Is it not better to remain happy and feel grateful to God

 

Often, we just do not recognize the best things that God has blessed us with.

We tend to ignore the factors that are keeping us alive and moving with reasonable comfort.

We just worry about and complain about the minor or not so significant disadvantages we face.

And if we find anyone around us doing even slightly better than us in any matter our jealousy flares up.

Is it not better to remain happy and feel grateful to God for the nice things He has filled our lives by and large?

God may not require our thanks but our body and mind would be better off for that thankful and tolerant attitude.

Krishna bless

Deepavali and Tarpanam

 

If there is Sradham on Deepavali day in Amavasya Thithi, Should / Can the Grihasth take Narakachaturdasi snanam?

My take on it

The acharam now seen is that the deepavali snananam etc are performed early and after giving some time the kartha and connected people take another bath empty the kitchen and observe the pitrukaryam.

See, Deepavali is just a Loukika karyam and the performance of pitru karyam takes precedence. Some shastras even would indicate that a sort of special obligation something like aashaucham but not aashaucham happens when pitrus visit and so no other observation is possible.

The process of pitru karyam starts even on the previous day of the sraddham.

Therefore, sticklers to oid methods might even avoid Deepavali celebration if Shraddham intervenes.

Shraddam is a duty.. Deepavali is only a celebration. It is not like Sandhyavandanam or aupasanam .

In our house the persons doing amavasa tarpanam if Amavasai comes on deepavali day would not do abhyanga taila snanam at all. That is observed by my grandfather my father and me too

I do not want to argue or fight with web shastrigals

sifted the best words from the rest, like sifting the flour from the chaff with a sieve

बृहस्पते प्रथमं वाचो अग्रं यत् प्रैरत नामधेयं दधानाः

यद् एषां श्रेष्ठं यद् अरिप्रं आसीत् प्रेणा तद् एषां निहितं गुहाविः।

सक्तुं इव तित उना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचं अक्रत

अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीः निहिताधि वाचि॥

ऋग्वेदे १०-७१-१-२

bṛhaspate prathamaṁ vāco agraṁ yat prairata nāmadheyaṁ dadhānāḥ

yad eṣāṁ śreṣṭhaṁ yad aripraṁ āsīt preṇā tad eṣāṁ nihitaṁ guhāviḥ|

saktuṁ iva tita unā punanto yatra dhīrā manasā vācaṁ akrata

atrā sakhāyaḥ sakhyāni jānate bhadraiṣāṁ lakṣmīḥ nihitādhi vāci||

ṛgvede 10-71-1-2

Oh Brihaspati, The Divine mystery was revealed by the sages ( the seers of knowledge) who discovered the knowledge hidden in the mysterious darkness as if in a dark cave, and they formulated such knowledge with great love and articulated them in words, giving them names or expressions in sound and speech… This speech was their best, sublimest and was pure and untainted and it revealed to the listener and the world the mystery of the Divine intent.

The seers who created the words, they, with great spirit and sincerity, sifted the best words from the rest, like sifting the flour from the chaff with a sieve.

And it is with these enlightened and refined words that friends have discovered their friendships And the welfare and the beauty of the entire universe were hidden in these words.

ബൃഹസ്പതേ പ്രഥമം വാചോ അഗ്രം യത് പ്രൈരത നാമധേയം ദധാനാഃ

യദ് ഏഷാം ശ്രേഷ്ഠം യദ് അരിപ്രം ആസീത് പ്രേണാ തദ് ഏഷാം നിഹിതം ഗുഹാവിഃ।

സക്തും ഇവ തിത ഉനാ പുനന്തോ യത്ര ധീരാ മനസാ വാചം അക്രത

അത്രാ സഖായഃ സഖ്യാനി ജാനതേ ഭദ്രൈഷാം ലക്ഷ്മീഃ നിഹിതാധി വാചി॥

ഋഗ്വേദേ ൧൦-൭൧-൧-൨

ഭഗവാനെ ബൃഹസ്പതി, ആര്‍ക്കും അറിയാത്ത ദൈവികമായ അത്ഭുതങ്ങളും രഹസ്യങ്ങളും ഇരുണ്ട ഗുഹയില്‍ ഒളിച്ചിരുന്ന അന്ധകാരം വെളിച്ചം കൊണ്ട് തിരിച്ചറിഞ്ഞ പോലെ മന്ത്രദ്രഷ്ടാക്കളായ ഋഷി വര്യന്മാര്‍ തങ്ങളുടെ മനസ്സിന്‍റെ അഗാധതയില്‍ മനനം ചെയ്തപ്പോള്‍ അവരുടെ ധിഷണയില്‍ തെളിഞ്ഞു വന്നു. തീവ്രമായ പ്രേമത്തോടെ അവര്‍ ആ ജ്ഞാനം ഉള്‍ക്കൊണ്ടു അതിനു വാക്കുകളിലൂടെ രൂപം നല്‍കി. ഓരോ പ്രത്യേക ജ്ഞാന ശകലത്തിനും തിരിച്ചറിയാവുന്ന പേരുകള്‍ നല്‍കി ശബ്ദങ്ങളിലൂടെയും ഉച്ചാരണങ്ങളിലൂടെയും ലോകത്തിന്‍റെ അറിവിലേക്കായി, നന്മക്കായി ആ ജ്ഞാനം പ്രകാശനം ചെയ്തു

ദൈവികമായ ജ്ഞാനം മനസ്സില്‍ തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഋഷീശ്വരന്മാര്‍ അതിനു ആവിഷ്കാരം നല്‍കുവാനുള്ള വാക്കുകള്‍ അവരുടെ ധിഷണയില്‍ തെളിഞ്ഞു വന്നപ്പോള്‍ അവയില്‍ നിന്ന് ഏറ്റവും ഉത്തമങ്ങളും ഉദാത്തങ്ങളും ആയവ മാത്രം ഏറെ ഉത്സാഹത്തോടെയും ശ്രദ്ധയോടെയും തിരഞ്ഞെടുത്തു. പൊടിച്ച ധാന്യത്തില്‍ നിന്ന് ആവശ്യമില്ലാത്ത കരടും ഉമിയും എല്ലാം അരിപ്പ ഉപയോഗിച്ച മാറ്റിയെടുത്ത് ഉപയോഗമുള്ള മാവുപൊടി മാത്രം ശേഖരിക്കുന്നതുപോലെ അവര്‍ ശ്രേഷ്ടങ്ങളും ഉദാത്തങ്ങളും ആയ വാക്കുകളും ശബ്ദങ്ങള്‍ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്ത് പ്രകാശനം ചെയ്തു.

പരിശുദ്ധങ്ങളും ശ്രേഷ്ടങ്ങളും ആയ ഈ വാക്കുകളിലൂടെ സുഹൃത്തുക്കള്‍ സ്വന്തം സുഹൃത്തുക്കളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. സൌഹൃദങ്ങള്‍ അരക്കിട്ടുറപ്പിച്ചു.

ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ മഹത്വം നിറഞ്ഞ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും എല്ലാ നന്മയും സമ്പന്നതയും എല്ലാം ആ വാക്കുകളില്‍ അന്തര്‍ലീനമായിരിക്കുന്ന് എന്ന സത്യം ഉള്‍ക്കൊണ്ടു.

Even if there are five or six persons of that maturity, many good things can be done

I am rather amused that I am indulging more in analysis of my own behaviour rather than sharing something of common interest and common benefit..

I gave my views about having Study groups in Sanskrit .. this was posted in a group.. Just repeating here what I posted there.. simply for records..

-----------------------------------------------

I have been active in social  in social media  for twenti-five years now

It does not mean that I do not have anything else to do..

Although I write and discuss about Sanskrit it is not even my significant field of study and activity ..

I am more of a professional in taxation and law..

But I just do not discuss that because profession is profession..

The mob behaviour in groups is exasperating..

Apart from posting vocal statements at random, no one in social media  appears to be having any abiding interest in following any regular and systematic method of study..

A student, if he is genuinely  devoted, should take deep interest.. and study.. study and study..

Training is not just showing off or dishing out incorrect and offensive words and sentences and then claiming a caveat that the learner is fresh and does not have any idea of the subject..

It is just like a child handling a very sharp knife to stab his mother and others  and justifying it saying that as a  child  he does not know how to use a knife..

There are so many prerequisites to have a study group and run it to some use

..

There should be a guarantee that at least there are some dedicated and persevering participants..

Administrators are just a creation of circumstances..

No person becomes a VIP or a scholar just because he or she just happens to be a moderator or administrator of a group..

So if the administrators really wish the welfare of the group, they should know what they are and where do they stand..

They should not use patronizing tone and give the impression that they are the kings and masters, unless they have the stuff inside them..

I have encountered such issues all the time in Social Media.

We have to teach Sanskrit or something useful..

and not spew out Ego..

If and when some such group of people, students and seekers arise, then things might be better..

But I have never seen such a thing  happening around here .

I have been active hewr almost for 25 yeaesf

If anyone has some sincere desire to furthering the cause  of Sanskrit or anything great, let that person say he understands the issue and that he would try to live beyond  prejudices..

Even if there are five or six persons of that maturity, many good things can be done..

Else it is only waste of web space, and exercise to fingers and strain to the eyes..

Nevertheless, if the supplies have dried up no money can create the commodity

Very often our relationships with others including  God even are very subjective. 

We  set the rules ourselves and think we are right. 

 Often we fail to realize that our expectations are unfair and unreasonable even by our own standards.

