां गता न भूयो निवर्तन्ते॥

रविगुप्त २५

āyūṁṣi yauvanāni jvālā śikhino rayaḥ sravanīnām|

ucchrayaśca khalānāṁ gatā na bhūyo nivartante||

ravigupta 25

The longevity, the productive lifetime of a person

The state of being in the prime of youth,

The flames given out by fire,

The torrential onward flow of water happening in streams and rivers,

The high positions, exalted status enjoyed by evil minded people,

All these, never come back once they have appeared and have passed

आयूंषि long life, productive lifetime यौवनानि youth शिखिनः of the fire ज्वाला flames स्रवन्तीनां of streams, of rivers रायः flow, torrential flow of water खलानां of evil people उच्छ्रयः his status, exalted ranks and positions in society च too गता gone भूयःonce again न निवर्तन्ते do not come back

ആയൂംഷി യൌവനാനി ജ്വാലാ ശിഖിനോ രയഃ സ്രവന്തീനാം।

ഉച്ഛ്രയശ്ച ഖലാനാം ഗതാ ന ഭൂയോ നിവര്‍തന്തേ॥രവിഗുപ്ത ൨൫

ഒരു മനുഷ്യന്‍റെ ആയുഷ്കാലം,

ഒരാളുടെ ചെറുപ്പവും ചെറുപ്പത്തില്‍ ഉള്ള പ്രസരിപ്പും,

കത്തുന്ന തീയില്‍ നിന്ന് വമിക്കുന്ന ജ്വാലകള്‍,

തോടുകളിലും പുഴകളിലും ഉണ്ടാവുന്ന പെരുവെള്ള പായ്ച്ചില്‍,

തരംതാണ ആളുകള്‍ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്ഥാന മാനങ്ങള്‍

ഇവയെല്ലാം ഒരിക്കല്‍ സംഭവിച്ചു മുന്നോട്ടു പോയ ശേഷം കെട്ടടങ്ങിയാല്‍ പിന്നെ ഒരിക്കലും തിരിച്ചു വരില്ല.

evil minded person derives great pleasure in inflicting misery on others

दृष्ट्वा परस्य पीडां प्रीतः खल एव भवति न कुलीनः।

प्रायः स्फुरन्ति समरे लोहमयान्येव शस्त्राणि।

रविगुप्त १३

dṛṣṭvā parasya pīḍāṁ prītaḥ khala eva bhavati na kulīnaḥ|

prāyaḥ sphuranti samare lohamayānyeva śastrāṇi|

ravigupta 13

Only the evil minded person derives great pleasure in inflicting misery on others and watching them suffer. The noble and well-bred person would never feel such happiness

The sharp, potent and killing weapons used in war are made of iron and such base metals ( They are not crafted using noble metals like Gold, Silver )

Here iron is compared to a crude person, and by implication the highly priced metals like gold are compared to noble person. The poet has used the imagery of iron just for comparison contextually. It need not be interpreted to mean that iron is basically a crude and useless metal. That idea is never canvassed here.

परस्य of the opponent, of others पीडां suffering, torture दृष्ट्वा seeing खल evil minded person एव alone प्रीतः happy भवति becomes कुलीनः न not the soft, noble, well born and well bred person

प्रायः verily लोहमयानि made of iron or similar base metals शस्त्राणि weapons एव only समरे in fights, in combats, in battle स्फुरति become prominent and active, engage in active participation

ദൃഷ്ട്വാ പരസ്യ പീഡാം പ്രീതഃ ഖല ഏവ ഭവതി ന കുലീനഃ|

പ്രായഃ സ്ഫുരന്തി സമരേ ലോഹമയാന്യേവ ശസ്ത്രാണി|

രവിഗുപ്ത ൧൩

മനസ്സില്‍ നന്മ ഒട്ടും ഇല്ലാത്ത ദുഷ്ടന്മാര്‍ക്ക് മറ്റുള്ളവരുടെ ദുഃഖങ്ങളും കഷ്ടപ്പാടുകളും കാണുന്നതിലും അത്തരം യാതനകള്‍ മാട്ടുല്ലവരില്‍ അടിച്ചേല്‍പ്പിക്കുന്നത്തിലും ഏറെ താല്പര്യം കാണും. പക്ഷെ നല്ല ഹൃദയവും മനസ്സും ഉള്ളവര്‍, ആഭിജാത്യം നിറഞ്ഞവര്‍, അങ്ങനെയല്ല.

യുദ്ധവും കലഹവും ഉണ്ടാവുമ്പോള്‍ ഇരുമ്പോ അതുപോലുള്ള കടുപ്പം ഏറിയ ലോഹങ്ങളോ കൊണ്ട് നിര്‍മ്മിച്ച ആയുധങ്ങള്‍ ഏറെയധികം ശക്തിയോടെയും മാരകങ്ങളായും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. അവ നാശം വിതയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ( പക്ഷെ അത്തരം ആയുധങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കാന്‍ മൃദുലങ്ങലായ സ്വര്‍ണ്ണം പോലുള്ള ലോഹങ്ങള്‍ ഒരിക്കലും ഉപയോഗിക്കാറില്ല)

ഇവിടെ കടുപ്പം കൂടിയ ഇരുമ്പ് പോലുള്ള ലോഹങ്ങളെ ദുഷ്ടന്മാരോടു ഉപമിക്കുന്നു. കവിയുടെ ഒരു സാന്ദര്‍ഭികമായ താരതമ്യപഠനം എന്ന അര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഇത് കണ്ടാല്‍ മതി. അല്ലാതെ ഇരുമ്പ് ആത്യന്തികമായി ചീത്തയാണെന്ന സന്ദേശം ഒന്നും അല്ല ഇത്

death is definite and is natural too. No one can prevent it.

