imposssible tasks

काव्येन मूर्खधनिनं प्रणयेन नीचं वेश्यां श्रुतेन शठशात्रवमार्जवेन।

इच्छन्ति ते रञ्जयितुं विमूढान् तेषामरण्यरुदितेन समः प्रयासः॥

महासुभाषितसङ्ग्रहे ९९२७ वल्लभदेव सुभाषिते

kāvyena mūrkhadhaninaṁ praṇayena nīcaṁ veśyāṁ śrutena śaṭhaśātravamārjavena|

icchanti te rañjayituṁ vimūḍhān teṣāmaranyaruditena samaḥ prayāsaḥ||

mahāsubhāṣitasaṅgrahe 9927 vallabhadeva subhāṣite

If one attempts

To please a rich idiotic person through earnest presentation of poetry and lofty literature

To become friendly with a ruffian or idiot through show of sincere love and affection

To try to reason with a woman of easy virtue by quoting fom scriptures and texts dealing with proper conduct

To make a stubborn enemy to come round by showing earnestness and sincerity

To try to show reason to stubborn and obsessed people,

Then he is just making an impossible attempt like trying to find his way to safety by mere crying when trapped in a forest.

मूर्ख धनिनं the rich but idiotic person काव्येन through great poetry नीचं ruffian, emotionless lowly fellow प्रणयेन through affection वेश्यां the prostitute, the lady of easy virtue श्रुतेन by quoting scriptures शठशात्रवं stubborn enemy आर्जवेन honesty and straightforwardness च ये to who विमूढान् obsessed stubborn unreasonable people रञ्जयितुं to plese इच्छन्ति want, propopose तेषां their प्रयासः attemspts अरण्य रुदितेन cry in the forest समः similar to भवति happens

കാവ്യേന മൂര്‍ഖ ധനിനം പ്രണയേന നീചം

വേശ്യാം ശ്രുതേന ശഠശാത്രവമാര്‍ജവേന।

ഇച്ഛന്തി തേ രഞ്ജയിതും വിമൂഢാന്

 തേഷാമരണ്യരുദിതേന സമഃ പ്രയാസഃ॥

മഹാസുഭാഷിതസങ്ഗ്രഹേ ൯൯൨൭ വല്ലഭദേവ സുഭാഷിതേ

വിഡ്ഢിയും അഹങ്കാരിയും ആയ ധനികനെ കവിതയും കലയും കൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുത്താന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന ആള്‍

ദുഷ്ടനും ക്രൂരനും ആയ വ്യക്തിയോട് സ്നേഹവും കരുതലും കാണിച്ചു അയാളെ വശത്ത്താക്കുവാന്‍ പാടിപെടുന്നവന്‍

സദാചാരബോധം ഒട്ടും ഇല്ലാത്ത തെറ്റായ വഴിയില്‍ ജീവിതം നയിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തിയെ ശാസ്ത്രം പഠിപ്പിച്ചു നല്ല വഴിയിലേക്ക് നയിക്കാന്‍ കഴിയുമെന്ന് വ്യാമോഹിക്കുന്ന നല്ല മനുഷ്യന്‍

ശത്രുത തലയ്ക്കു പിടിച്ചു കണ്ണ് കാണാന്‍ കഴിയാത്തവിധം അകന്നു നില്‍ക്കുന്ന ആളെ സത്യസന്ധതയും കരുതലും കാണിച്ചു നല്ല നിലയിലേക്ക് തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരുവാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന പാവം മനുഷ്യന്‍

ഒട്ടും യുക്തിയില്ലാതെ പെരുമാരുന്നവരോടു സൗഹൃദം കാണിച്ചു അവരെ വശത്താക്കാന്‍ കഴിയുമെന്ന് കരുതുന്ന വ്യക്തി

ഇവരെല്ലാം കാട്ടില്‍ അകപ്പെട്ടു വഴിയറിയാതെ നടക്കുമ്പോള്‍ നിസ്സഹായരായി ഉറക്കെ കരയുന്ന ഗതികിട്ടാത്ത ആളുകളെപ്പോലെ തന്നെയാണ്. ഇവര്‍ നടത്തുന്നത് വനരോദനം മാത്രം.

avoid making speeches or having conversation that contain harsh, coarse, unpleasant or cruel words

इदमस्खलितं धारय वारय परुषाक्षरा वाचः।

सकलजनानां जगति रिपुः परुषवाक् पुरुषः॥

महासुभाषितसङ्ग्रहे ५९४७ हरिहर सुभाषिते सूक्तिमुक्तावली

idamaskhalitaṁ dhāraya vāraya paruṣākṣarā vācaḥ|

sakalajanānāṁ jagati ripuḥ paruṣavāk puruṣaḥ||

mahāsubhāṣitasaṅgrahe 5947 hariharasubhaasthite sukthimuktaavali

The preceptor reminds his disciple in clear terms

Listen to and understand without any scope for wavering or equivocation that you must avoid making speeches or having conversation that contain harsh, coarse, unpleasant or cruel words. Take note that a person who uses harsh and unpleasant words becomes the enemy of all the occupants of this world.