Unreasonable and impractical things cannot be made to happen or put in place through money, bribe,  prayers or persuasion or threat or even blackmail.

We may succeed in some such attempts temporarily but we have to remember that things are not to be done that way.

If a child cries and throws tantrums about something, the parents might adjust once or twice. However  such crying and sulking will not work for long.

If supplies are scarce sometimes we may get things by paying something extra. 

Nevertheless, if the supplies have dried up no money can create the commodity.

And even if a group is strong and would try to get things done, if the suppression is too severe the people at the receiving end would unite and hit back and the tyranny will fail

Therefore  it would be nice if everyone knows his own  limits and capabilities and the limits and capabilities of others too.

We really have a lot of things that richly deserve our eternal gratitude

 

Often we tend to look down upon activities of routine nature,the activities that  repeat themselves  with  boresome  precision. 

The lady of the house  cleaning the frontyard, making coffee,tea and cooking daily  food, the local  petty shopkeeper opening  his trade outlet without  any let up, the priest or poojari opening the temple at the same time every morning..  

There are many such routine activities.

Except for the persons directly engaged in them, others would not deem it fit even to notice such activities.

But just  think of the situation when there is some interruption caused by factors affecting the individual workers or by vagaries in climate or social functions

Athat time,  the life  of the entire community gets dislocated, often life for all gets into disarray..

Of course, at that moment all people start  getting concerned about the routine unobtrusive and unsung services rendered by the dedicated but ordinary  human beings.

Yes, the platform and foundation for  our continued hassle-free existence is provided by many dedicated souls whose presence we  fail to notice.

Perhaps we might include God,Sun, moon,rivers mountains,seas, and many others too in this category.

We really have a lot of things that richly deserve our eternal gratitude.

We tend to take too many things for granted.

 

We tend to take too many things for granted.

Though they nay seem trifling the absence or slight malfunctioning of any of these can make a difference even between life and death.

We tend to notice the existence of such things only when some disturbance or dislocation is seen or felt through the absence or inadequacy in such small matters.

In human relations too we take too many things for granted.

A devoted parent or a dutiful wife is completely ignored The man of the house who silently plods in to ensure that the family is provided with necessities even of routine nature never gets the attention of others. At best others would gang together to point out the inadequacies It is the sad plight of many to get blackmailed emotionally on the basis of sense of duty.

Anyway remember God is a great leveller. Everyone would get what he or she deserves.

 Still we can afford to remain  somewhat caring and a wee bit grateful..

open up arenas and avenues of peace .. the genuine peace

 

First and foremost, we should try to restrict our tendency to speak or give opinions on all matters under the sky.

The next step would be to restrict the flow of thoughts to subjecs that necessary and relevant for us.

In time, we will realize that there are very few thing that are really relevant for our lives.

Such realization can open up arenas and avenues of peace .. the genuine peace.

dreams and detachment

 

Dreams are nice. 

However they can deliver either delight or disappointment.

If we are prepared to accept either delight or disappointment then we can continue to dream .

Else, we are inviting distress

Not only dreams but almost all avenues  of human existence are densely populated with duties, delights and disappointments.

We are often deluded because we seek only delight in dreams, duties and daily life too.

It is best to be dedicated to the issue on hand  but at the same time, to be detached from results.

the desire to have worldly pleasures seem to turn younger and younger.

वलिभिर्मुखमाक्रान्तं पलितैरङ्कितं शिरः ।

गात्राणि शिथिलायन्ते तृष्णैका तरुणायते ॥

भर्तृहरि वैराग्यशतके

valibhirmukhamākrāntaṃ palitairaṅkitaṃ śiraḥ ।

gātrāṇi śithilāyante tṛṣṇaikā taruṇāyate ॥6

bhartruhari Vairagya shatakam

As old age arrives, the face is filled with wrinkles. The head is adorned with white or grey hair.   The body becomes doddery and the limbs brittle. However, the desire to have worldly pleasures seem to turn younger and younger.

The skin on the face was glowing, the body was very erect and strong and the hair was attractively coloured when one is young.The wrinkle, white hair and the infirmity of the body all happen because there is withering of the strength through passage of time. However, intense desire, a process of the mind, was also inherent within us all along with the physical body. In fact, the desires do not become old and weak with age. They remain the same or even get stronger with advancing age. May be desires are becoming more young and energetic while th body is withering away with advancing age.

मुखं face वलिभिः with wrinkles आक्रान्तं attacked by शिरः head पलितैः greying hair अङ्गितं adorned गात्राणि the body, the structure of the body शिथिलायन्ते become brittle, tend to wither away तृष्णा desire एका alone तरुणायते हि tend to veer towards youthfulness.

വലിഭിര്‍മുഖമാക്രാന്തം പലിതൈരങ്കിതം ശിരഃ ।

ഗാത്രാണി ശിഥിലായന്തേ തൃഷ്ണൈകാ തരുണായതേ ॥

ഭര്‍തൃഹരി വൈരാഗ്യ ശതകം

വാര്‍ദ്ധക്യം വന്നു ചേരുമ്പോള്‍ മുഖം ചുളിവുകള്‍ കൊണ്ട് നിറയും. തലയ്ക്കു മുകളില്‍ നരച്ചു വെളുത്ത മുടികളുടെ സമൃദ്ധമായ വിളവെടുപ്പ് നടത്താം. ശരീരത്തിനു വിറയലും സന്ധികള്‍ക്ക് പൊട്ടലും വരുന്നത് സ്വാഭാവികം. പക്ഷെ ആശയും ആക്രാന്തവും.. ഇവയ്ക്ക് ഒരിക്കലും വാര്‍ദ്ധക്യം ഉണ്ടാവുന്നില്ല.. വയസ്സേറും തോറും ആശയ്ക്ക് ചെറുപ്പം കൂടുന്നു.

തിളങ്ങുന്ന ചുളിവില്ലാത്ത മുഖം, ശക്തിയും പ്രസരിപ്പും ഉള്ള ശരീരം ആകര്‍ഷകമായ നിറത്തിലുള്ള തലമുടി..ഇതെല്ലാം ചെറുപ്പത്തിന്‍റെ മുഖമുദ്രകളാണല്ലോ. പക്ഷെ വാര്‍ദ്ധക്യം കടന്നുവരുമ്പോള്‍ മുഖം ചുളിയുന്നു. ശരീരം ക്ഷീണിക്കുന്നു. തലമുടി നരയ്ക്കുന്നു. കാലത്തിന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള പ്രവാഹത്തില്‍ ശാരീരിക പ്രക്രിയകള്‍ ഒരാളെ ഇപ്രകാരമാണ് മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോകുന്നത്. പക്ഷെ ആശ, ആഗ്രഹം.. അതുപോലുള്ള മാനസിക പ്രക്രിയകള്‍ക്ക് ശരീരത്തിനു പ്രായമാവുമ്പോള്‍ അതിനനുസരിച്ചുള്ള മാറ്റങ്ങള്‍ സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഒരുപക്ഷെ വാര്‍ദ്ധക്യത്തിന് പകരം ആശയ്ക്കും ആക്രാന്തത്ത്തിനും ചെറുപ്പം കൂടിക്കൊണ്ടേയിരിക്കുകയാനെന്നു തോന്നും.

crying for money and more money, simply are forgetting to notice the arrival of their death

कर्मोक्तिनर्मनिर्माणैः प्रातः प्रातः प्रधावताम्।

धनं धनं प्रलपतां निधनं विस्मृतम् नृणाम्॥

महासुभाषित संग्रहे ८९५२ क्षेमेन्द्र कृते दर्पदलने

karmoktinarmanirmāṇaiḥ prātaḥ prātaḥ pradhāvatām|

dhanaṁ dhanaṁ pralapatāṁ nidhanaṁ vismṛtam nṛṇām||

mahasubhaashita sangraham 8952 Darpadalanam Kshemendra

People who are just living on, filling their time doing physical activities, engaging in conversation and debates, trying to crack jokes and telling funny anecdotes, getting engaged in planning, calculation and construction activities and through all these activities running around ceaselessly from one morning to the next morning, as also people who are always getting worried about their finances and crying for money and more money, simply are forgetting to notice the arrival of their death.

Just disengage yourself from the grinding stone for some moments and try to be calm and peaceful. Pressures of work and worries about finances are always there. If we do not try to stand aloof and watch at ourselves at least for a few moments once in a while, we would be nowhere when the God holding a noose arrives atop a buffalo ready to drag us away.

कर्म physical activities उक्ति talking नर्म indulgin in fun निर्माणैः doing construction, calculation or planning प्रातः प्रातः from one morning to the next morning प्रधावतां for who keep on running around धनं धनं money, more money प्रलपतां thus crying, thus craving नृणां for men निधनं death, the arrival of death विस्मृतं remains forgotten

കര്‍മോക്തിനനര്‍മനിര്‍മാണൈഃ പ്രാതഃ പ്രാതഃ പ്രധാവതാം।

ധനം ധനം പ്രലപതാം നിധനം വിസ്മൃതം നൃണാം॥

ദര്‍പദലനം ക്ഷേമേന്ദ്രന്‍ മഹാസുഭാഷിത സംഗ്രഹം

ജീവിതം യാന്ത്രികമായി ജീവിച്ചു പോകുന്നവര്‍ എന്തെങ്കിലും ശാരീരികമായ കാര്യങ്ങള്‍ ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവര്‍, സംസാരിച്ചും, തര്‍ക്കിച്ചും ചര്‍ച്ച ചെയ്തും ഫലിതം പറഞ്ഞും പരിഹസിച്ചും കണക്കു കൂട്ടിയും കിഴിച്ചും പദ്ധതി ഇട്ടുകൊണ്ടേ ഇരിക്കുന്നവര്‍, ഇപ്രകാരം ഒരു രാവിലെ തുടങ്ങിയാല്‍ അടുത്ത പുലരി വരെ വട്ടം കറങ്ങി ഓടി നടക്കുന്നവര്‍, സാമ്പത്തികമായ വേവലാതികളും ലാഭത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള ആഗ്രഹവും മൂത്ത് പണം, വീണ്ടും പണം എന്ന് ഉരുവിട്ടുകൊണ്ട് നാളുകള്‍ തള്ളിനീക്കുന്നവര്‍, ഇത്തരം മനുഷ്യര്‍ക്ക് മരണം അടുത്തെത്തിക്കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു എന്ന കാര്യം ഓര്‍ക്കാന്‍ സമയമെവിടെ ?

