लौकिकानां हि साधूनामर्थं वागनुवर्तने।
ऋषीणां पुनराद्यानां वाचमर्थोऽनुवर्तते॥
भवभूतिप्रणीते उत्तररामचरिते प्रथमे अङ्के
laukikānāṁ hi sādhūnāmarthaṁ vāganuvartane |
ṛṣīṇāṁ punarādyānāṁ vācamartho'nuvartate||
bhavabhūtipraṇīte uttararāmacarite prathame aṅke
This is from the first act of Uttararamacharitam.
Uttararamacharitam is a drama by Bhavabhuti, a poet of Sanskrit who is treated as equal to Kalidasa himself by many..
The plot for the Drama is the happenings after the Coronation of Rama.. the history dealt with in Uttarakandam of Ramayanam
In the first Act, the location is Rama's Palace in Ayodhya..
Sita is in her pregnancy, and the elders in the family are all away attending a sacrifice being conducted by Sage Rishyasringa, who is also the husband of Ramas elder Sister Shanta..
A set of sages led by Ashtavakra, the disciple of Rishyasringa have arrived in Ayodhya to enquire about the well being of Rama and Sita, and the delegation meets the Royal couple..
The sage conveys Rama the blessing of Rishyasringa and Sage Vasishta too who was away at the sacrifice..yajna
The blessing of the elders that Sita would deliver progeny befitting the valour and glory of the divine couple is conveyed to Rama and Sita..
Happy to hear that Rama exclaims..
"The speech of worldly wise saints follows or narrates the course of events as they have happened or are happening.. But the speech of ancient and venerable saints ( like Vasishta) when uttered just makes thing happen as per what is intended in those speeches.."
Rama is elated at the blessing of his Guru that he is going to beget a worthy progeny as he is convinced that the mere utterance of the great saints would make anything happen.. Ordinary people just use speeches to report what is happening.. and they have only the capacity to report or convey in words what is going on around, or narrate something that has already happened..
But great sages have the capacity to foresee the future.. Not only that, if words are uttered by great souls, nature and the universe just obey those predictions and things just happen.
These words of Bhavavbhuti have to be compared or
contrasted with Kalidasa's statement about Vaak and Artha.. as pronounced in the opening stanza of Raghuvamsam..
वागर्थाविव सम्पृक्तौ वागर्थ प्रतिपत्तये।
जगतः पितरौ वन्दे पार्वतीपरमेश्वरौ॥
Vaagarthaaviva Samprukthau, Vaagartha prathipattaye jagataH pitarau vande paarvathee parameshwarau..
Kalidasa implies that words and meanings are closely connected and function as inseparable twins.. being faithful to one another..
Bhavabhuti improvises on the idea.. For the ordinary people, words uttered just convey the meaning..
But for the really great, words uttered just make the meaning..
Of course this is stuff for academics too..
There has been always a set of people who place Bhavabhuti in the same pedestal with Kalidasa.. and there are those who cannot allow anyone else to be spoken of in equal terms with Kalidasa..
ലൌകികാനാം ഹി സാധൂനാമർഥം വാഗനുവർത്തനേ ।
ഋഷീണാം പുനരാദ്യാനാം വാചമർഥോയനുവർത്തതേ॥
ഭവഭൂതിപ്രണീതേ ഉത്തരരാമചരിതേ പ്രഥമേ അങ്കേ
ഭവഭൂതി രചിച്ച 'ഉത്തരരാമചരിതം' എന്ന നാടകത്തിലെ ആദ്യ അങ്കത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭാഗമാണിത്.
കാളിദാസന് സമശീര്ഷനായി പലരും കണക്കാക്കുന്ന സംസ്കൃത കവിയായ ഭവഭൂതിയുടെ നാടകമാണ് 'ഉത്തരരാമചരിതം'.
കാളിദാസന് സമശീര്ഷനായി പലരും കണക്കാക്കുന്ന സംസ്കൃത കവിയായ ഭവഭൂതിയുടെ നാടകമാണ് 'ഉത്തരരാമചരിതം'.
നാടകത്തിന്റെ ആദ്യ രംഗം നടക്കുന്നത് അയോധ്യയിലെ രാമന്റെ കൊട്ടാരത്തിലാണ്.
സീത ഗർഭിണിയായിരിക്കുന്ന സമയം; കുടുംബത്തിലെ മുതിർന്നവരെല്ലാം ഋഷ്യശൃംഗൻ നടത്തുന്ന യാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പോയിരിക്കുകയാണ്. രാമന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയായ ശാന്തയുടെ ഭർത്താവാണ് ഋഷ്യശൃംഗൻ.