मरणं प्रकृतिः शरीराणां विकृतिर्जीवितमुच्यते बुधैः ।क्षणमप्यवतिष्ठते श्वसन् यदि जन्तुर्ननु लाभवानसौ ॥

रघुवंशे

maraṇaṃ prakṛtiḥ śarīrāṇāṃ vikṛtirjīvitamucyate budhaiḥ ।kṣaṇamapyavatiṣṭhate śvasan yadi janturnanu lābhavānasau ॥

raghuvaṃśe॥

For every living being, death is definite and is natural too. No one can prevent it. But there is no guarantee about how long there will be life in the body. Life may cease today, tomorrow or at any time. Moreover, after a person is dead, there is no guarantee that he will be born again. Therefore every moment of living existence is a bonanza for us. So we have to celebrate life. However, as death is an inevitable process, it is also futile to grieve over death (Raghuvamsham 8/87)

For every living being, death is definite and is natural too. No one can prevent it. But there is no guarantee about how long there will be life in the body. Life may cease today, tomorrow or at any time. Moreover, after a person is dead, there is no guarantee that he will be born again. Therefore every moment of living existence is a bonanza for us. So we have to celebrate life. However, as death is an inevitable process, it is also futile to grieve over death (Raghuvamsham 8/87)

शरीराणां for the human bodies, for the living beings possessing bodies मरणं death प्रकृतिः is natural, इति thus बुधैः by wise men उच्यते it is said जीवितं life, the incident of being alive विकृतिः is just by chance, is just uncertain एव indeed . यदि if at all जन्तुः a living being क्षणं अपि even for a split second श्वसन् breathing अवतिष्ठते remains, keeps alive तर्हि then असौ he लाभवान् is having a lot of profit, is lucky ननु indeed

മരണം പ്രകൃതിഃ ശരീരാണാം വികൃതിര്ജീവിതമുച്യതേ ബുധൈഃ ।ക്ഷണമപ്യവതിഷ്ഠതേ ശ്വസന് യദി ജന്തുര്നനു ലാഭവാനസൌ ॥

രഘുവംശേ॥

ഭൌതിക ശരീരവും പേറി ജീവിക്കുന്ന ഏതു വ്യക്തിക്കും മരണം തികച്ചും സ്വാഭാവികമാണ്. അത് തീര്‍ച്ചയായും സംഭവിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും, ഇന്നല്ലെങ്കില്‍ നാളെ. . ആര്‍ക്കും മരണം ഇല്ലാതാക്കാന്‍ കഴിയില്ല. മരിച്ചു കഴിഞ്ഞ ശേഷം വീണ്ടും നല്ല ജീവിതം ലഭിക്കും എന്നും ഒരു ഉറപ്പുമില്ല. ജീവനുള്ള ശരീരത്തോടെ നിലകൊള്ളുക എന്നത് യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ വളരെ യാദൃശ്ചികമായി സംഭവിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം മാത്രമാണ്. ഭൂമിയില്‍ ജീവിക്കുന്ന ഓരോ നിമിഷവും ഏറെ ഭാഗ്യകരമായ സമ്മാനമായി നമുക്ക് കിട്ടിയതാണ്. അത്തരം ഓരോ നിമിഷവും ഒരാളുടെ ലാഭമാണ്.

അതുകൊണ്ട് സ്വാഭാവികമായി വന്നു ചേരുന്ന മരണത്തെക്കുറിച്ച് വെവലാതിപ്പെടുന്നതില്‍ വലിയ അര്‍ത്ഥം ഒന്നുമില്ല. അതെ സമയം ലാഭമായി നമുക്ക് കിട്ടിയ ജീവിതത്തില്‍ ഓരോ നിമിഷവും ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായി ചിലവഴിക്കുവാന്‍ നാം ശ്രദ്ധിക്കെണ്ടാതല്ലേ ?

story of Mandatha

My respected friend had made a picture post showing him feeding his grandchild.

That made me remember.the story of King Maandhaata

My story

Have you heard the story of Mandatha the king of the solar dynasty?

His parents were childless for long.

The father of Mandatha, King Yavanashva had requested his guru to prescribe some austerities that would enable him to beget the heir to the throne.

In that connection, the king Yuvanashva visited his guru in the forest.

He was extremely thirsty and could not find anyone in the hermitage.

He saw a pitcher filled with water and drank the whole of it.

The guru came in later and informed that the water was consecrated with manthras so that the queen would get pregnant once she drank the holy water.

Now that the king had consumed the water he would become pregnant.

Indeed the king became pregnant and remained so for hundred years.

Finally a child came out and started crying for food.

There was no mother.

The king was miserable but Indra intervened. Indra thrust his thumb on the mouth of the child and all nourishment flowed from the god to the child.

The child grew up into manhood immediately and became one of the greatest monarchs of solar dynasty.

While feeding the child Indra remarked maam dhaasyati..मां धास्यति “the child is eating me..”

So the child was called -Maandhaata मान्धाता

The father of mandatha is yavanaswa.. the son of mandhata is Muchukunda.

There are minor variations in the storyline as found in Mahabharatham and some other puranas.

But basically the child was fed through Indra's thumb and not from the mother's breast.

may we live possessing healthy mind and limbs and expecting a full life span as decided by you the deities

भद्रम् कर्णेभिः शृणुयाम देवाः भद्रम् पश्येम अक्षभिर् यजत्राः

स्थिरैः अङ्गैः तुष्टुवांसः तनूभिः व्यशेम देवहितम् यदायुः॥

bhadram karṇebhiḥ śṛṇuyāma devāḥ bhadram paśyema akṣabhir yajatrāḥ

sthiraiḥ aṅgaiḥ tuṣṭuvāṁsaḥ tanūbhiḥ vyaśema devahitam yadāyuḥ||

देवाः वयं भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम Oh Gods may we hear with our ears only safe tidings and good thins.

यजत्राः अक्षभिः भद्रं पश्येम Oh the protectors of Sacrifices, may we see with our eyes only nice and good things..

वयं स्थिरैः अङ्गैः तनूभिः तुष्टुवांसः देवहितम् यद् आयुः तद व्यशेम May we live our lives as favourably decided by gods, with happiness arising out of bodies with firm limbs and with all round welfare..