ജീവിതത്തില്‍ വല്ലപ്പോഴുമൊക്കെ ജീവിതമാവുന്ന എപ്പോഴും ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന എണ്ണച്ചക്ക് വലിച്ചു കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നത് നിര്‍ത്തി മാറിനിന്നു സ്വയം തിരിഞ്ഞുനോക്കുക. വേവലാതികള്‍ക്ക് വല്ലപ്പോഴുമൊക്കെ അവധി കൊടുക്കുക. സ്വയം ശാന്തനായി തന്നേത്തന്നെ ശ്രദ്ധിച്ചു നോക്കു. ജോലിയുടെയും ജീവിതത്തിന്‍റെയും സംഘര്‍ഷങ്ങളും സാമ്പത്തികമായ വെല്ലുവിളികളും ഇല്ലാത്ത സമയം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാവില്ല. ഇതില്‍നിന്നൊക്കെ കുറെ സമയമെങ്കിലും മാറി നില്‍ക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചില്ലെങ്കില്‍ നമ്മുടെ കഴുത്തില്‍ കെട്ടുവാനുള്ള കയറും കൈയിലേന്തി പോത്തിന്‍റെ പുറത്ത്കയറി നമ്മെ കൊണ്ടുപോകാന്‍ ഒരാള്‍ വരുമ്പോള്‍ നിസ്സഹായതയല്ലാതെ ഒന്നും നമുക്ക് കൈമുതലായി ഉണ്ടാവില്ല.

അല്പസമയം എങ്കിലും അല്ലലില്ലാതെ ജീവിക്കണ്ടേ ?

the words uttered by arrogant and excessively proud people are often devilish

ऋषयो राक्षसीमाहु वाचमुन्मत्तदृप्तयोः।

सा योनिः सर्ववैराणां सा हि लोकस्य निर्ऋतिः ॥

भवभूति प्रणीते उत्तररामचरिते

ṛṣayo rākṣasīmāhu vācamunmattadṛptayoḥ|

sā yoniḥ sarvavairāṇāṁ sā hi lokasya nirṛtiḥ||

bhavabhūti praṇīte uttararāmacarite

Noble and wise sages have always called the words uttered by arrogant and excessively proud people as devilish. Those words are the breeding places for enmity and strife. Such words are harbingers of destruction of the world, nemesis indeed

From Uttara Rama Charita of Bhavabhuti

ऋषयः the sages, the wise people उन्मत्त arrogant, दृप्तयोः proud वाचं words राक्षसीं devilish आहु call

सा वाक् that word सर्व all वैराणां enmity, intense conflict योनिः womb, breeding place सा she, that word लोकस्य of the world निर्ऋतिः हि calamity, destruction, nemesis indeed.

ഋഷയോ രാക്ഷസീമാഹു വാചമുന്മത്തദൃപ്തയോഃ।

സാ യോനിഃ സര്‍വവൈരാണാം സാ ഹി ലോകസ്യ നിരൃതിഃ॥

ഭവഭൂതി പ്രണീതേ ഉത്തരരാമചരിതേ

വിവേകികളും ജ്ഞാനികളും ആയ ഋഷീശ്വരന്മാര്‍ അഹങ്കാരികളുടെയും ഡoഭും ധാരഷ്ട്യവും നിറഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്നവരുടെയും വാക്കുകളെ രാക്ഷസീയം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അത്തരം വാക്കുകള്‍ ശത്രുതയുടെയും സംഘര്‍ഷത്തിന്‍റെയും ഉറവിടങ്ങള്‍ ആയിരിക്കും. അത്തരം വാക്കുകള്‍ സര്‍വനാശത്തിന്‍റെ സന്ദേശവാഹകരാണ്.

A person speaks untruth, is similar to one who consumed the deadly venom Kalakoota

नासत्यवादिनः सख्यं न पुण्यं न यशो भुवि।

दृश्यते नापि कल्याणं कालकूटमिवाश्नतः॥

सुभाषितरत्नभाण्डागारे

nāsatyavādinaḥ sakhyaṁ na puṇyaṁ na yaśo bhuvi|

dṛśyate nāpi kalyāṇaṁ kālakūṭamivāśnataḥ||

subhāṣitaratnabhāṇḍāgāre

A person who tells lies, who does not desists from speaking untruth, is similar to a fellow who has consumed the deadly venom Kalakoota. In this world, he will never get any friendsip, he would not acquire any divine merit, he will never get praise and fame in his lifetime, and in general he will not be visited with welfare and peace in life.

(A great subhaashitam indeed, it is. It must have been true some time ago. However it would seem the statement itself is a great lie in the present society. The hallmark of successful leaders in the society of today are the capacity to tell something and act in a diametrically opposite manner, not thinking of being honest even in dreams, and the consummate skill in presenting lies as gospel truths. Of course, Mahatma Gandhi loved this couplet, it is said)

कालकूटंthe deadly poison Kalakoota इव अश्नतः as if consuming, असत्यवादिनःone who tells lies, one who is not hesitant to tell untruths भुवि on this earth, in this world सख्यं friendship पुण्यं dicine merit, virtue यशः fame कल्याणं welfare अपि too न दृश्यते is not seen

നാസത്യവാദിനഃ സഖ്യം ന പുണ്യം ന യശോ ഭുവി।

ദൃശ്യതേ നാപി കല്യാണം കാളകൂടമിവാശ്നതഃ॥

സുഭാഷിതരത്നഭാണ്ഡാഗാരേ

കൂസലില്ലാതെ കളവു പറയുന്ന ആള്‍, അസത്യം പറയുന്നതില്‍ നിന്ന് പിന്മാറുവാന്‍ മനസ്സില്ലാത്ത ആള്‍, കാളകൂടം എന്ന വിഷം കുടിച്ചവനെപ്പോലെയാണ്.

അയാള്‍ക്ക് ഭൂമിയില്‍ ഒരു സൌഹൃദങ്ങളും ലഭിക്കില്ല. അയാളുടെ പുണ്യം എല്ലാം ക്ഷയിച്ചു പോകും അയാള്‍ക്ക് ഒരിക്കലും പേരും പെരുമയും ഉണ്ടാവില്ല. അയാളുടെ ജീവിതത്തില്‍ നന്മയും സൌഖ്യവും ഇല്ലാതാവും

( ഒരു ഉദാത്തമായ സുഭാഷിതം. ഇത് പണ്ടെപ്പോഴോ സത്യം ആയിരുന്നിരിക്കാം. പക്ഷെ ഇന്നത്തെ പരിതസ്ഥിതിയില്‍ ഈ പറയുന്നത് തന്നെ വലിയ അസത്യം ആണെന്ന് തോന്നാം. പറയുന്നതൊന്നു ചെയ്യുന്നത് വേറൊന്നു , ഉറക്കത്തില്‍ പോലും സത്യം പറയില്ല, പിന്നെ അസത്യത്തെ എങ്ങിനെയെങ്കിലും സത്യമാക്കി അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള വിരുത് ഈ ഗുണങ്ങള്‍ ഉള്ളവരാണ് ഇന്നത്തെ സമൂഹത്തില്‍ വിജയകാഹളം മുഴക്കിക്കൊണ്ട് വിലസുന്നത്.. മഹാത്മജിക്ക് ഈ ശ്ലോകം ഏറെ ഇഷ്ടമായിരുന്നു )

SRI Venkatesvara Stotram

SRI Venkatesvara Stotram

श्रीवेङ्कटेशस्तोत्रम्

कमलाकुचचूचुक कुङ्कुमतो नियतारुणितातुलनीलतनो ।

कमलायतलोचन लोकपते विजयी भव वेङ्कटशैलपते ॥ १॥

kamalākucacūcuka kuṅkumato niyatāruṇitātulanīlatano ।

kamalāyatalocana lokapate vijayī bhava veṅkaṭaśailapate ॥ 1॥

Oh, the Lord and Master of Venkata Mountain, May you be ever victorious

Your ever shining body of matchless blue colour is rendered partially red through the vermillion covering the nipple of the breast of Kamala the Lakshmi. You have a pair of eyes which resemble the petals of full blown lotus flower. You are the master of the whole world

कमला the lotus girl..lakshmin कुच breast चूचुक nipple कुङ्कुमतः from the vermillion नियत ever अरुणित rendered red in colour अतुल without comparison नील blue तनो body कमलायत wide like lotus लोचन eyes लोकपते master of the world वेङ्कट शैल पते the lord and master of Venkata mountain विजयी भव victory for you

सचतुर्मुखषण्मुखपंचमुखप्रमुखाखिलदैवतमौलिमणे ।

शरणागतवत्सल सारनिधे परिपालय मां वृषशैलपते ॥ २॥

sachaturmukhaShaNmukhapa.nchamukhapramukhAkhiladaivatamaulimaNe |

sharaNAgatavatsala sAranidhe paripAlaya mAM vR^iShashailapate || 2||

Lord, the Master of the mountain Vrusha, Lord Venkatesha, may you be pleased to protect me

You are the crest jewel at the head of assemblies of gods with the four headed Brahma, the six headed Subramania and the five headed Lord Shiva in the forefront

You are exceedingly affectionate to the devotees who approach you seeking refuge

You are the most valuable, the ultimate essence of all treasures and valuable.