इदं this, this advice, this statement अस्खलितं clearly, without any wavering, without any equivocation धारय you undertand, you comprehend परुषाक्षराः containing harsh, coarse, unpleasant curel words वाचः speech वारय avoid using, desist from परुषवाक् the one who uses, the one who employs harsh and unpleasant words पुरुषः man जगति in this world सकलजनानां of all the people रिपुः enemy भवति becomes

ഇദമസ്ഖലിതം ധാരയ വാരയ പരുഷാക്ഷരാ വാചഃ।

സകലജനാനാം ജഗതി രിപുഃ പരുഷവാക് പുരുഷഃ॥

മഹാസുഭാഷിതസങ്ഗ്രഹേ ൫൯൪൭ സൂക്തിമുക്താവലി ഹരിഹരസുഭാഷിതം

ഗുരു ശിഷ്യന് വളരെ വ്യക്തമായ ഒരു നിര്‍ദ്ദേശം നല്‍കു കയാണ്

ശ്രദ്ധിക്കൂ അര്‍ത്ഥശങ്കയ്ക്കോ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങള്‍ക്കോ ഒരു സാധ്യതയും ഇല്ലാത്ത ഒരു കാര്യം. അക്കാര്യം വ്യക്തമായി ഉള്‍ക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യണം. കര്‍ക്ക ശങ്ങളും ക്രൂരങ്ങളും മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് വെറുപ്പും വേദനയും ഉണ്ടാക്കുന്നതും ആയ വാക്കുകള്‍ അടങ്ങിയ സംഭാഷണമോ ചര്‍ച്ചയോ ഉപന്യാസമോ എല്ലാം നിര്‍ബന്ധായും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.

കര്‍ക്കശങ്ങളും ക്രൂരങ്ങളും അസ്വസ്ഥതനല്‍കുന്നവായും ആയ വാക്കുകള്‍ പ്രയോഗിക്കുന്നവന്‍ ഈ ലോകത്തിന്‍റെ മുഴുവന്‍ ശത്രുവായി മാറുന്നു.

following the path of righteousness, just overcome the ocean of woes as if in a sport

कस्यचित् किमपि नो हरणीयं मर्मवाक्यमपि नोच्चरणीयम्।

श्रीपतेः पदयुगं स्मरणीयं लीलया भवजलं तरणीयम्॥

kasyacit kimapi no haraṇīyaṃ marmavākyamapi noccaraṇīyam।

śrīpateḥ padayugaṃ smaraṇīyaṃ līlayā bhavajalaṃ taraṇīyam॥

Mahasubhashita Sangraham 9237 Samayochita padyamalika

One should not steal anything, one should not take away by force something which rightly belongs to others

One should not utter words that shatter other’s minds

One should meditate upon the sacred pair of lotus- like feet of Sripathi,Vishnu, the Lord of Sri the Laksmai

And thus, following the path of righteousness, one should just overcome the ocean of worldly woes with great ease as if in a sport..

कस्य चित् of anyone किं अपि what ever न हरणीयं should not be stolen, taken away अपि च also मर्म वाक्यं sharrp words , words having the effect of shattering the vital parts न उच्चरनीयं should not be uttered श्रीपतेः the Lord and Master of Sree, the Laskhamin पदयुगं the pair of feet स्मरणीयं should be meditated upon लीलया as if in a pleasant game भवजलं the ocean of worldly woes तरणीयं should be crossed

കസ്യചിത് കിമപി നോ ഹരണീയം മര്‍മ്മവാക്യമപി നോച്ചരണീയം|

ശ്രീപതേഃ പദയുഗം സ്മരണീയം ലീലയാ ഭവജലം തരണീയം||

മഹാസുഭാഷിത സംഗ്രഹം ൯൨൩൭ സമയോചിത പദ്യമാലിക

മറ്റുള്ളവരുടെ സാധനങ്ങള്‍ കക്കുകയോ കവര്‍ച്ച ചെയ്യുകയോ അരുത്.. തന്‍റെതല്ലാത്തോന്നും ആശിക്കരുത്.

മറ്റൊരാളുടെ മര്‍മ്മത്തില്‍ തറയ്ക്കുന്ന ക്രൂരമായ വാക്കുകള്‍ ഒരിക്കലും പ്രയോഗിക്കരുത്

ഐശ്വര്യദേവതയായ ശ്രീദേവിയുടെ നാഥനായ ഹരിയുടെ താമരപ്പൂകളെ വെല്ലുന്ന കഴളിണകള്‍ ഇപ്പോഴും സ്മരിച്ച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം.