Meaning

“Using our ears and eyes only to see and hear what is good and beneficial to us, Oh Gods, the protectors of the Yajnas, may we live possessing healthy mind and limbs and expecting a full life span as decided by you the deities..”

This is a Vedic prayer.. Interestingly, it is found in all the four Vedas.. Rik, Yajus, Saman and Atharva..

self interest is the clincher

मित्रं च शत्रुतामेति कस्मिन्श्चित् कालपर्यये।

शत्रुश्च मित्रतामेति स्वार्थो हि बलवत्तरः॥

महाभारते शान्तिपर्वे

अहितो दृश्यते ज्ञातिरज्ञातिर्दूयते हितः।

स्नेहं कार्यान्तराल्लोकच्छिनत्ति च करोति च॥

सौन्दरनन्दे अश्वघोषः॥

mitraṁ ca śatrutāmeti kasminścit kālaparyaye|

śatruśca mitratāmeti svārtho hi balavattaraḥ||

mahābhārate śāntiparve

ahito dṛśyate jñātirajñātirdūyate hitaḥ|

snehaṁ kāryāntarāllokacchinatti ca karoti ca||

saundaranande aśvaghoṣaḥ||

Two quotes, first from Mahabharatam and the second from Saundarananadam , conveying a poignanat message.

As time and situations change, friendships turn into enemities and acrimony and rivalry often metamorphose into close friendship. In fact, friendships and enmities are all based on self-interest, and selfishness is the potent driving force that govern human relationships

A person who is not at all favourable disposed would be seen as a very close friend and associate later. Similary a person who is thoroughly unconnetcted and is a stranger, would join a person as a benefactor. Affectionate connections are created and broken by people according to expediency.

कस्मिन्श्चित् in situations or circumstances काल पर्यये vagaries of time, variations in time मित्रं friend शत्रुतां enmity एति reach शत्रु enemy मित्रतां friendship एति reach च too स्वार्थः self interest, selfishiness बलवत्तरः compellingly strong अस्ति is

अहितःone who is not favourably disposed ज्ञाति close connectionइवlike दृश्यते is seen अज्ञातिः throroughly unconnected, indifferent person हितः favourite इव like दूयते is connected, joined लोकः the world कार्यान्तरात् through expediency स्नेहं love करोति show च्छिनत्ति break च too

മിത്രം ച ശത്രുതാമേതി കസ്മിന്‍ശ്ചിത് കാലപര്യയേ|

ശത്രുശ്ച മിത്രതാമേതി സ്വാ ര്‍ഥോ ഹി ബലവത്തരഃ||

മഹാഭാരതേ ശാന്തിപര്‍വേ

അഹിതോ ദൃശ്യതേ ജ്ഞാതിരജ്ഞാതിര്‍ദൂയതേ ഹിതഃ|

സ്നേഹം കാര്യാന്തരാല്ലോകച്ഛിനത്തി ച കരോതി ച||

സൌന്ദരനന്ദേ അശ്വഘോഷഃ||

മഹാഭാരതത്തില്‍ നിന്നും സൌന്ദര നന്ദത്തില്‍ നിന്നും ഉള്ള ഏറെ പ്രസക്തങ്ങളായ രണ്ടു ഉദ്ധരിണികള്‍

സമയവും സന്ദര്‍ഭവും മാറി മറിയുമ്പോള്‍ സൌഹൃദങ്ങള്‍ ശത്രുതകളായി മാറുന്നു. തുടരുന്ന കുടിപ്പകയും തൊഴുത്തില്‍കുത്തും മാറി അടുത്ത ചങ്ങാത്തം ആയിത്തീരുന്നു. ശരിക്ക് പറഞ്ഞാല്‍ ചങ്ങാത്തവും ശത്രുതയും എല്ലാം മനുഷ്യരുടെ സ്വാര്‍ത്ഥതാല്‍പര്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. സ്വാര്‍ത്ഥതയാണ് സ്നേഹവും ശത്രുതയും എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്

ഒരാള്‍ക്ക് ഒരു വിധത്തിലും ഇഷ്ടപ്പെടാന്‍ സാധിക്കില്ല എന്ന് തോന്നുന്ന വ്യക്തി ചിലപ്പോള്‍ അയാളുടെ അടുത്ത സുഹൃത്തും കൂട്ടാളിയും എല്ലാം ആയിത്തീരുന്നു. ഒരു കാരണം കൊണ്ടും കൂട്ട് കൂടാനും തമ്മില്‍ത്തമ്മില്‍ അറിയുവാനും സാധ്യത ഇല്ലാത്ത വ്യക്തികള്‍ ചില സന്ദര്‍ഭങ്ങളില്‍ അയാളുടെ സഹായികളും അഭ്യുദയകാംക്ഷികളും ആയിത്തീരുന്നു. ഈ ലോകത്തില്‍ സ്നേഹബന്ധങ്ങള്‍ അരക്കിട്ടുറപ്പിക്കുന്നതും ബന്ധങ്ങള്‍ മുറിച്ചെറിയപ്പെടുന്നതും എല്ലാം സന്ദര്‍ഭങ്ങള്‍ക്ക്‌ അനുസരിച്ചാണ്. ബന്ധങ്ങള്‍ മിക്കവാറും അവസരവാദപരങ്ങള്‍ ആയിരിക്കും

The manthram भद्रं कर्णेभिः actually means

The five Shanti Mantras.. also invoke blessing and seek welfare from the celestial beings..

The manthram भद्रं कर्णेभिः actually means... let us listen by means of ears nice and praiseworthy things by the grace of Gods, let see good things, and with firm limbs and endowed with healthy and happy bodies, let us spend our span of life as ordained by the Divine will.

 And there are very many instances in our scriptures where it is stated unequally that we are what our activities make us.. and even the vice versa..

This idea is a sequel to the theory of Karma.. The inevitability of cause and effect.. We can compare the scenario to any static or dynamic state as described in theoretical physics..

Newton's third law.. For every action there is an equal and opposite reaction..