स including चतुर्मुख four headed Brahmadeva षण्मुख six headed Subramania the Skanda पञ्चमुख Lord Shiva with five face प्रमुखादि with them in the lead दैवत gods मौलि मणे jewel in the crest of the head शरणागत वत्सल extremely affectionate to people who approach him in supplication सार निधे the essence of all the valuable treasures वृष शैल पते the lord of the mountain named Vrusha मां me परिपालय protect

अतिवेलतया तव दुर्विषहै रनुवेलकृतैरपराधशतै।

भरितं त्वरितं वृषशैलपते परया कृपया परिपाहि हरे ॥ ३॥

ativelatayā tava durviṣahai ranuvelakṛtairaparādhaśatai।

bharitaṃ tvaritaṃ vṛṣaśailapate parayā kṛpayā paripāhi hare ॥ 3॥

My Lord and Master of Seven Hills Venkatesha, Hari, may you take mercy on me and may you be pleased to protect me. I am filled to the brim with hundreds of sins and wrong actions committed repeatedly for long periods and the actions are difficult to condone, difficult to bear or pardon. Trembling for my life because of such sins and wrong actions, I have come rushing to you seeking the ultimate protection.
अनुवेल without sense of proportion, without keeping count and without caring for the consequences कृतैः done perpetrated दुर्विषहैः difficult to pardon, difficult to bear अप राध शतैः hundreds of sin भरितं filled with अति वेलतया in great anxiety and with great speed तव your अन्तिकं presence त्वरितं who has rushed to मां me वृष शैल पते lord of Vrishna Shaila हरे Hari परया excesive ultimate कृपया mercy परिपाहि please protect

अधिवेङ्कटशैलमुदारमतेजनताभिमताधिकदानरतात् ।

परदेवतया गदितान्निगमैः कमलादयितान्न परं कलये ॥ ४॥

adhiveṅkaṭaśailamudāramatejanatābhimatādhikadānaratāt ।
paradevatayā gaditānnigamaiḥ kamalādayitānna paraṃ kalaye ॥ 4॥

He is reigning as the supreme master of Venkata Hills He is limitlessly generous. He is always happy to provide bounties for the devotees much in excess of what they ask for. He is worshipped and celebrated as the supreme one among gods by the scriptures and Vedas. He is the beloved consort and the heartthrob of Kamala the Lakshmi. Apart from that Venkatesha, I would not think of or meditate upon any other deity.

अधिवेङ्कटशैलं the one who is residing atop the Venkata Hills उदारमतेः who Is generous excessively जनताभिमत अधिक दानरतात् who revels, who is happy to give to his devotees and dear ones much more than they requested परदेवतया निगमैः गदिताद् who is declared as the supreme lord above all deities by the scriptures and the vedic texts कमलादयिताद who is the dear consort and the heart throb of Lakshmi the Kamal परं apart from him न कलये I do not meditate, I do not want to depend.

कलवेणुरवावशगोपवधू शतकोटिवृतात्स्मरकोटिसमात् ।

प्रतिवल्लविकाभिमतात्सुखदात् वसुदेवसुतान्न परं कलये ॥ ५॥

kalaveṇuravāvaśagopavadhū śatakoṭivṛtātsmarakoṭisamāt ।

pratipallavikābhimatātsukhadāt vasudevasutānna paraṃ kalaye ॥ 5॥

I do not want ever to meditate upon nor to serve any one other than that son of Vasudeva

That son of Vasudeva who captivated the minds and hearts of tens of crores damsels of Brindaban by playing enchanting music in His divine flute

That son of Vasudeva who is as glorious, attractive and charismatic as one crore Kamadevas put together  That son of Vasudeva who became the beloved of each one of those cowherd damsels and gave ecstasy to each girl individually

कलवेणु melodious sounding flute रव sound अवश being captivated शत कोटि tens or crores गोप वधू gopa, ;cowherd damsels of brindaban वृतात् surrounded by encircled by स्मर cupid कोटिcrore समात् equal to

प्रति each वल्लविका gopi, cowherd damesl अभिमतात् beloved individually सुखदात् giving happiness वसुदेवसुतात् the son of Vasudeva परम् other than, apart from न कलये I do not want to meditate upon, l do not want to serve

अभिरामगुणाकर दाशरथे जगदेकधनुर्धर धीरमते ।

रघुनायक राम रमेश विभो वरदो भव देव दयाजलधे ॥ ६॥

abhirāmaguṇākara dāśarathe jagadekadhanurdhara dhīramate ।

raghunāyaka rāma rameśa vibho varado bhava deva dayājaladhe ॥ 6॥

Oh the Divine one Rama, may you be pleased to grant us bountiful boons that we crave for

You are the treasure house of all virtues and noble qualities.

You are the valorous son of Emperor Dasaratha

You are the supreme wielder of the bow Kothanda, the unique archer in this univers without any equals

You possess a brave and steadfast mind

You are the leader of the Raghu clan

You are Rama, the Ramachandra

You are the beloved consort and master of Rema, the mahalakshmi

You are powerful, influential and generous beyond limits

And above all you are the ocean of mercy and compassion for us the earthlings

अभिराम गुणाकर the reservoir or treasurehouse of all worthy qualities दाशरथे son of emperor Dasaratha जगदेकधनुर्धर the supreme wielder of the bow (kothanda), the archer without any competitor धीरमते of very brave and steadfast mind रघुनायक the master of Raghu clan राम Rama रमेश the master of Rama, the Lakshmi विभो the most powerful and famous one दयाजलधे ocean of mercy देव divine one वरदो भव may you be pleased to grant us the boons we crave for

अवनीतनयाकमनीयकरं रजनीकरचारुमुखाम्बुरुहम् ।

रजनीचरराजतमोमिहिरं महनीयमहं रघुराममये ॥ ७॥

avanītanayākamanīyakaraṃ rajanīkaracārumukhāmburuham ।

rajanīcararājatamomihiraṃ mahanīyamahaṃ raghurāmamaye ॥ 7॥

I praise Rama the noble scion of Raghu clan, Rama, who is lofty in charater, status and activities, Rama who is holding the attractive hands of that worthy daughter of the earth, mother Sita, Rama whose lotus like face is as beautiful as the maker of the night, the moon itself, Rama, who is the sun who annihilated the darkness in the shape of Ravana, the king of Rakshasas who move around during nights.

अवनी the earth तनया daughter कमनीय beautiful करं holding hands रजनीकर the moon चारु beautiful मुखाम्बुरुहंlotus like रजनीचर राज the king of the people who walk in night.. the king of Rakshasa तमो darkness मिहिरं sun महनीयं lofty, great रघुरामं Rama the scion of Raghu clan अहं I अये address with respect

सुमुखं सुहृदं सुलभं सुखदं स्वनुजं च सुकायममोघशरम् ।

अपहाय रघूद्वहमन्यमहं न कथञ्चन कञ्चन जातु भजे ॥ ८॥

sumukhaṃ suhṛdaṃ sulabhaṃ sukhadaṃ svanujaṃ ca sukāyamamoghaśaram ।

apahāya raghūdvahamanyamahaṃ na kathañcana kañcana jātu bhaje ॥ 8॥

I would not, even once, worship anyone else other than Rama the one who immortalized the clan of Raghus.

Rama, who has a pleasant countenance. Rama who has a warm heart. Rama, who will give comfort and solace to us with his sweet grace. Rama who is blessed with very noble and lofty younger brothers. Rama, who shines forth in a strong, healthy and attractive body.. Rama who is capable of sending arrow without interruption, having a quiver of arrows that would never become empty.

I would never worship anyone else other than Rama even once for any reason.

अहं I सुमुखं who has a pleasant face सुहृदं who has a warm heart सुखदं who will give us comfort through his grace स्वनुजं who is blessed with very noble and great younger brothers सुकायं who shines in a strong and healthy and attractive body अमोघशरं who is capable of sending arrows without interruption , the quiver of arrows would never become empty चalso रघूद्वहं the one who has immortalized the clan of Raghus अपहाय leaving कथंचन for any reason कंचन anyone अन्यं different जातु even once न भजे would not worship

विना वेङ्कटेशं न नाथो न नाथः सदा वेङ्कटेशं स्मरामि स्मरामि ।

हरे वेङ्कटेश !प्रसीद प्रसीद प्रियं वेङ्कटेश प्रयच्छ प्रयच्छ ॥ ९॥

vinā veṅkaṭeśaṃ na nātho na nāthaḥ sadā veṅkaṭeśaṃ smarāmi smarāmi ।

hare veṅkaṭeśa !prasīda prasīda priyaṃ veṅkaṭeśa prayaccha prayaccha ॥ 9॥

Lord Hari the Venkatesha, You are my master, other than you I have not master and protector

I am ever meditating upon you, always meditating upon you

May you be pleased with me, may you be pleased with me

May your kindness endow me with whatever I desire and whatever I consider as worthy.