ഇപ്രകാരം നന്മയുടെയും ധര്‍മ്മത്തിന്‍റെയും വഴിയില്‍ യാത്ര ചെയ്തുകൊണ്ട് ജീവിതം എന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളുടെ കടല്‍ വെറും കളിയെന്ന പോലെ എളുപ്പത്തില്‍ കടന്ന്  മറുകര എത്തണം.

Supreme being pervades every object in this world and is therefore called Vishnu.

काष्ठपाषाणधातूनां कृत्वा भावेन सेवनम्।

श्रद्धया च तथा सिद्धिस्तस्य विष्णुप्रसादतः॥

महासुभषितसङ्ग्रहे ९९५८ चाणक्य नीति

kāṣṭhapāṣāṇadhātūnāṁ kṛtvā bhāvena sevanam|

śraddhayā ca tathā siddhistasya viṣṇuprasādataḥ||

mahāsubhaṣitasaṅgrahe 9958 cāṇakya nīti

When even logs of wood, pieces of stones or lumps of minerals are worshipped, served with intense devotion and sense of purpose and with great attention and faith then the object of worship and service is realized and revealed and the sincere worship attains fulfilment through the blessings of the Supreme being who pervades every object in this world and is therefore called Vishnu.

It is not the shape size or beauty of the material being worshipped but the intense faith and sense of purpose exhibited by the worshipper that ensures the divine presence in the idol or symbol being worshipped. The obect of worship, the Supreme one is present everywhere, and therefore he is present in logs, stones and lumps of clay or minerals too.

काष्ठ- logs of wood पाषाण- stones or rock धातूनां minerals भावेन with intense sense of purpose, sincerity श्रद्धया with great care च too सेवनं कृत्वा serving, being intensely involved तथा that way, then तस्य of that object सिद्धि realization, consummation विष्णु प्रसादतः by the blessing of the all pervading Supreme being, Lord Vishnu भवति happens

കാഷ്ഠപാഷാണധാതൂനാം കൃത്വാ ഭാവേന സേവനം।

ശ്രദ്ധയാ ച തഥാ സിദ്ധിസ്തസ്യ വിഷ്ണുപ്രസാദതഃ॥

മഹാസുഭഷിതസങ്ഗ്രഹേ ൯൯൫൮ ചാണക്യ നീതി

ഒരാള്‍ ആരാധിക്കുന്നത് ഒരു തടിക്കഷണത്തെയോ ഒരു പാറയുടെ തുണ്ടിനെയോ ഒരു മണ്‍കട്ടയേയോ ആയിക്കൊള്ളട്ടെ, എന്നാല്‍ അയാള്‍ക്ക് ആരാധിക്കുന്ന വസ്തുവിനോടു അതി തീവ്രമായ പ്രതിബദ്ധതയും ആ വസ്തു താന്‍ രൂപകല്‍പന ചെയ്ത വസ്തുവില്‍ സാന്നിധ്യം കൊള്ളുന്നു എന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസവും ഉണ്ടെങ്കില്‍ അയാള്‍ക്ക് ആ ആരാധനം കൊണ്ട് സര്‍വശക്തന്‍റെ സാക്ഷാത്കാരം നേടിയെടുക്കാന്‍ സാധിക്കും. ഇത് സര്‍വവ്യാപിയായ വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടായിരിക്കും

ഒരാള്‍ ആരാധിക്കുന്ന വസ്തുവിന്‍റെ രൂപവും ഭംഗിയും പരിമാണവും ഒന്നുമല്ല ആ വസ്തുവില്‍ ദൈവസാന്നിധ്യം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്. ആരാധിക്കുന്നവന്‍റെ ഭാവവും വിശ്വാസത്തിലുള്ള തീക്ഷ്ണതയും പിന്നെ അയാളുടെ ആത്മാര്‍ത്ഥതയും എല്ലാം ചേര്‍ന്നാണ് ആരാധിക്കപെടുന്ന വസ്തുവില്‍, ആ വസ്തു ബിംബമായാലും, പ്രതിമയായാലും, ചിഹ്നമായാലും അതില്‍ ദൈവസാന്നിധ്യം കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഒരാള്‍ ആരാധിക്കുന്ന ആത്യന്തികമായ വസ്തു സര്‍വശക്തനായ ദൈവം ആണ്. ആ ദൈവം പ്രപഞ്ചത്തില്‍ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു നില്‍ക്കുന്നു. അപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം തടിയിലും കല്ലിലും കളിമണ്ണിലും എല്ലാം സന്നിഹിതനാണ്. എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നത് കൊണ്ടാണല്ലോ അവിടുത്തെ നാം വിഷ്ണു എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

knowledge without its application is merely a dead weight

अवशेन्द्रियचित्तानां हस्तिस्नानमिव क्रिया ।

दुर्भगाभरणप्रायो ज्ञानं भारः क्रियां विना ॥

Sanskrit quote nr. 3276 (Maha-subhashita-samgraha) hitopadesham

avaśendriyacittānāṃ hastisnānamiva kriyā |

durbhagābharaṇaprāyo jñānaṃ bhāraḥ kriyāṃ vinā

If the mind, organs and limbs of a person are not within control all the activities undertaken by a person would go waste simply like the bath given to an elephant ( An elephant even when it is given a thorough bath, smears its whole body with dust and dirt immediately on emerging from the pond. So the bath is just a waste. )

Mere knowledge without its application for useful activities is merely a dead weight and a liability…just like the ornaments worn by a lady who is neither attractive nor lucky.