If an elastic string is clamped between two nails firmly fixed to tow immovable points and the string is pulled at the centre, then the string starts vibrating and by way of reaction it will be in a state of oscillation for some time till it is brought rest through the attenuation effected by air-friction perhaps..

This is how a veena or violin works..

So it is evident that the vibration continues for some time after the force is applied and an otherwise quiet thing is pulled and pushed for sometime afterwards even as a result of the first act.. or even after the application of force has ceased..

Likewise,the good or bad Karma performed by a person sets up such oscillation by way of being subjected to the consequences of the karma.. and the action and reaction need not be simultaneous..

While observing the usual happenings around us the time-lag between action and reaction would be measurable with our senses..

Therefore we are able to correlate the cause and its effect is those cases.

But our belief is that the theory of Karma extends to many lives and we lose count of and we are not able to remember what we did at a point of time years away, lives away..

Therefore we are not able to find and/ or conceive the logic of the theory of Karma..

But for the Supreme controller, He sees the past, present and even the future.. So he can enforce the law with equity..

We can take the example of a small puddle of water collected after a rain..

An ant drawn into this puddle would feel listless as if it has entered an ocean..

But for a man viewing this, the bafflement of the ant would look funny..

Therefore it would be a fallacy to state that a person who is doing good things is faced with difficult situations in life..

We have to take a long-term perspective.

The flow of life is also like the flow of seasons..

The spring comes and the winter follows..

One who has lived only in spring will see the whole world as a bouquet of flowers.. One who has lived in winter would perhaps see the world as fully soaked..

Both experiences are real in their time frames but the real world is neither flowers alone, nor soggy for ever..

The span of our vision and other cognitive faculties are quite limited.

that shows up as difference among us living beings

The sun, the moon, the rivers, the air and the earth too is same for everyone.. and they feed everyone almost equally with their bounty.

But the one who receives has limitations.

Some draw the best from the elements, process what they received with due care and efficiency and payback in multiples, adding their own love and sweetness to it.. They are the blessed.

Some manage to process what they receive and would manage to break even and ensure that they have not caused any severe damage to what they got, and they are the average,, the silent majority..

But there are those who would absorb everything that is sublime, and by adding their own arrogance, intolerance, vanity and other venomous qualities, shatter the gifts and manage to give out destructive products out of the bounties received..

this is all that shows up as difference among us living beings.

unity in diversity

The glory of Hinduism, and the reason for the criticism it receives at the same time, is the apparent contradictions about paths we have to tread.

The keen observer and the realist seeker says that life and incidents therein  are regualted or happen only by the operation of the theory of Karma- the strict rule that good begets good and evil leads to more evil.

However, the romantic visionary of the Bhakthi Yoga would say that when one just merges himself with the Supreme, offering to the Lord all the good and bad, then the results of Karma get burned out and the seeker becomes supremely happy.- and emancipated..

And there are many schools of thoughts and philosophy in Hinduism that are nearer to Karma or Bhakthi

Some Religions go to great extents to patch up such heterodoxy.  But Hinduism does not mind that contradiction at all.

In fact, Hinduism just thrives on such a wide-spectrum of philosophy

Something like a big buffet dinner hall where myriad varieties of food are served..

Every guest can fill his plates with foods and condiments that appeal to his palate..

But he will not  and need not  question why the man sitting near him has partiality for a different sort of food..

Why is Mother Lakshmi called Kamala.,which means the lotus flower itself ?

Why is Mother Lakshmi called Kamala, which means the lotus flower itself.?

While studying materials for translation of a great Hymn on mother Lakshmi, I found that the grand affluent beauty of a lady that Lakshmi is, She is addressed as Kamala.. the embodiment of that beautiful flower Lotus..itself.

What I could understand is that

she is addressed as कमले you, verily the embodiment of kamala.. the blemishless lotus..

living in lotus,

holding a lotus,

loving a lotus,

having eyes resembling lotus,..

so attractive like a blooming lotus..

( cf.. पद्मप्रिये पद्मिनि पद्महस्ते पद्मालये पद्म दलायताक्षी ... who loves lotuses, who is a chaste lady as delicate as a lotus, who is having a lotus in her hands, who is having a pair of eyes resembling the petals of a lotus … (from Sree Sooktham)

पद्मालयां पद्मां--- who is resding on lotus, who is like a lotus herself

पद्मप्रियां पद्मवर्णां पद्माक्षीं पद्म सुन्दरीं पद्मोद्भवां पद्ममुखीं पद्मनाभ पिर्यां रमां.. who adores and fancies lotuses, who is having the complexion of a lotus, who is having eyes like lotuse, who is as attractive as a lotus, who has taken birth on a lotus, who is having an attractive face resembling lotus, and who is the darling of Hari from whose navel sprouts a lotus

कमलां कान्तां – an attractive lotus….. all these epithets come in the Lakshmi Ashtottaram…rendered by Lord Shiva to Uma.. And we know the charkras in our spinal chord.. the yogic chakras.. Mooladhara, Svaadhishtaana, Manipoora, Anaahata, Vishuddhi, Aajnaa and Sahasraara.. all are represented by lotuses

people just reel off things without any grasp over the subject

I do not think Sanskrit is such a free language where you can do anything you want with meanings etymology and interpretations...

no Sanskrit teacher even of the present day can ever say so..

From Yaska's Niruktha and Nighantu through Shabdakalpadruma, Vachaspathya, Amarakosha, and the present Lexicons of Apte, Monier Williams and many others there are many authoritative texts which set the meanings and etymology.. And the aphorisms of Panini represent the greatest text in Grammatic rules,, and it is the model for any other language anywhere.

.

If a Sanskrit teacher says a student is free to interpret things as he would like then there is something very materially wrong with that Sanskrit Teacher..

It hurts to see such bombastic posts and statements..

And it proves my theory that people just reel off things without any grasp over the subject..

Such statements are insults to the masters from Vyasa, Valmiki, Panini, Patanjali, Vararuchi and to many thousands of great pioneers who maintained the pristine purity of the language..