वेङ्कटेशं विना except venkatesa मे न नाथः न नाथः  I havw no master अहं I सदा for ever वेङ्कटेशं स्मरामि meditate on vekatesha हरे वेङ्कटेश oh lord Hari, the Venkatesha मयि in me प्रसीद be pleased, प्रसीदbe pleased वेङ्कटेश Venkatesha मे for me प्रियं whatever I covet, whatever I consider as worthy प्रयच्छ give me प्रयच्छ give me

अहं दूरतस्ते पदाम्भोजयुग्मप्रणामेच्छयाऽऽगत्य सेवां करोमि ।

सकृत्सेवया नित्यसेवाफलं त्वं प्रयच्छ प्रयच्छ प्रभो वेङ्कटेश ॥ १०॥

ahaṃ dūrataste padāmbhojayugmapraṇāmecchayā''gatya sevāṃ karomi ।

sakṛtsevayā nityasevāphalaṃ tvaṃ prayaccha prayaccha prabho veṅkaṭeśa ॥ 10॥

Oh Lord Venkatesha, with intense yearning to fall at your pair of feet which resemble lotus flowers, I have travelled a lot covering a great distance, and reaching your abode I am offering this Pooja or worship to you.

May your exalted grace be pleased to accept this single worship and Pooja as Pooja offered at your lotus feet every day and I may be blessed with the bounty due to such interrupted daily worship.

अहं I ते your पदाम्बोज the lotus like feet of yours युग्मpair प्रणामेच्छया to pay obeisance दूरतः from far away place इह here आगत्य having come सेवां करोमि worshipping you

प्रभो वेङ्कटेश Great Lord Venkatesh त्वं you मे for me सकृत् solitary, one time सेवया worhsip नित्य daily सेवा worship फलं positive results प्रयच्छ प्रयच्छ please give, please give

अज्ञानिना मया दोषानशेषान् विहितान् हरे ।

क्षमस्व त्वं क्षमस्व त्वं शेषशैलशिखामणे ॥ ११॥

ajñāninā mayā doṣānaśeṣān vihitān hare ।

kṣamasva tvaṃ kṣamasva tvaṃ śeṣaśailaśikhāmaṇe ॥ 11॥

Lord Hari, you occupy the peak of Sesha Mountain and shine at the top as if you are a precious gem adorning the head of that mountain. I confess that , since I am ignorant and lack finesse innumerable sins and wrongdoings were perpetrated by me over long periods. May you be pleased to forgive all those sins and misdeeds and protect me. May you be pleased to forgive me.

शेष शैल शिखामणे Lord, you stand atop the Sesha Mountain, giving audience as if you are the gem adorning the peak of that mountain हरे Hari त्वं you अज्ञानिना a fellow with no knowledge, no finesseमया by me विहितान् perpetrated अशेषान् without limits, without any balance दोषान् sins bad deeds क्षमस्व forgive त्वं क्षमस्व you forgive my sins

കമലാകുചചൂചുക കുങ്കുമതോ നിയതാരുണിതാതുലനീലതനോ ।

കമലായതലോചന ലോകപതേ വിജയീ ഭവ വേങ്കടശൈലപതേ ॥ ൧॥

വേങ്കടം എന്ന ശൈലത്തിന്‍റെ ഉടയോനെ അവിടുത്തേക്ക് എന്നും വിജയം ഭവിക്കട്ടെ

താമരപ്പെണ്ണായ ലക്ഷ്മിയുടെ മുലക്കണ്ണിന്‍തുമ്പിലെ കുങ്കുമം പൂശി എപ്പോഴും ചുവന്നിരിക്കുന്ന സമാനതകളില്ലാത്ത തിളങ്ങുന്ന നീല നിറം പൂണ്ട മേനിയാണ് അവിടുത്തേത്

വിടര്‍ന്ന താമരയിതളുകള്‍ പോലെ ഭംഗിയാര്‍ന്ന കണ്ണുകള്‍ അവിടുത്തെ സുന്ദരനാക്കുന്നു

അവിടുന്ന് ഈ ലോകത്തിന്‍റെ, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്‍റെ മുഴുവന്‍ ഒരേ ഒരു നാഥനാണ്

സചതുര്‍മുഖഷണ്മുഖപഞ്ചമുഖപ്രമുഖാഖിലദൈവതമൌലിമണേ ।

ശരണാഗതവത്സല സാരനിധേ പരിപാലയ മാം വൃഷശൈലപതേ ॥ ൨॥

വൃഷശൈലത്തിന്‍റെ ഉടയോനായ ഭഗവാനേ വെങ്കടേശ, എന്നെ രക്ഷിച്ചു അനുഗ്രഹിക്കുവാന്‍ അവിടുത്തേക്ക് തിരുവുള്ളം ഉണ്ടാവണേ

അവിടുന്ന് നാലുമുഖം കൊണ്ട ബ്രഹ്മാവ്‌, ആറുമുഖനായ സ്കന്ദന്‍ അഞ്ചു മുഖങ്ങളുള്ള ഭഗവാന്‍ ശങ്കരന്‍ എന്നിവര്‍ പ്രമുഖരായി നിലകൊള്ളുന്ന ദേവന്മാരുടെ നിരയില്‍ ശിരസ്സിലെ ഉത്തമമായ രത്നം എന്നപോലെ ഏറെ പ്രാധാന്യത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു

അവിടുന്ന് ആശ്രയം തേടി അവിടുത്തെ തിരുവടിയില്‍ അഭയം പ്രാപിക്കുന്ന ജനങ്ങളോട് ഏറെ വാത്സല്യം വച്ച് പുലര്‍ത്തുന്നു.

പ്രപഞ്ചത്തില്‍ കാണുന്നതും ലഭിക്കാവുന്നതും ആയ എല്ലാ നിധികളുടെയും ഒന്ന് ചേര്‍ന്ന സാരവും സത്തയും ഘനീഭവിച്ചു നില്‍ക്കുന്ന യാഥാര്‍ഥ്യം ആണ് അവിടുന്ന്

അതിവേലതയാ തവ ദുര്‍വിഷഹൈ രനുവേലകൃതൈരപരാധശതൈ।

ഭരിതം ത്വരിതം വൃഷശൈലപതേ പരയാ കൃപയാ പരിപാഹി ഹരേ ॥ ൩॥

വൃഷശൈലത്തിന്‍റെ നാഥനായ വെങ്കടേശ, ഹരിയെന്ന ഭഗവാനെ, അവിടുത്തേക്ക് ഈയുള്ളവനില്‍ കനിവ് ഉണ്ടായി അടിയന്റെ തെറ്റുകള്‍ പൊറുത്ത് രക്ഷിക്കാന്‍ തിരുവുള്ളം ഉണ്ടാവണേ. കണക്കില്ലാത്ത പ്രാവശ്യം ഒരു മാപ്പും അര്‍ഹിക്കാത്ത അതിരുവിട്ട പാപങ്ങളും തെറ്റുകളും ചെയ്തുകൂട്ടി അതുകൊണ്ട് ജീവിതം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന, ആ പാപഭാരം ഭയന്ന് വേറെ ഒരു വഴിയും കാണാതെ രക്ഷക്കായി തിടുക്കപ്പെട്ടു വേറൊന്നും നോക്കാതെ അവിടുത്തെ തിരുമുമ്പില്‍ സംരക്ഷണം തേടി വന്നെത്തി കാത്തു നില്‍ക്കുകയാണ് ഞാന്‍.

അധിവേങ്കടശൈലമുദാരമതേജനതാഭിമതാധികദാനരതാത് ।

പരദേവതയാ ഗദിതാന്നിഗമൈഃ കമലാദയിതാന്ന പരം കലയേ ॥ ൪॥

വെങ്കടശൈലത്തില്‍ അവിടുന്ന് നാഥനായി എഴുന്നരുളുന്നു. ഔദാര്യത്തില്‍ അവിടുത്തേക്ക്‌ തുല്യനായി ആരും എവിടെയും ഇല്ല. ആശ്രിതര്‍ക്ക് അവര്‍ ചോദിച്ചതിലേറെ അനുഗ്രഹങ്ങളും സമ്പത്തും നല്‍കുവാന്‍ അവിടുത്തേക്ക്‌ എന്നും ഇഷ്ടമാണ്, ആനന്ദമാണ്. എല്ലാ ദേവന്മാര്‍ക്കും അധീശനായി അവിടുത്തെ വേദങ്ങളും പുണ്യ ഗ്രന്ഥങ്ങളും വാഴ്ത്തുന്നു. താമരയില്‍ കുടികൊള്ളുന്ന കമല എന്ന ശ്രീദേവിയുടെ പ്രാണനാഥനാണ് അവിടുന്ന് . ആ ഭഗവാനെയല്ലാതെ ഒരു ദേവനേയും സ്മരിക്കുവാനോ അശ്രയിക്കുവാനോ ഞാന്‍ തയാറല്ല.

കലവേണുരവാവശഗോപവധൂ ശതകോടിവൃതാത് സ്മരകോടിസമാത് ।

പ്രതിപല്ലവികാഭിമതാത്സുഖദാത് വസുദേവസുതാന്ന പരം കലയേ ॥ ൫॥

ആ വസുദേവന്‍റെ ഓമാനമകനെയല്ലാതെ മറ്റാരെയും സ്മരിക്കുവാനും സേവിക്കുവാനും എനിക്ക് താല്പര്യമില്ല.