अवश not in control इन्द्रिय organs and senses चित्तानां mind क्रियाः action, work हस्तिelephant स्नानं bath इव like व्यर्थं wasteful भवति becomesदुर्भगा luckless, attractionless lady आभरण ornaments प्रायःlike ज्ञानं knowled क्रियां action विना without भारं dead weight भवति becomes

അവശേന്ദ്രിയചിത്താനാം ഹസ്തിസ്നാനമിവ ക്രിയാ |

ദുര്‍ഭഗാഭരണപ്രായോ ജ്ഞാനം ഭാരഃ ക്രിയാം വിനാ

ഹിതോപദേശം മഹാസുഭാഷിത സംഗ്രഹം 3276

ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും പൂര്‍ണ്ണമായും സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തില്‍ സൂക്ഷിക്കുവാന്‍ കഴിയാത്ത ഒരു വ്യക്തി ചെയ്യാന്‍ പുറപ്പെടുന്നതും ചെയ്തു തീര്‍ക്കുന്നതും ആയ (മിക്കവാറും) എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പരാജയത്തില്‍ കലാശിക്കും. അത് ആനയെ കുളിപ്പിക്കുന്നത് പോലെയാണ്. കുളിച്ച് ഉടനെ ശരീരം മുഴുവന്‍ മണ്ണ് ചീറ്റി ആന വീണ്ടും പഴയപോലെ പൊടി പുരണ്ടു നില്‍ക്കുന്നത് കാണാറില്ലേ?

നല്ല കാര്യങ്ങള്‍ വേണ്ടവിധത്തില്‍ ചെയ്തു തീര്‍ക്കാന്‍ ഉതകാത്ത അറിവ്, അത് എത്ര വലുതാണെങ്കിലും ഭാഗ്യവും ഭംഗിയും കുറഞ്ഞു പോയ പെണ്ണ് അണിയുന്ന ആഭരണങ്ങള്‍ പോലെ വെറും പാഴ് ചുമടായിരിക്കും

noble persons are often cruel

इयमुन्नतसत्वशालिनां महतां कोऽपि कठोर चित्तता।

उपकृत्य भवन्ति दूरतः परतः प्रत्युपकार शङ्कया॥

iyamunnatasatvaśālināṁ mahatāṁ ko'pi kaṭhora cittatā|

upakṛtya bhavanti dūrataḥ parataḥ pratyupakāra śaṅkayā|| 

mahaasubhaashita sangrahe 7043 attributed to poet Bharavi (found in some editions of Kiratarjuneeyam)

It is would seem that it is the hard hearted attitude of great person with impeccable integrity that they render great service to one and all but remain anonymous and invisible as if they are afraid that people who have received help from them would insist on returning some favours .

The genuine men of quality would help others without any pomp or show. They would prefer to be anonymous and would never would expect any returns, be it in materials or by way of praise.

Therefore they would withdraw from publicity. The poet speculates that such withdrawal is a sort of hard heartedness of the noble men. It is actually a praise .

उन्नत सत्व शालीनां of people of high integrity महतां noble persons कः अपि which too seems to be कठोर चित्तता hard heartedness इयं this . ते they उपकृत्य after rendering help to others प्रत्युपकार शङ्कया fearing the return of favours and gratitude परतः from others दूरतः भवन्ति remain in distance.

ഇയമുന്നതസത്വശാലിനാം മഹതാം കോഽപി കഠോര ചിത്തതാ।

ഉപകൃത്യ ഭവന്തി ദൂരതഃ പരതഃ പ്രത്യുപകാര ശങ്കയാ॥

അന്തസ്സും ആഭിജാത്യവും ഉള്ള വ്യക്തികള്‍ ക്രൂരന്മാരും ഹൃദയശൂന്യരും ആണെന്ന് തോന്നുന്നു.
അവര്‍ മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് വേണ്ട എല്ലാ നന്മകളും സഹായങ്ങളും ചെയ്യുമെങ്കിലും സ്വയം പിന്നണിയില്‍ ഒഴിഞ്ഞു മാറി നില്‍ക്കുന്നു. അവര്‍ക്ക് തങ്ങള്‍ ചെയ്ത നന്മകള്‍ക്ക് പകരം മറ്റുള്ളവര്‍ തിരിച്ചും സഹായം ചെയ്യും എന്ന ഭയവും ആശങ്കയും ഉള്ളതുകൊണ്ടോ, മറ്റുള്ളവരുടെ സഹായമോ അംഗീകാരമോ പ്രതീക്ഷിച്ച് നല്ല പ്രവൃത്തികള്‍ ചെയ്തതാണ് എന്നുള്ള അര്‍ത്ഥശങ്ക വരുന്നതിനു സാധ്യത ഉള്ളത് കൊണ്ടോ ആയിരിക്കാം അവര്‍ ക്രൂരതയോടെ എന്ന പോലെ പിന്നണിയിലെയ്ക്ക് ഒഴിഞ്ഞു മാറുന്നു.