In fact Sanskrit is one of the most mature languages providing for all situations in grammar and in life situations too..

and even the modern experts in the study of languages have invariably concluded that Sanskrit is the most precise of all languages..

so precise that it is easily and accurately amenable to the modern computer programming and logic..

It is a universally accepted view..

dharma protects the person who adopts is

कान्तारवनदुर्गेषु कृच्छ्रास्वापत्सु सम्भ्रमे ।

उद्यतेषु च शस्त्रेषु नास्ति धर्मवतां भयम् ॥२२॥

[५.३९.५३]सारसमुच्चये, महाभारते

kāntāravanadurgeṣu kṛcchrāsvāpatsu sambhrame ।

udyateṣu ca śastreṣu nāsti dharmavatāṃ bhayam ॥22॥

[5.39.53]sārasamuccaye, mahābhārate

Even if a person is stuck in the depth of dense forest, an area very difficult to negotiate and come out, even if he is in deep physical or mental pain or strain, even if he is confronted by serious dangers, even when he is placed in a situation where he has every reason to be agitated, even on the occasion when he has set out to complete an arduos task, even when he has to face assault from potent weapions, no fear would arise to him if he is following the path of righteousness or dharma .

A person who has adopted Dharma or righteousness as his way of life will be protected by Dharma for every.. He has no reson to entertain any fear.

 

कान्तारवन deep dense forest दुर्गेषु difficult to negotiate कृच्छ्रासु in pain, trouble difficulatuआपत्सु dangers संभ्रमे frencied movements, agitatated activities उद्यतेषु while on शस्त्रेषु while facing arms and armaments, weapons trained against a person च too धर्मवतां those who are following Dhrama भयं न अस्ति there is no fear.

കാന്താരവനദുര്‍ഗേഷു കൃച്ഛ്രാസ്വാപത്സു സംഭ്രമേ ।

ഉദ്യതേഷു ച ശസ്ത്രേഷു നാസ്തി ധര്‍മവതാം ഭയം ॥൨൨॥

[൫।൩൯।൫൩]സാരസമുച്ചയേ, മഹാഭാരതേ

കൊടും കാട്ടില്‍ അകപ്പെട്ടു വഴിയറിയാന്‍ പാടുപെടുന്ന സ്ഥിതി വന്നു ചേര്‍ന്നാലും, ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ ഉള്ള വിഷമങ്ങളും വേദനകളും നേരിടുമ്പോള്‍ ആണെങ്കിലും, കാര്യമായ അപകടങ്ങള്‍ മുഖാമുഖം എത്തി നില്‍ക്കുമ്പോള്‍ ആണെങ്കിലും, മാനസികമായും ശാരീരികമായും സംഭ്രമവും ആകാംക്ഷകളും മനസ്സില്‍ ഉയരാന്‍ എല്ലാ കാരണങ്ങളും ഉള്ള അവസരങ്ങളില്‍ പോലും , പുതിയ, വെല്ലുവിളികള്‍ നിറഞ്ഞ സംരംഭങ്ങള്‍ ചെയ്തു തീര്‍ക്കാന്‍ ഇറങ്ങി പുറപ്പെടുന്ന അവസരങ്ങളിലും , മാരകങ്ങളായ ആയുധങ്ങളെ നേരിടുമ്പോള്‍ പോലും, ധര്‍മ്മത്തിന്‍റെ പാതയില്‍ ജീവിതം നയിക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് ഒരു ഭയവും ഉണ്ടാവില്ല.

ധര്‍മ്മം ജീവിതചര്യ  ആക്കിയ   ആളെ ധര്‍മ്മം രക്ഷിച്ചു കൊള്ളും. അയാള്‍ക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ട കാര്യം ഒട്ടും ഇല്ല.

fights, separations, schisms and break-ups have their root cause or origin in the extreme rage

यदि न स्युर्मनुष्येषु क्षामिणः पृथिवीसमाः।

न स्यात्सख्यं मनुष्याणां क्रोधमूलो हि विग्रहः॥

सारसमुच्चये ९४ महाभारते ३-३०-२५

yadi na syurmanuṣyeṣu kṣāmiṇaḥ pṛthivīsamāḥ|

na syātsakhyaṁ manuṣyāṇāṁ krodhamūlo hi vigrahaḥ||

sārasamuccaye 94 mahābhārate 3-30-25

If, among men, there were at least some people who possessed patience and tolerance that could be compared to the calmness of the earth itself, no friendship among people could have ever happened at any time. All fights, separations, schisms and break-ups have their root cause or origin in the extreme rage exhibited by some people.

The poet implies that if others too reacted or retaliated with rage, all people would have perished. At least some of them showed patience and at lease a semblance of sense survives only on account of that.

मनुष्येषु among men पृथिवी समाः comparable to earth itself क्षामिणः people who are having patience न स्युः are not there चेत् if मनुष्याणां among men सख्यं friendship, goodwill, camaraderie न स्यात् would not have been there विग्रहः schisms, separations, breakups, fights क्रोधमूलः हि have roots in rage or extreme anger.

യദി ന സ്യുര്‍മനുഷ്യേഷു ക്ഷാമിണഃ പൃഥിവീസമാഃ।

ന സ്യാത്സഖ്യം മനുഷ്യാണാം ക്രോധമൂലോ ഹി വിഗ്രഹഃ॥

സാരസമുച്ചയേ ൯൪ മഹാഭാരതേ ൩-൩൦-൨൫

മനുഷ്യര്‍ക്കിടയില്‍ കുറച്ചു പേരെങ്കിലും ഭൂമിക്ക് സമാനമായ ക്ഷമയും സഹിഷ്ണുതയും നിറഞ്ഞ സ്വഭാവത്തോടെ ജീവിക്കുന്നവര്‍ ആയിരുന്നില്ല എങ്കില്‍ ഈ ഭൂമുഖത്ത് സൌഹൃദവും സഹവര്‍ത്തിത്വവും ഒരിക്കലും നിലനില്‍ക്കുമായിരുന്നില്ല. എല്ലാ കലഹങ്ങളും, വേര്‍പിരിയലുകളും സംഘര്‍ഷങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നത് ക്രോധം എന്ന നിശിതമായ വികാരത്തിന്‍റെ പെട്ടെന്നുള്ള പ്രകടനത്തില്‍ നിന്നായിരിക്കും.