ഓടക്കുഴലില്‍ അമാനുഷികമായ സംഗീതം ഒഴുക്കി ആയര്‍പാടിയിലെ നൂറുകോടി ഗോപികമാരുടെ ഹൃദയം കവന്നെടുത്ത് അവരെ അവശരാക്കിയ ആ യുവകോമളന്‍

ഒരുകോടി കാമദേവന്മാര്‍ ഒന്നിച്ചു നിന്നാലും അവര്‍ക്കെല്ലാം കൂടിയുള്ള സൌന്ദര്യവും പൌരുഷവും ഇവന്‍റെ ഭംഗിയോടു കിടപിടിക്കാന്‍ ആവില്ല.

ആ വാസുദേവന്‍ തന്നെ തേടിയെത്തിയ ഓരോ ഗോപികപ്പെണ്ണിനും പ്രത്യേകം ആനന്ദവും നിര്‍വൃതിയും നല്‍കുന്നു.

അഭിരാമഗുണാകര ദാശരഥേ ജഗദേകധനുര്‍ധര ധീരമതേ ।

രഘുനായക രാമ രമേശ വിഭോ വരദോ ഭവ ദേവ ദയാജലധേ ॥ ൬॥

ഭഗവാനെ രാമ ഞങ്ങള്‍ കേണപേക്ഷിക്കുന്ന വരങ്ങള്‍ എല്ലാം അരുളി ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കാന്‍ തിരുവുള്ളം കനിയണെ

അവിടുന്ന് എല്ലാ നന്മയുടെയും സദ്ഗുണങ്ങളുടെയും ഉറവിടമാണ്,കലവറയാണ്.

ദശരഥചക്രവര്‍ത്തിയുടെ വീരനായ കുമാരനാണ് അവിടുന്ന്

ധന്യമായ കൊദണ്ഡം എന്ന വില്ല് കൈയിലേന്തുന്ന അസ്ത്രവിദ്യയില്‍ പ്രപഞ്ചത്തില്‍ തുല്യരില്ലാത്ത, സമാനര്‍ ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധ വീരനാണ് അവിടുന്ന്

ധൈര്യവും നിഷ്ഠയും ഒത്തിണങ്ങിയ മനസ്സാണ് അവിടുത്തേത്

രഘുവംശത്തിലെ മുമ്പനാണ് അവിടുന്ന്

അവിടുന്ന സാക്ഷാല്‍ രാമചന്ദ്രന്‍ ആണ്

അവിടുന്ന് രമയായ ലക്ഷ്മിയുടെ നാഥനാണ്

പ്രതാപത്തിലും പ്രശസ്തിയിലും വിഭാവസമൃദ്ധിയിലും അവിടുന്ന് അദ്വിതീയനാണ്

ഇതിനെല്ലാമുപരി ഈ ഭൂമിയില്‍ ജീവിക്കുന്ന ക്ഷുദ്രജീവികളായ ഞങ്ങളില്‍ കാരുണ്യം വര്‍ഷിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്ന കരുണയുടെ മഹാസമുദ്രം ആണ് അവിടുന്ന്

അവനീതനയാകമനീയകരം രജനീകരചാരുമുഖാംബുരുഹം ।

രജനീചരരാജതമോമിഹിരം മഹനീയമഹം രഘുരാമമയേ ॥ ൭॥

രഘുകുലത്തിന്‍റെ അഭിമാനമായ രാമനെ ഞാന്‍ സ്തുതിക്കുന്നു. ആ രാമന്‍ നിലയിലും വിലയിലും സ്വഭാവത്തിലും എല്ലാം ഔന്നത്യം പുലര്‍ത്തുന്നവനാണ്. രാമന്‍റെ താമരയൊത്തുള്ള മുഖം രാവില്‍ ഉദിക്കുന്ന നിലാവിനെപ്പോലെ ഭംഗിയുള്ളതാണ്. നിശാച്ചര്‍ന്മാരായ രാക്ഷസന്മാരുടെ രാജാവായ രാവണന്‍ എന്ന ഇരുട്ടിനെ നശിപ്പിച്ച സൂര്യനാണ് രാമന്‍.

സുമുഖം സുഹൃദം സുലഭം സുഖദം സ്വനുജം ച സുകായമമൊഘശരം |

അപഹായ രഘൂദ്വഹമന്യമഹം ന കഥഞ്ചന കഞ്ചന ജാതു ഭജേ || ൮||

രഘുവംശത്തെ അനശ്വരമാക്കിയ രാമനെയല്ലാതെ വെരോരാളെയും എപ്പോഴായാലും ഇതു കാര്യം നേടാന്‍ വേണ്ടിയായാലും ഞാന്‍ ഒരിക്കലും ആശ്രയിക്കില്ല, ഭജിക്കില്ല. സ്ടുതിക്കില്ല

ആ രാമന്‍ ഉന്മേഷവും പ്രസാദവും നിറഞ്ഞ മുഖത്ത്തോടുല്ലവനാണ്.

അവന്‍റെ ഹൃദയം ആശ്രിതര്‍ക്കായി എന്നും ആര്‍ദ്രമായിരിക്കുന്നു.

അവന്‍ നമുക്ക് ഇപ്പോഴും തന്‍റെ ദിവ്യശക്തികൊണ്ടു സൌഖ്യവും സന്തോഷവും നല്‍കും

അവന്‍ ധീരരും ഉന്നതരും ആയ അനുജന്മാരാല്‍ അനുഗൃഹീതന്‍ ആണ്.

ശക്തിയും ആരോഗ്യവും സൗന്ദര്യവു ഒത്തിണങ്ങിയ ശാരീരിക സൌണ്ടാര്യത്താല്‍ അനശ്വരനാണു അവന്‍.

അവന്‍ അസ്ത്രം തൊടുക്കാന്‍ ആരംഭിച്ചാല്‍ പിന്നെ അസ്ത്രങ്ങളുടെ പ്രവാഹത്തില്‍ ഒരു ഇടവേളയും ഉണ്ടാവില്ല. ഒരിക്കലും ശൂന്യമാകാത്ത ആവനാഴിയാണ് അവനുള്ളത്

ആ രാമനെ വിട്ടു ഞാന്‍ എന്തിനു എപ്പോഴെങ്കിലും ഏതെങ്കിലും ഒരുവനെ ആശ്രയിക്കണം ?

വിനാ വേങ്കടേശം ന നാഥോ ന നാഥഃ സദാ വേങ്കടേശം സ്മരാമി സ്മരാമി ।

ഹരേ വേങ്കടേശ !പ്രസീദ പ്രസീദ പ്രിയം വേങ്കടേശ പ്രയച്ഛ പ്രയച്ഛ ॥ ൯॥

ഭഗവാനെ ഹരിയായ വെങ്കടേശ അവിടുന്നല്ലാതെ എനിക്ക് വേറെ നാഥന്‍ ഇല്ല വേറെ രക്ഷകനില്ല.

ഞാന്‍ എപ്പോഴും വെങ്കടേശനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന.. അവിടുത്തെ എപ്പോഴുംധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു

ഭഗവാനെ വെങ്കടേശ അവിടുത്തേക്ക്‌ എന്നില്‍ പ്രീതി ഉണ്ടാവണേ എന്നില്‍ പ്രീതി ഉണ്ടാവണേ

അവിടുന്ന് ഞാന്‍ ഏറെ ആശിക്കുന്നതും എനിക്ക് നല്ലതാവുന്നതും ആയ എല്ലാം കനിഞ്ഞു നല്‍കി അനുഗ്രഹിക്കണേ

അഹം ദൂരതസ്തേ പദാംഭോജയുഗ്മപ്രണാമേച്ഛയാഽഽഗത്യ സേവാം കരോമി |

സകൃത്സേവയാ നിത്യസേവാഫലം ത്വം പ്രയച്ഛ പ്രയച്ഛ പ്രഭോ വേങ്കടേശ || ൧൦||

ഭഗവാനെ വെങ്കടേശ , അവിടുത്തെ താമാര പോലുള്ള കാലിണയെ വണങ്ങുവാനുള്ള ആഗ്രഹവും കൊണ്ട് ഏറെ ദൂരം യാത്ര ചെയ്ത് അവിടുത്തെ സന്നിധിയില്‍ എത്തി ആ പാദങ്ങള്‍ വണങ്ങി പൂജിക്കുന്നു.

ഞാന്‍ അര്‍പ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രമുള്ള പൂജ ദിവസേനയും എന്നെന്നും അര്‍പ്പിക്കുന്ന പൂജപോലെ സ്വീകരിച്ചു നിത്യപൂജയുടെ ഫലം കല്പിച്ച് അനുഗ്രഹിച്ചു എന്നെ രക്ഷിക്കണേ.