കവി ക്രൂരത എന്നും വെറുതെ പറയുന്നു എങ്കിലും നല്ലത് ചെയ്തിട്ട് പിന്നണിയില്‍ നില്‍ക്കുക എന്നത് തരമുള്ള വ്യക്തികളുടെ മഹത്വത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

The best and worthy son would perform actions guessing them rightly even as the thoughts arising in the mind of his father

उत्तमश्चिन्तितं कुर्यात्प्रोक्तकारी तु मध्यमः ।

अधमोऽश्रद्धया कुर्यादकर्तोच्चरितं पितुः ॥ ९.१८.४४ महासुभाषित संग्रहे

uttamaścintitaṃ kuryātproktakārī tu madhyamaḥ ।

adhamo'śraddhayā kuryādakartoccaritaṃ pituḥ ॥ 9.18.44 mahāsubhāṣita saṃgrahe

The best and worthy son would readily perform actions guessing them rightly even as the thoughts arising in the mind of his father

The average or mediocre sone would do things as he is told or is asked to by the father.

The clumsy and lowly son would obey the directions of his father without much care and diligence.

And the son who refuses to obey his father is not better than the dirt oozing out of the body of the father.

(This is from Srimad Bhagavatham)

उत्तमः the best and worthy son पितुःof father चिन्तितं what is in the mind कुर्यात् would do प्रोक्तकारी do what is told तु alone मध्यमःmediocre भवति becomes अधमः the worst, the lowly son अश्रद्धया without proper care and concern कुर्यात् would do अकर्ता one who does not act, one who does not obe पितुः fathers उच्चरितं एव excreta alone

ഉത്തമശ്ചിന്തിതം കുര്യാത്പ്രോക്തകാരീ തു മധ്യമഃ ।

അധമോഽശ്രദ്ധയാ കുര്യാദകര്‍തോച്ചരിതം പിതുഃ ॥ ൯।൧൮।൪൪ മഹാസുഭാഷിത സംഗ്രഹേ

നല്ലവനും കഴിവുള്ളവാനുമായ മകന്‍, സ്വന്തം പിതാവിന്‍റെ മനസ്സില്‍ തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങള്‍ പോലും ഏറെ ശ്രദ്ധയോടെ ഗ്രഹിച്ചെടുത്ത് അതെല്ലാം കാര്യക്ഷമമായി നിര്‍വഹിക്കും

ഒരു ശരാശരി കഴിവും ഗുണങ്ങളും മാത്രമുള്ള പുത്രന്‍ പിതാവ് പറയുന്നതും നിര്‍ദ്ദേശിക്കുന്നതും ഏറെക്കുറെ അനുസരിക്കും

അലസനും കഴിവില്ലാത്തവനുമായ പുത്രന്‍ പിതാവിന്‍റെ ആഗ്രഹങ്ങളും നിര്‍ദ്ദേശങ്ങളും ഒട്ടും ശ്രദ്ധയും താല്‍പര്യവും കാണിക്കാതെ അനുസരിച്ചതായി വരുത്തിത്തീര്‍ക്കും

എന്നാല്‍ പിതാവിന്‍റെ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ അനുസരിക്കാതെ തന്നിഷ്ടം പോലെ നടക്കുന്ന പുത്രന്‍ പിതാവിന്‍റെ ശരീരത്തില്‍ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന മാലിന്യം പോലെ മാത്രമാണ്.

(ഇത് ശ്രീമദ്‌ ഭാഗവതത്തില്‍ കാണുന്നതാണ്. )

the higher you climb the steeper could be the fall

 

अत्यायासेन नात्मानं कुर्यादतिसमुच्छ्रयम्।

पातो यथा हि दुःखाय नोच्छ्रायः सुखकृत्तथा॥

atyāyāsena nātmānaṃ kuryādatisamucchrayam।

pāto yathā hi duḥkhāya nocchrāyaḥ sukhakṛttathā॥

Mahasubhashitasamgrahe 683

One should never exert himself beyond limits of tolerance to reach great heights. Once there is a climb, there would be a fall too and greater the exertion and climb, more uncomfortably steep the fall would be.

a genuine well-wisher wll not work to your detriment even if he is provocated

 