ചിലര്‍ ക്രോധം കൊണ്ട് പൊട്ടിത്തെറിക്കുമ്പോള്‍ ചുറ്റുമുള്ള മറ്റുള്ളവരും നിയന്ത്രണം പാലിക്കാതെ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി തിരിച്ചടിക്കാന്‍ തുനിഞ്ഞിരുന്നു എങ്കില്‍ എല്ലാവരും വിനാശം നേരിടുമായിരുന്നു.

ചിലരെങ്കിലും അല്പമൊക്കെ സംയമനം പാലിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് സമൂഹം രക്ഷപ്പെട്ടു പോകുന്നത്.

restrain your anger on certain occasions

देवतासु विशेषेण राजसु ब्राह्मणेषु च

नियन्तव्यो भवेत्क्रोधो बालवृद्धातुरेषु च॥

सारसमुच्चये १०८

devatāsu viśeṣeṇa rājasu brāhmaṇeṣu ca

niyantavyo bhavetkrodho bālavṛddhātureṣu ca||

sārasamuccaye 108

As a matter of rule, a person, even if provoked to the extreme, should keep in check his raging anger if the protagonists on the opposite side are

1. Deities 1. Kings or persons wielding substantial authority 3. Learned persons 4 Especially young boys, elderly persons or people who are down with illness

We are just managing to pull on merely by the mercy of God. If we choose to show anger to God, our misfortunes can only deepen. It is meaningless to show anger against Royal force. We would be crushed. If we show anger to learned persons, we will lose the advantage of gaining knowledge and in turn we may invite curses too. It would be silly to show anger against boys and old men because they are by nature weak. That is the case with people who are down with diseases too.

देवतासु when deities are concerned राजसु ब्राह्मणेषु in the matter of kings or persons in power ब्राह्मणेषु as far as it relates to learned persons विशेषेण and especially बाल boys वृद्धेषु elderly persons आतुरेषु sick and suffering people च too क्रोधो anger नियन्त्यव्यः to be controlled, to be kept in check as a matter of rule भवति are

ദേവതാസു വിശേഷേണ രാജസു ബ്രാഹ്മണേഷു ച

നിയന്തവ്യോ ഭവേത്ക്രോധോ ബാലവൃദ്ധാതുരേഷു ച॥

സാരസമുച്ചയേ ൧൦൮

ഒരു നിയമവും കര്‍ശനമായ ജീവിതചര്യയും ആയി ഉള്‍ക്കൊള്ളേണ്ട കാര്യമാണ്, താഴെ പറയുന്നവരോട് ക്രോധം പ്രകടിപ്പിക്കരുത് എന്നത്

൧. ദൈവങ്ങളോട് ൨.രാജാവിനോടും അതുപോലുള്ള ഉന്നതാധികാര സ്ഥാനങ്ങളില്‍ ഇരിക്കുന്നവരോടും. ൨. അറിവ് നിറഞ്ഞ മഹത്തുക്കളോട് ൪ പ്രത്യേകിച്ചും കുട്ടികളോടും, വയസ്സന്മാരോടും പിന്നെ രോഗബാധിതരായി അവശന്മാരായി കഴിയുന്നവരോടും

ദൈവത്തിന്‍റെ ദയാവായ്പ്പിലൂടെ മാത്രമാണ് നാം ജീവിച്ചു പോകുന്നത്. ദൈവത്തോടു ക്രോധം പ്രകടിപ്പിച്ചാല്‍ ഉള്ളതും ഇല്ലാതാകും. അധികാരത്തില്‍ ഉള്ള രാജാവിനോടും സര്‍ക്കാരിനോടും കോപം പ്രകടിപ്പിച്ചാല്‍ പലപ്പോഴും ശിക്ഷ കിട്ടുകയായിരിക്കും ഫലം. അറിവുള്ളവരോടു ദേഷ്യം വച്ചു പുലര്‍ത്തിയാല്‍ നമുക്ക് നല്ലതായി മനസ്സിലാക്കാന്‍ ഉള്ള പലതും നഷ്ടപ്പെടും. ഒരു പക്ഷെ ശാപം കിട്ടി എന്നും വരാം. പിന്നെ കുട്ടികളോടും വൃദ്ധരോടും രോഗം വന്നു കിടക്കുന്നവരോടും, അവര്‍ സ്വയം ഏറെ ശക്തി കുറഞ്ഞവരാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞു കൊണ്ട് അവരോടു രോഷം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് ഒട്ടും ശരിയല്ലല്ലോ.

the univeral form of Vishnu

भूः पादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्र सूर्यौ च नेत्रे

कर्णावाशाः शिरो द्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः |

अन्तःस्थं यस्य विश्वं सुरनरखगगोभोगिगन्धर्वदैत्यैः

चित्रं रंरम्यते तं त्रिभुवन वपुषं विष्णुमीशं नमामि ||

Shrutisaarasamuddharanam of Totakacharya

bhūḥ pādau yasya nābhirviyadasuranilaścandra sūryau ca netre

karṇāvāśāḥ śiro dyaurmukhamapi dahano yasya vāsteyamabdhiḥ ।

antaḥsthaṃ yasya viśvaṃ suranarakhagagobhogigandharvadaityaiḥ

citraṃ raṃramyate taṃ tribhuvana vapuṣaṃ viṣṇumīśaṃ namāmi ॥ ॥

I offer my Pranams to that All pervading Surpeme being Vishnu, who is having power and authority over everything in this univers,

Whose pair of feet are, or they cover the whole earth

Whose navel is the atmosphere

Whose life-breath is the wind blowing all over

Whose pair of eyes are the moon and the sun

Whose ears cover the entire cardinal directional points

Whose head is the sky

Whose face is as resplendent as the fire itself, who face is fire itself

Whose favourite abode is the sea, the milky ocean

Inside whom

the whole universe is placed and is functioning

the whole universe which is picturesquely populated and created for the enjoyments of Gods, humans birds, cattle, heavenly demigods Gandharvas, the nagas sarpas uragas and similar reptiles, the demonic people, daityas the sons of Diti,

The Lord is having the three worlds Bhoo, Bhuva and Suva… the earth, the middle world and the heaven as part of His body.