അജ്ഞാനിനാ മയാ ദോഷാനശേഷാന്‍ വിഹിതാന്‍ ഹരേ |

ക്ഷമസ്വ ത്വം ക്ഷമസ്വ ത്വം ശേഷശൈലശിഖാമണേ || ൧൧||

ഭഗവാനെ ഹരി, ശേഷ ശൈലത്തിന്‍റെ നിറുകയില്‍ അതിന്റെ ശിരസ്സില്‍ അണിഞ്ഞ അമൂല്യമായി രത്നക്കല്ല് പോലെ അവിടുന്ന് ദര്‍ശനം നല്‍കുന്നു. വിവരവും വിവേകവും തൊട്ടു തീണ്ടിയിട്ടില്ലാത്ത ഈയുള്ളവന്‍ തുടര്‍ച്ചയായി തെറ്റുകളും കുറ്റങ്ങളും പാപങ്ങളും മാത്രമേ ചെയ്തു കൂട്ടിയിട്ടുള്ളൂ. ഇനി ചെയ്യുവാനുള്ള തെറ്റുകള്‍ ഒന്നും ബാക്കിയില്ല. അപ്രകാരമുള്ള എന്നോടു കനിവുണ്ടായി അവിടുന്ന് എനിക്ക് മാപ്പ് നല്‍കി എന്നെ രക്ഷിക്കേണമേ മാപ്പ് നല്‍കി എന്നെ രക്ഷിക്കേണമ

॥ इति श्री वेङ्कटेश स्तोत्रम् सम्पूर्णम् ॥

॥ iti śrī veṅkaṭeśa stotram sampūrṇam ॥

എന്ന് ശ്രീ വെങ്കടെശ്വര സ്തോത്രം

perseverance and devotion called for pursuit of knowledge,

विद्वानेव विजानाति विद्वज्जन परिश्रमम्।

न हि वन्ध्या विजानाति गुर्वीम् प्रसववेदनाम्।

vidvāneva vijānāti vidvajjana pariśramam|

na hi vandhyā vijānāti gurvīm prasavavedanām|

विद्वज्जन परिश्रमम् the extent of perseverance, the extent of work involve in their attempts by the learned persons

विद्वानेव विजानाति only a person with knowledge, a person in pursuit of knowledge understands

वन्ध्या a barren woman

गुर्वीम् प्रसववेदनाम् intense labour pains

न हि विजानाति do not understand indeed.

The extent of perseverance and devotion called for pursuit of knowledge, can be understood only by a person who has put his mind and body in pursuit of such enlightenment..

Only a woman who has given birth to a baby can know about the pains suffered during child birth.. This cannot be understood by a barren woman

decision taken out of anger, pride or greed ensures place in hell

मानाद्वा यदि वा लोभात्क्रोधाद्वा यदि वा भयात्।

यो न्यायमन्यथा ब्रूते स याति नरकं नरः॥ इन्दिश्चे स्प्रुचे २१८१ पञ्चतन्त्रे

mānādvā yadi vā lobhātkrodhādvā yadi vā bhayāt|

yo nyāyamanyathā brūte sa yāti narakaṁ naraḥ|| indiśce spruce 2181 pañcatantre

If a man decides an issue falsely or dishonesty and unjustly

either out of anger, pride or greed, then he has reserved his sure slot in hell.

Of course not only deciding, but giving evidence or testimony that would lead to unfair decisions too would attract the same consequences.

when we love a person intensely good or bad qualities really do not matter

किं गुणैस्तस्य कर्तव्यं चेतसे योऽभिरोचते।

किं गुणैस्तस्य कर्तव्यं चेतसे नो च रोचते॥

सुभाषितसुधारत्नभाण्डागारे॥

kiṁ guṇaistasya kartavyaṁ cetase yo'bhirocate|

kiṁ guṇaistasya kartavyaṁ cetase no ca rocate||

subhāṣitasudhāratnabhāṇḍāgāre||

Do the good qualities and virtues really matter in the case of a person who is very close to us emotionally

Also, Do the good qualities and virtues really matter in the case of a person who is mentally and emotionally detestable ?

If one loves a person intensely , that love and affection will be there even if the person being loved does not possess any great qualities.

And if one hates a person very much, that hatred is not going to be converted to love just because the person whom he hates is having great qualities.

यः who चेतसे to the mind, emotionally अभिरोचते is very pleasing and desirable तस्य his गुणैः किं कर्तव्यं what is the use for his virtue and good qualitiesयः whoe चेतसे to the mind न रोचते is mentally detested तस्य his गुणैःgood qualities and virtues किं कर्तव्यं अपि च what is the use too

കിം ഗുണൈസ്തസ്യ കര്‍തവ്യം ചേതസേ യോഽഭിരോചതേ।

കിം ഗുണൈസ്തസ്യ കര്‍തവ്യം ചേതസേ നോ ച രോചതേ॥

സുഭാഷിതസുധാരത്നഭാണ്ഡാഗാരേ॥

ഒരാള്‍ മറ്റൊരാളെ കണ്ണടച്ചു സ്നേഹിക്കുമ്പോള്‍ അങ്ങിനെ സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്ന ആളുകളുടെ ഗുണങ്ങള്‍ അവ നല്ലവയായാലും ചീത്തകള്‍ ആയാലും ആ കാരണം കൊണ്ട് മാത്രം ഒന്നും പ്രത്യകിച്ച് നേടാനില്ല

ഒരാള്‍ മറ്റൊരാളെ ഏറെ വെറുക്കുമ്പോളും അങ്ങിനെ വെറുക്കപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയുടെ ഗുണങ്ങള്‍ കൊണ്ടും പ്രത്യേകിച്ചു ഒരു പ്രയോജനവും ഇല്ല.

ഒരുപാടു സ്നേഹിക്കുന്ന ആള്‍ക്ക് എന്തൊക്കെ ദോഷങ്ങളും കുറ്റങ്ങളും കുറവുകളും ഉണ്ടെങ്കിലും അതൊന്നും നമ്മുടെ കണ്ണില്‍ പെടുകയില്ല .പിന്നെ അയാളെ സ്നേഹിക്കുന്നത് അയാള്‍ നല്ല ഗുണങ്ങളുടെ വിളനിലമാണ് എന്നൊന്നും കരുതിയിട്ടും അല്ല. അതേസമയം ഒരാളോടു നമുക്ക് അങ്ങേയറ്റം വെറുപ്പും അസൂയയും എല്ലാമാണ് ഉള്ളതെങ്കില്‍ അയാള്‍ക്ക് എന്തെല്ലാം നല്ല ഗുണങ്ങള്‍ ഉണ്ടെങ്കിലും അതൊന്നും നാം കണ്ടു വന്നു നടിക്കുകയില്ല . എത്ര നല്ലതായാലും നാം അതൊന്നും അംഗീകരിക്കുകയും ഇല്ല.

have camaraderie with individuals who are not greedy, avaricious or covetous

अलुब्धैः सह सौहार्दं पण्डितैः सह सङ्कथा।

उत्तमैः सह सङ्गश्च विधेया सुखमिच्छता॥

सुभाषितसुधारत्नभाण्डागारे॥

alubdhaiḥ saha sauhārdaṁ paṇḍitaiḥ saha saṅkathā|

uttamaiḥ saha saṅgaśca vidheyā sukhamicchatā||

subhāṣitasudhāratnabhāṇḍāgāre||

People who want peace, comfort and welfare in life should

have sincere co-operation and hearty camaraderie with individuals who are not greedy, avaricious or covetous. They should approach learned and wise and scholarly people for verbal advice, training, debates and clarifications on various issues. People desiring welfare should seek out the everlasting company of noble and lofty people and share their activities.

सुखं comfort, peaceful life, welfare इच्छता desiring नरेण by the man अलुब्धैः people who are not avaricious, people who are not covetous,greedy सह along with सौहार्दं hearty, co operative activities पण्डितैः with learned people सह along संकथा healthy interaction, verbal exchange, debate उत्तमैः with lofty, great people सह along सङ्गः cohabitation, collective action for common purpose च too विधेयाः should be sought for and indulged in

അലുബ്ധൈഃ സഹ സൌഹാര്‍ദം പണ്ഡിതൈഃ സഹ സംകഥാ।

ഉത്തമൈഃ സഹ സങ്ഗശ്ച വിധേയാ സുഖമിച്ഛതാ॥

സുഭാഷിതസുധാരത്നഭാണ്ഡാഗാരേ॥

ജീവിതത്തില്‍ സുഖവും സമാധാനവും നന്മയും നിലനില്‍ക്കണം എന്ന് ആത്മാര്‍ത്ഥമായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആളുകള്‍ സൌഹാര്‍ദ്ദം വച്ചുപുലര്‍ത്തുന്നത് ആര്‍ത്തിയും ആക്രാന്തവും ഒട്ടും ഇല്ലാത്ത ആളുകളോട് മാത്രമായിരിക്കണം. നന്മയും സുഖവും വേണമെന്ന് കരുതുന്നവര്‍ അറിവും പഠിപ്പും ഉള്ള വ്യക്തികളുമായി സംഭാഷണങ്ങളില്‍ ഏര്‍പ്പെടുകയും അവരില്‍ നിന്ന് അറിവ് സമ്പാദിക്കുകയും അവരുടെ ഉപദേശങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊണ്ടു അതുപോലെ പ്രവര്‍ത്തിക്കുകയും വേണം. ജീവിതത്തില്‍ നന്മയും ഉന്നതിയും മുന്നില്‍ കണ്ടു ജീവിക്കുന്നവര്‍ സ്വന്തം ചര്യകളില്‍ ഉന്നത മൂല്യങ്ങള്‍ പുലര്‍ത്തുന്ന മഹത്തുക്കലുമായി യോജിച്ചു പ്രവര്‍ത്തിക്കണം. അവര്‍ക്കൊപ്പം അവരുടെ മാര്‍ഗ്ഗത്തില്‍ മുന്നേറാന്‍ ശ്രമിക്കണം.

greatness of subhashitams

खिन्नं चापि सुभाषितेन रमते स्वीयं मनः सर्वदा

श्रुत्वान्यस्य सुभाषितं खलु मनः श्रोतुं पुनर्वाञ्छति।

अज्ञान्ज्ञानवतोऽप्यनेन हि वशीकर्तुं समर्थो भवेत्

कर्तव्यो हि सुभाषितस्य मनुजैरावश्यकः सङ्ग्रहः॥

सुभाषितरत्नमाला ३५

khinnaṁ cāpi subhāṣitena ramate svīyaṁ manaḥ sarvadā

śrutvānyasya subhāṣitaṁ khalu manaḥ śrotuṁ punarvāñchati|

ajñānjñānavatopyanena hi vaśīkartuṁ samartho bhavet

kartavyo hi subhāṣitasya manujairāvaśyakaḥ saṅgrahaḥ||

subhāṣitaratnamālā 35

A man’s mind, even though dejected or depressed, invariably gets attracted by subhashitas or soothing words of wisdom and slowly sheds the dejection and starts to enjoy the nice words

When a man hears the soothing words of wisdom of another person the listeners mind yearns to hear more and more of such words

It is through soothing words of wisdom alone that a man can attract both ignorant and learned person to himself

Therefore every man should invariably and without fail try to accumulate his knowledge in such subhashitams.