രാമന്റെയും സീതയുടെയും ക്ഷേമാന്വേഷണത്തിനായി ഋഷ്യശൃംഗന്റെ ശിഷ്യനായ അഷ്ടാവക്രന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു സംഘം മുനിമാർ അയോധ്യയിലെത്തുകയും രാജദമ്പതികളെ കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.
യാഗസ്ഥലത്തായിരുന്ന വസിഷ്ഠമുനിയുടെയും ഋഷ്യശൃംഗമുനിയുടെയും അനുഗ്രഹം ആ മുനി രാമനെ അറിയിക്കുന്നു.
ദിവ്യദമ്പതികളുടെ വീര്യത്തിനും മഹത്വത്തിനും അനുയോജ്യമായ സന്താനത്തെ സീത പ്രസവിക്കട്ടെ എന്ന മുതിർന്നവരുടെ അനുഗ്രഹം രാമനെയും സീതയെയും അറിയിക്കുന്നു.
അതുകേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ രാമൻ ഇപ്രകാരം പറയുന്നു:
"ലോകവ്യവഹാരങ്ങളിൽ അറിവുള്ള സാധാരണ മുനിമാരുടെ വാക്കുകൾ, സംഭവിച്ചതോ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതോ ആയ കാര്യങ്ങളെ വിവരിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ വസിഷ്ഠനെപ്പോലെയുള്ള പുരാതനരും ആദരണീയരുമായ മഹർഷിമാരുടെ വാക്കുകൾക്ക്, പറയുന്ന കാര്യങ്ങളെ അതേപടി യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ട്."
മഹർഷിമാരുടെ വാക്കുകൾക്ക് എന്തിനെയും സംഭവ്യമാക്കാനുള്ള കഴിവുണ്ടെന്ന് ഉറച്ചു വിശ്വസിക്കുന്ന രാമൻ, തനിക്ക് ഉത്തമനായ ഒരു സന്താനം ഉണ്ടാകുമെന്ന ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ അതീവ സന്തുഷ്ടനാകുന്നു. സാധാരണക്കാർ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് സംഭവിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ പറയാൻ മാത്രമാണ്; ചുറ്റും നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ വിവരിക്കാനോ സംഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ പറയാനോ മാത്രമേ അവർക്ക് കഴിയൂ.
എന്നാൽ മഹർഷിമാർക്ക് ഭാവി കാണാനുള്ള കഴിവുണ്ട്. മാത്രമല്ല, മഹാത്മാക്കൾ എന്തെങ്കിലും പറഞ്ഞാൽ പ്രകൃതിയും പ്രപഞ്ചവും ആ പ്രവചനങ്ങളെ അനുസരിക്കുകയും ആ വാക്കുകള്ക്ക് അനുസൃതമായി കാര്യങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു .
ഭവഭൂതിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കാളിദാസന്
രഘുവംശത്തിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാം.
വാഗർത്തവിവ സംപ്രുക്തൌ വാഗർഥ പ്രതിപത്തയേ ।
ജഗതഃ പിതരൌ വന്ദേ പാർവതീപരമേശ്വരൗ॥
അതായത്
വാക്കുകളും അർത്ഥങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും അവ അവിഭാജ്യരായ ഇരട്ടകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്നും, പരസ്പരം വിശ്വസ്തരായിരിക്കുന്നു, എന്ന് കാളിദാസൻ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വാക്കുകളും അര്ത്ഥവും പാര്വതീ പരമേശ്വരന്മാരെപ്പോലെ ഒരിക്കലും തമ്മില് തമ്മില് വിട്ടുപ്രിയാത്തവര് ആണ്
കാളിദാസന്റെ ഈ പ്രസ്താവന ഭവഭൂതിയുടെ മുകളില് പറഞ്ഞ ആശയത്തെ തീര്ത്തും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു.. സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ കാര്യത്തില് അവര് ഉച്ചരിക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറയുന്ന കാര്യങ്ങളുടെ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.എന്നാൽ യഥാര്ത്ഥത്തില് മഹാത്മാക്കള് ആയുള്ളവര് ഉച്ചരിച്ച വാക്കുകൾ, അവ എന്ത് തന്നെ ആയാലും അക്കാര്യം അർത്ഥമായി, അര്ത്ഥവത്തായി മാറുന്നു.
തീർച്ചയായും ഇത് ചില അതുല്യരായ അക്കാദമിക് വിദഗ്ദ്ധന്മാരുടെ കാര്യത്തിലും അന്വര്ത്ഥമാണ്
കാളിദാസനു തുല്യമായ സ്ഥാനം ഭാവഭൂതിക്കും ചിലര് നല്കുന്നു. എന്നാല് അത്തരം താരതമ്യപ്പെടുത്തലിനോട് തികച്ചും യോജിപ്പില്ലാത്ത ധാരാളം പണ്ഡിതന്മാരും ഉണ്ട്