This slokam appears as the concluding stanza of Shrutisaarasamuddharanam of Totakaachaarya. We recite this stanza as the Dhyanaslokam of the Lord as a prelude to chanting Vishnu Sahasranaamam.

यस्य whose भूः पादौ pair of feet is the whole earth नाभिः वियत् whose navel is the atmosphere असुः अनिलः the lifebreath is the wind blowing all over नेत्रे चन्द्रसूर्यौ whose two eyes are the Sun and the moon कर्णौ आशाः whose ears are all the cardinal points शिरः द्यौ whose head is the sky मुखं दहनः whose face is the fire वास्तेयं अब्धिः whose abode is the sea च too

यस्य whose अन्तः स्थं being placed inside विश्वं the universe सुर gods नर men खग birds गो cattle भोगि reptiles गन्धर्व celestial demi gods.. gandharvas दैत्यैः the demons, sons of diti चित्रं picturesquely रं रम्यते shines for giving enjoyment to all तं him त्रिभुवन वपुषं who is having the three worlds, earth heaven and mid world as his body ईशं who is having absolute control over everything, spreads everywhere with authority विष्णुं that Lord.. the all pervading Vishnu नमामि I offer my Pranams.

ഭൂഃ പാദൌ യസ്യ നാഭിര്‍വിയദസുരനിലശ്ചന്ദ്ര സൂര്യൌ ച നേത്രേ

കര്‍ണാവാശാഃ ശിരോ ദ്യൌര്‍മുഖമപി ദഹനോ യസ്യ വാസ്തേയമബ്ധിഃ ।

അന്തഃസ്ഥം യസ്യ വിശ്വം സുരനരഖഗഗോഭോഗിഗന്ധര്‍വദൈത്യൈഃ

ചിത്രം രംരമ്യതേ തം ത്രിഭുവന വപുഷം വിഷ്ണുമീശം നമാമി ॥

പ്രപഞ്ചം മുഴുവന്‍ വ്യാപിച്ചു നില്‍ക്കുന്ന പരമാത്മാവായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാന്‍ വണങ്ങുന്നു.

അവിടുന്നാണ് ഈ ലോകത്തിലുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും യഥാര്‍ത്ഥ ഉടയോന്‍.

അവിടുത്തെ കാലിണകള്‍ ഭൂമിയെ മുഴുവന്‍ വ്യാപിച്ചു നില്‍ക്കുന്നു.

അവിടുത്തെ നാഭി അന്തരീക്ഷം ആകുന്നു

അവിടുത്തെ ശ്വസനവായുവാകുന്നു ഈ പ്രപഞ്ചത്തില്‍ വീശുന്ന കാറ്റെല്ലാം

സൂര്യചന്ദ്രന്മാരാണ് അവിടുത്തെ ഇരു കണ്ണുകള്‍

അവിടുത്തെ ചെവികള്‍ പ്രപഞ്ചത്തിലെ പത്ത് ദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

അവിടുത്തെ ശിരസ്സ് ആകാശമാണ്‌.

അവിടുത്തെ മുഖം അഗ്നിപോലെ തേജസ്സുറ്റതാണ്, അഗ്നി തന്നെയാണ്.

അവിടുത്തേക്ക് ഏറ്റം പ്രിയമായ ഇരിപ്പിടം, പാലാഴി എന്ന സമുദ്രമാണ്.

അവിടുത്തെയുള്ളില്‍ ഈ പ്രപഞ്ചം പരിപൂര്‍ണ്ണമായി നിലകൊള്ളുന്നു, പ്രപഞ്ചം അവിടുത്തെയുള്ളില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു.

അവിടുന്ന് എല്ലാവര്‍ക്കും ആനന്ദത്തിനായി സൃഷ്ടിച്ച പ്രപഞ്ചത്തിലാണ് വൈവിധ്യം നിറഞ്ഞ ജീവന്മാര്‍, ദേവന്‍മാര്‍, മനുഷ്യര്‍, പക്ഷികള്‍, മൃഗങ്ങള്‍, സര്‍പ്പങ്ങളും നാഗങ്ങളും ഉരഗങ്ങളും അടങ്ങിയ ഭോഗി വര്‍ഗ്ഗം, ഗന്ധര്‍വ്വന്മാര്‍, ദിതിയുടെ മക്കളായ അസുരന്മാര്‍ എന്നെ പലേ രൂപങ്ങളിലും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നത്.

അവിടുന്ന്, ഭൂമി, ആകാശം.. സ്വര്‍ഗ്ഗം , ( ഭൂര്ഭുവ സുവ ലോകങ്ങള്‍) മുഴുവന്‍ സ്വന്തം ദേഹമായി ഉള്‍ക്കൊണ്ട് വിരാജിക്കുന്നു.

തോടകാചാര്യരുടെ ശ്രുതിസാരസമുദ്ധരണം എന്ന കൃതിയുടെ അവസാനമായി ഈ ശ്ലോകം കാണാം.

വിഷ്ണുസഹസ്രനാമം പാരായണം ചെയ്യുമ്പോള്‍ ഭഗവാന്‍റെ ധ്യാനമായും ഈ ശ്ലോകം ചൊല്ലാറുണ്ട്

if you assert too much and try to topple the economic and social equilibrium, the entire system would topple

In response to one of my posts on the necessity for the affluent to share their fortunes with the lesser privileged, I was reminded that people were never content with what they own or possess and in Kaliyugam no one would share anything. Maybe the rejoinder is correct to a certain extent. But I have a different perspective on the issue..

My reply..

It is not the willingness of anyone to follow or not that essentially counts..