प्रत्यक्षे च परोक्षे च हितानुष्ठान तत्परः।

नाऽन्यथा जातु कोपेऽपि स सखा स्वजनश्च सः॥

सुभाषितरत्नभाण्डागारे

pratyakṣe ca parokṣe ca hitānuṣṭhāna tatparaḥ।

nā'nyathā jātu kope'pi sa sakhā svajanaśca saḥ॥

subhāṣitaratnabhāṇḍāgāre

The genuine friend and relative is the one who is ever eager to act for our welfare directly and indirectly too. His attitude will not alter even when he is upset or angry

thousand drumbeats would not stir up the ignoramus

 

अज्ञानवरषण्डेन प्रसुप्तो नरगर्द्दभः।

को समर्थः प्रबोद्धुं तं ज्ञानभेरीशतैरपि॥

ajñānavaraṣaṇḍena prasupto naragarddabhaḥ।

ko samarthaḥ praboddhuṃ taṃ jñānabherīśatairapi॥

Mahaasubhaashitasangraham 438 chanakya

Having become impotent through extreme ignorance, the man, who is just like a donkey is fast asleep. Beating of hundred drums in the shape of enlightenment is not going to wake him up.

first we should have some control over ourselves

आत्मा यस्य वशे नास्ति कुतस्तस्य परे जनाः।

आत्मानं वशमानीय त्रैलोक्यं वर्तते वशे॥

महासुभाषितसङ्ग्रहे ४६५७

ātmā yasya vaśe nāsti kutastasya pare janāḥ|

ātmānaṁ vaśamānīya trailokyaṁ vartate vaśe||

mahāsubhāṣitasaṅgrahe 4657

A great quote from Mahasubhashita Sangraham compiled by the legendary scholar Steinbach..

If we have to have some control over things, first we should have some control over ourselves.. This fact is underlined in this couplet..

How can one have control over other people or objects if he cannot over control over himself?

If one brings his own self under control, the whole of the three worlds would easily be controlled by him

It is easier said that done.

To have control over oneself is a very tough task.. In fact all the philosophies, religions, management techniques and teachings essentially concentrate on ways and means of controlling oneself and controlling others too.. All the achievement, all the trouble shooting, all the repairs and re orientations happen on the basis of such study alone..

Yoga aphorisms starts with the definintion that Yoga is the control of the activities of ones mind..

YogaH chittavrittinirodhaH..योगः चित्तवृत्ति निरोधः

Control of self involves control of anger and laziness, bad and not so bad impulses, and distribution of various tendencies in the optimum proportions.

With great efforts a person may reach a state of such equilibrium for some time..

But the natural propensities and the effects of the surroundings would push him away from such equilibrium too often..

The real control is the capacity to maintain the balance for ever..

Even the best of human species have faltered in that.

Be it Indra or Vishvamitra..

Gita talks of the man of equilibrium, Stithaprajna स्थितप्रज्ञ in so many words..

There again the definition would baffle us..

The only question we could ask ourselves is..

Is it possible?

No, It is not possible in the perfect way.. But we can try to control our impulses and senses to the best extent possible..

And our standing in the society and our position before God would entirely depend on our range of success in this attempt..

Maybe we can aim at the stars, and we may land up atop a tree..

Still that is good

But if we flow off the handle even at the sight of the slightest disturbance or imbalance, then we are simply doomed.

Do right at any cost. Never do wrong even if your life is at stake

अकर्तव्यं न कर्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि|

कर्तव्यमेव कर्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि||

This slokam has two ideas coveyed in two limbs.  Do right at any cost. Never do wrong even if your life is at stake
अ कर्तव्यं what is either prohibited or reprehensibe    प्राणैः with life कण्ठ  throat गतैः  reachingअपि  even न कर्तव्यं should mot be done. 
That is, even if you are forced or throttled and threatnedwith loss of lie thrugh forcing out your lfe breath, you should not succumb to threat and do something reprehensible.

प्राणैः  your lifeकण्ठगतैरपि about to leave yor throat कर्तव्यं whar is your dutyb कर्तव्यं एव  should be done invariably   
Even if your life is in mortal danger and you have to do something as your bounden duty, you have no choice other than acting evenif that would mean sure martyrdom

This slokam is attributed to  Chanakya. It is seen in Padmapuranam too.  It is compiled as item 24 in MahaSubhshita Samgraham of LUDWIK STERNBACK

words delivered to disinterested person simply go waste

 

अप्रतिबुद्धे श्रोतरि वक्तुर्वाक्यं प्रयाति वैफल्यम्

नयनविहीने भर्तरि लावण्यमिवेह खञ्जनाक्षीणाम् ॥ १० ॥ सुभषितरत्नभाण्डागारम् १७०.७४२

apratibuddhe śrotari vakturvākyaṃ prayāti vaiphalyam

nayanavihīne bhartari lāvaṇyamiveha khañjanākṣīṇām ॥ 10 ॥ subhaṣitaratnabhāṇḍāgāram 170.742

Even the most nice and beneficial words delivered to a person who is disinterested or lacks sense or intelligence simply go waste. It is just like the nubile beauty of beautiful ladies who are wedded to husbands who lack eyesight.