स्वीयं own मनः mind खिन्नं sad, dejected अपि च even though सर्वदा always सुभाषितेन through,as a result of wise and soothing words of wisdom रमते becomes attracted, enjoys

अन्यस्य of another person सुभाषितं wise soothing words of wisdom श्रुत्वा hearing मनः mind पुनः श्रोतुं to hear again वाञ्छति yearns खलु surely

अज्ञान् those who have no knowledge ज्ञानवतः people who are learned अपि alos अनेन with this हि alone वशीकर्तुं attracting, bringing to ones side समर्थो capable भवेत् become

अतःtherefore मनुजैः by the people सुभाषितस्य of wise and soothing words of wisdom संग्रहः collection, learning substantially in instalment, कर्तव्यः the nececcity to do आवश्यकः हि is indeed essential

ഖിന്നം ചാപി സുഭാഷിതേന രമതേ സ്വീയം മനഃ സര്‍വ്വദാ

ശ്രുത്വാന്യസ്യ സുഭാഷിതം ഖലു മനഃ ശ്രോതും പുനര്‍വ്വാഞ്ഛതി।

അജ്ഞാന്ജ്ഞാനവതോഽപ്യനേന ഹി വശീകര്‍തും സമര്ഥോ ഭവേത്

കര്‍തവ്യോ ഹി സുഭാഷിതസ്യ മനുജൈരാവശ്യകഃ സങ്ഗ്രഹഃ॥

സുഭാഷിതരത്നമാലാ ൩൫

ഒരു മനുഷ്യന്‍റെ മനസ്സ് എത്രയൊക്കെ ദുഃഖിതവും കലുഷവും ആയി തീര്‍ന്നിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും മധുരങ്ങളും ഉപകാരപ്രദങ്ങളും ആയ സുഭാഷിതങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധിക്കുമ്പോള്‍ മനസ്സ് തെളിയും. മനസിന്‌ ഉന്മേഷം ഉണ്ടാവും

ആരെങ്കിലും ഗഹനങ്ങളും ജീവിതത്തില്‍ മാര്‍ഗദര്‍ശനം നല്‍കുന്നവയും ആയ സുഭാഷിതങ്ങള്‍ പറയുമ്പോള്‍, ഉദ്ധരിക്കുമ്പോള്‍ അത്തരം വാക്കുകള്‍ വീണ്ടും വീണ്ടും കേള്‍ക്കാന്‍ മനുഷ്യന് തീവ്രമായ ആഗ്രഹം ഉണ്ടാവുന്നു.

ആശ്വാസവും മനസ്സിന് തെളിച്ചവും നല്‍കുന്ന ഇത്തരം സുഭാഷിതങ്ങളിലൂടെ ഒരാള്‍ക്ക് പണ്ഡിതനേയും പാമരനേയും ഒരുപോലെ ആകര്‍ഷിച്ചു വശത്താക്കാന്‍ കഴിയും

അതുകൊണ്ട് ജനങ്ങള്‍ മഹദ്വചനങ്ങളും സുഭാഷിതങ്ങളും സംഗ്രഹിച്ചു വയ്ക്കുക എന്നത് ജീവിത ചര്യ ആക്കി മാറ്റേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

avoid making speeches or having conversation that contain harsh, coarse, unpleasant or cruel words

इदमस्खलितं धारय वारय परुषाक्षरा वाचः।

सकलजनानां जगति रिपुः परुषवाक् पुरुषः॥

महासुभाषितसङ्ग्रहे ५९४७ हरिहर सुभाषिते सूक्तिमुक्तावली

idamaskhalitaṁ dhāraya vāraya paruṣākṣarā vācaḥ|

sakalajanānāṁ jagati ripuḥ paruṣavāk puruṣaḥ||

mahāsubhāṣitasaṅgrahe 5947 hariharasubhaasthite sukthimuktaavali

The preceptor reminds his disciple in clear terms

Listen to and understand without any scope for wavering or equivocation that you must avoid making speeches or having conversation that contain harsh, coarse, unpleasant or cruel words. Take note that a person who uses harsh and unpleasant words becomes the enemy of all the occupants of this world.

इदं this, this advice, this statement अस्खलितं clearly, without any wavering, without any equivocation धारय you undertand, you comprehend परुषाक्षराः containing harsh, coarse, unpleasant curel words वाचः speech वारय avoid using, desist from परुषवाक् the one who uses, the one who employs harsh and unpleasant words पुरुषः man जगति in this world सकलजनानां of all the people रिपुः enemy भवति becomes

ഇദമസ്ഖലിതം ധാരയ വാരയ പരുഷാക്ഷരാ വാചഃ।

സകലജനാനാം ജഗതി രിപുഃ പരുഷവാക് പുരുഷഃ॥

മഹാസുഭാഷിതസങ്ഗ്രഹേ ൫൯൪൭ സൂക്തിമുക്താവലി ഹരിഹരസുഭാഷിതം

ഗുരു ശിഷ്യന് വളരെ വ്യക്തമായ ഒരു നിര്‍ദ്ദേശം നല്‍കു കയാണ്

ശ്രദ്ധിക്കൂ അര്‍ത്ഥശങ്കയ്ക്കോ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങള്‍ക്കോ ഒരു സാധ്യതയും ഇല്ലാത്ത ഒരു കാര്യം. അക്കാര്യം വ്യക്തമായി ഉള്‍ക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യണം. കര്‍ക്ക ശങ്ങളും ക്രൂരങ്ങളും മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് വെറുപ്പും വേദനയും ഉണ്ടാക്കുന്നതും ആയ വാക്കുകള്‍ അടങ്ങിയ സംഭാഷണമോ ചര്‍ച്ചയോ ഉപന്യാസമോ എല്ലാം നിര്‍ബന്ധായും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.

കര്‍ക്കശങ്ങളും ക്രൂരങ്ങളും അസ്വസ്ഥതനല്‍കുന്നവായും ആയ വാക്കുകള്‍ പ്രയോഗിക്കുന്നവന്‍ ഈ ലോകത്തിന്‍റെ മുഴുവന്‍ ശത്രുവായി മാറുന്നു.

pardon the errors of individuals endowed with intellect of a lesser quality

क्षन्तव्यो मन्दबुद्धीनामपराधो मनीषिणा।

नहि सवत्र पाण्डित्यं सुलभं पुरुषे क्वचित्॥

kṣantavyo mandabuddhīnāmaparādho manīṣiṇā|

nahi savatra pāṇḍityaṁ sulabhaṁ puruṣe kvacit||

subhashitaratnabhandagaram

A person with sharp intellect and great knowledge should be prepared to condone or even pardon the errors committed by individuals endowed with intellect which is of a lesser quality, and knowledge that might be inadequate.

It has to be appreciated that great erudition and intellect are not found in plenty among people and that intellectual giants are rare in the world.

मनीषिणा by the person having sharpt intellect, great grasping power मन्दबुद्धीनां of lesser intellect, of dull intellect अपराधः error, mistake क्षन्तव्यः should be viewed with patience, should be condoned, should be pardonedपुरुषे in a human being सुलभं available in plenty, available in effusion पाण्डित्यं erudition, scholarship सर्वत्र everywhere न हि not at all दृश्यते seen found

ക്ഷന്തവ്യോ മന്ദബുദ്ധീനാമപരാധോ മനീഷിണാ।

നഹി സവത്ര പാണ്ഡിത്യം സുലഭം പുരുഷേ ക്വചിത്॥

അതി തീക്ഷ്ണമായ ധിഷണാഷക്തിയും ഏറെ അറിവും വിദ്യാഭ്യാസവും എല്ലാം കൊണ്ട് അനുഗൃഹീതരായ മഹത്തുക്കള്‍ അത്രയൊന്നും അറിവും പഠിപ്പും ഇല്ലാത്ത ആളുകള്‍ക്ക് പറ്റുന്ന അബദ്ധങ്ങളെ സഹിഷ്ണുതയോടുകൂടി വീക്ഷിക്കുകയും അവയെ കാര്യമായെടുക്കാതെ തിരുത്തിക്കൊണ്ട് പോവുകയും വേണം.

ഈ ലോകത്തില്‍ ഏറെ ബുദ്ധിശക്തിയും അറിവും നിറഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്ന ആളുകകളെ എല്ലായിടത്തും ധാരാളമായി കണ്ടു എന്ന് വരില്ല.