In reality, the so-called ownership over any material comes only through social consensus. You think you are the owner of some land or some cash in the bank or your pension or whatever it is just because some sort of law is in operation through social contract.. and normally the majority of people follow the law.

But if some particular groups or individuals assert too much authority and all and try to topple the economic and social equilibrium, the entire system would topple..

Many revolutions. wars, lootings, pillages and many such untoward incidents have happened that way.

You are presuming that the decency and order maintained by the average majority is there forever and the meek average fellow will submit for ever and that there can be exploitation to any extent. You are not appreciating the seriosity of the matter because you ( and I too) have lived in a relatively placid period of history in this country..

It is not your contentment alone that matters, contentment of others too is equally vital for your safety.

If you have money to eat banquets every day all through your life and people around you are starving to death, then your affluence is not going to last long. The starving people will simply take away all that you have.. It has happened too many times in history.

Life is not merely quotations and great sayings. Life is a stark reality..

Please try to see the wisdom contained in the quotes from the great personalities in the past and guidelines and action plans for a safe and practical lifestyle. They are not meant merely for using in archives and quoting in social media posts..

Of course, after one puts to practice something in life and achieves even partial success, then he can share his experiences with others.. Okay he can even preach or give advice.

A person if he desires welfare) should avoid

नास्तिक्यं वेदनिन्दां च देवतानां च कुत्सनम् ।

द्वेषं दम्भं च मानं च क्रोधं तैक्ष्ण्यं च वर्जयेत्॥११०॥

सारसमुच्चये मनुस्मृत्यां 4-163

nāstikyaṃ vedanindāṃ ca devatānāṃ ca kutsanam ।

dveṣaṃ dambhaṃ ca mānaṃ ca krodhaṃ taikṣṇyaṃ ca varjayet॥110॥

sārasamuccaye manusmṛtyāṃ 4-163

A person ( if he desires welfare) should avoid)

1 Lack of faith in the Divine being

2. Tendency to insult the holy scriptures

3. Habit of abusing the Divine being

4. Hatred and intolerance arising out of senseless prejudice

5. Tendency to cheat, tendency to be dishonest and fraudulent

6. Haughtiness, senseless feeling of puffed up self-importance

7 Uncontrollable anger

8. Extremely sharp behaviour and intense actions

If one does not believe in God, he can claim that the first three items in the list are not of his concern. But no one can exist without believing in himself and other fellow human beings. So the remaining items in the list supplied by Manu would apply to all sensible persons

नरःa man नास्तिक्यं absence of faith in the Divine वेदनिन्दां insulting the scripture देवतानां कुत्सनं abuse, contempt of Divinity द्वेषं hate arising out of prejudice दम्भंdeceit, fraud मानं Haughtiness क्रोधं rage तैक्ष्ण्यं extremely sharp behaviour, unreasonable intensity च too वर्जयेत् should give up, should abandon, should steer clear of

നാസ്തിക്യം വേദനിന്ദാം ച ദേവതാനാം ച കുത്സനം ।

ദ്വേഷം ദംഭം ച മാനം ച ക്രോധം തൈക്ഷ്ണ്യം ച വര്‍ജയേത്॥൧൧൦॥

സാരസമുച്ചയേ മനുസ്മൃത്യാം ൪-൧൬൩

നന്മയും ക്ഷേമവും നിറഞ്ഞ ജീവിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന വ്യക്തി താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങള്‍ ഒഴിവാക്കിയേ പറ്റൂ

1. ദൈവത്തിലുള്ള വിശ്വാസം ഇല്ലാതിരിക്കുക

2 . ദൈവികങ്ങളായ വേദങ്ങള്‍ മുതലായ കൃതികളെ അവഹേളിക്കുക

3. ദൈവത്തെ ചീത്ത വിളിക്കുക

4. മുന്‍വിധികള്‍ക്ക് വശംവദനായി മറ്റുള്ളവരോട്‌ അസഹിഷ്ണുത വച്ചു പുലര്‍ത്തുക

5. വഞ്ചന, മറ്റുള്ളവരെ പറ്റിച്ചും പൊള്ളയായ വാഗ്ദാനങ്ങള്‍ കൊടുത്തും സ്വന്തം കാര്യം നേടുന്നതില്‍ ഒരു കൂസലും ഇല്ലാതിരിക്കുക

6 അഹങ്കാരം, താന്‍ ഏതോ വലിയ സംഭവമാണെന്നും മറ്റുള്ളവര്‍ തന്നെക്കാള്‍ എത്രയോ താഴെക്കിടയില്‍ ഉള്ളവര്‍ ആണെന്നും ഉള്ള ചിന്ത ഉണ്ടാവുക

7 നിയന്ത്രണമില്ലാതെ കോപത്തിനു അടിമപ്പെടുക

8 ആവശ്യത്തില്‍ അധികം തീക്ഷ്ണത.. സംഭവങ്ങള്‍ക്ക് എതിരായി അതിരുവിട്ടും നില മറന്നും പ്രതികരിക്കുക

യുക്തിവാദിയാണെന്നും ദൈവത്തില്‍ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല എന്ന് സ്വയം നിശ്ചയിച്ച വ്യക്തിക്ക് മുകളില്‍ പറഞ്ഞതിലെ മൂന്നു കാര്യങ്ങള്‍ ബാധകം ആവില്ലായിരിക്കും.

പക്ഷെ തന്നെയും തന്‍റെ സഹജീവികളെയും വിശ്വസിക്കാതെ ഒരാള്‍ക്കും ഈ ഭൂമിയില്‍ നിലനില്‍ക്കാനാവില്ല. അതിനാല്‍ മനു പറഞ്ഞ മറ്റു കാര്യങ്ങള്‍ വിവരമുള്ള എല്ലാ ആളുകളും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. വേണ്ടതാണ്. വിശ്വാസികള്‍ക്ക് ആദ്യത്തെ മൂന്നു കാര്യങ്ങളും കൂടി മനസ്സില്‍ കരുതേണ്ടി വരും.