उच्चैस्तरां मत्सरिणोऽपि लोकाः कुर्वन्ति संसत्सु पुरः प्रशंसां

उच्चैस्तरां मत्सरिणोऽपि लोकाः

कुर्वन्ति संसत्सु पुरः प्रशंसां।

न पण्डितैर्विश्वसितव्यमत्र

तत्सौहृदं यत् क्रियते परोक्षम्॥

महासुभाषितसङ्ग्रहे ६३५०

uccaistarāṁ matsariṇo'pi lokāḥ

kurvanti saṁsatsu puraḥ praśaṁsāṁ|

na paṇḍitairviśvasitavyamatra

tatsauhṛdaṁ yat kriyate parokṣam||

mahāsubhāṣitasaṅgrahe 6350

Meaning:-

=====================

In public assemblies and open forums, even rivals and competitors, and even enemies, praise their counterparts or opponents in loud voices.. especially in the presence of huge audience

A learned and resourceful person should never be carried away by such praises. They should never place much belief or credence on such praises..

The real friendship and large hearted-ness lies is the praise given and help rendered to a person in secret and without much fanfare..

======================

The genuine friends and well-wishers praise their loved ones at the appropriate places (not for public consumption) and ensure that help reaches where such help is really necessary..

We hear such empty diplomatic praises and assurances in great abundance in international forums, in Assemblies and legislatures..

( some call it respect for the opposition, sportsman spirit et al.)

We hear such empty praises in retirement parties and obituary references..

If we think that such praises and promises for help or service are sincere or genuine, we are lost for ever..

We will surely pay the price for believing such deceptions..

Now we find the atmosphere filled with such praises and promises..

Of course, the atmosphere is filled with false allegations..too..

( The subhashitam quoted comes from the Mahasubhashita Sangraham compiled by the great Scholar and Indologist Ludwik Steinback)

Have a nice day

अम्ब श्राम्यसि तिष्ठ गोरसमहं मथ्नामि मन्थानकं

अम्ब श्राम्यसि तिष्ठ गोरसमहं मथ्नामि मन्थानकं

प्रालम्ब्य स्थितमीश्वरं सरभसं दीनाननो वासुकिः ।

सासूयं कमलालया सुरगणः सानन्दमुद्यद्भयं

राहुः प्रैक्षत यं स वोऽस्तु शिवदो गोपालबालो हरिः

amba śrāmyasi tiṣṭha gorasamahaṃ mathnāmi manthānakaṃ

prālambya sthitamīśvaraṃ sarabhasaṃ dīnānano vāsukiḥ ।

sāsūyaṃ kamalālayā suragaṇaḥ sānandamudyadbhayaṃ

rāhuḥ praikṣata yaṃ sa vo'stu śivado gopālabālo hariḥ

mahasubhashitasangrahe 2576

അംബ ശ്രാമ്യസി തിഷ്ഠ ഗോരസമഹം മഥ്നാമി മന്ഥാനകം

പ്രാലംബ്യ സ്ഥിതമീശ്വരം സരഭസം ദീനാനനോ വാസുകിഃ ।

സാസൂയം കമലാലയാ സുരഗണഃ സാനന്ദമുദ്യദ്ഭയം

രാഹുഃ പ്രൈക്ഷത യം സ വോഽസ്തു ശിവദോ ഗോപാലബാലോ ഹരിഃ

Mother Yashoda is churning curd in a big pot pulling a string tied to the churning rod. The child Krishna watches her and finds that she is indeed tired in her work.

He tells Yashodha with affection and concern..

“ Amma, you are tired, I shall now do the churning..”

Saying so, he grabs the rope tying the churning rod, all set to pull it and continue the churning.

Seeing this many witnessed of the Churning of the Milky ocean are reminded of the glorious episode.

Vasuki, the serpent who deputed as the rope tied around Mandara mountain during the churning of Milky ocean remembers the pain and misery he suffered and is looking at the boy Krishna with a sad face.

Mother Lakshmi who too was born from the Milky ocean and became the darling of the Lord, is irritated by the affection shown by Krishna to Yashoda and watches on with a lot of jealousy.

The gods who remember the happy occasion of gaining the Ambrosia or Amrutam are jubilant.

The shadow planet, the demon Rahu, who got his body cut into two by the Lord in the guise of Mohini during the churning of Milky ocean, remembers the trauma and is looking on in great fear.

The poet here wishes that that sweet, affectionate Krishna, who is the provider of wealth and welfare for all , that child born in the abode of the leader of cowherds Nanda, may protect you.

जात्यैवेते परहितविधौ साधवो बद्धकक्षाः

कस्यादेशात्क्षपयति तमः सप्तसप्तिः प्रजानां

छायाहेतोः पथिविटपिनामञ्जलिः केन बद्धः।

अभ्यर्च्यन्ते जललवमुचः केन वा वृष्टिहेतोर्

जात्यैवेते परहितविधौ साधवो बद्धकक्षाः॥

चाणक्य नीति महासुभाषित संग्रहे ९२५६

kasyādeśātkṣapayati tamaḥ saptasaptiḥ prajānāṁ

chāyāhetoḥ pathiviṭapināmañjaliḥ kena baddhaḥ|

abhyarcyante jalalavamucaḥ kena vā vṛṣṭihetor

jātyaivete parahitavidhau sādhavo baddhakakṣāḥ||

Chanakya niti Mahasubhashita Samgraja 9256

No one has directed the Sun who travels along the sky from morning to evening demolishing the darkness encompassing the earth.. He does it on his on volition.

No one has submitted any request with folded hands to the trees standing on the highway to provide cool shadow for the people who travel along. The service is just voluntary

The clouds, spreading themselves widely, release life sustaining raining waters slowly and steadily to wide areas of land on earth, that too without any request or entreaty from anyone. No one made any petition to the clouds to produce the rains.

Yes, the inherent nature of noble persons is that they would ever be eager and anxious to provide benefits for one and all.

यथा यथा न हीयेरन् तथा कुर्यात् महीमतिः॥

उच्चावचकराः न्याय्याः पूर्वराज्ञां युधिष्टिर।

यथा यथा न हीयेरन् तथा कुर्यात् महीपतिः॥

महाभारते॥१२-८८-१३ महासुभाषितसङ्ग्रहे ६३१९

uccāvacakarāḥ nyāyyāḥ pūrvarājñāṁ yudhiṣṭira|

yathā yathā na hīyeran tathā kuryāt mahīmatiḥ||

mahābhārate||12-88-13 mahāsubhāṣitasaṅgrahe 6319

This is what the master Political Scientist and Administrator Bheeshmacharya tells the emperor YudhiStira about taxation laws which existed in India as early as in Mahabharatha Times.

‘My son Yudhistira, the laws, precedents and procedures for levy and collection of taxes have been established and practiced by many kings and rulers who preceded you and the methodology is already in place. Whatever laws and precedents that have been established and which are not opposed to equity and fairness should be followed meticulously.

You must take care to ensure that the levy, enforcement and collection of taxes would in no way weaken the well being and financial stability of the people on whom such tax is levied. “

Yes, these principles are relevant irrespective of the system of administration and the time period. Respect for precedents and continuity and sense of fairness should form the foundation of any legislation in a state and this is all the more relevant in the matters of taxation.

कथमहो न विषीदतु पण्डितः

उचितकर्म तनोति न संपदं इतरदप्यसदेव विवेकिनाम्।

इति निरस्तसमस्तसुखान्वयः कथमहो न विषीदतु पण्डितः॥

महासुभाषितसङ्ग्रहे ६३०८ विद्याकर सुभाषितरत्नकोश

ucitakarma tanoti na saṁpadaṁ itaradapyasadeva vivekinām|

iti nirastasamastasukhānvayaḥ kathamaho na viṣīdatu paṇḍitaḥ||

mahāsubhāṣitasaṅgrahe 6308 vidyākara subhāṣitaratnakośa

The scholar who has spent the cream of his life in learning and learning alone is facing this misery

The profession or avocation at hand that follows the prolonged and devoted learning for years does not enable him to earn and enjoy much wealth. And, for the diligent and upright person he is, he can think of no other work to pursue and no additional means to earn some further income. Therefore all sources of income have dried up for him, all doors are almost closed before him. How can a scholar by profession help being utterly miserable?

धर्मार्थिनं तथाल्पोऽपि रागदोषो विनाशयेत्

कोटराग्निर् यथाशेषं समूलं पादपं दहेत्।

धर्मार्थिनं तथाल्पोऽपि रागदोषो विनाशयेत्॥

महासुभाषितसङ्ग्रहे ११५१६ महाभारते

koṭarāgnir yathāśeṣaṁ samūlaṁ pādapaṁ dahet|

dharmārthinaṁ tathālpo'pi rāgadoṣo vināśayet||

mahāsubhāṣitasaṅgrahe 11516 mahābhārate

In a huge tree, many hollows in trunks are formed over the years. Birds and other creatures often occupy those hollows for shelter and breeding too. Some birds build nests there and for this purposes they bring in dry leaves, dry branches etc and place them too in such hollows. It would so happen that due to heat or rubbing of branches sparks may develop and some such sparks could ignite fire inside such hollows. The start of such fire would be very slow and unobtrusive. But the fire would burn steadily and in time it will ensure that the branch, leaves and the tree as a whole along with its roots is completely gutted.

In a similar manner a person may be growing in stature and comforts through good and righteous living. But some deviation or slip from the path of righteousness through excessive sensual attachment or other desires might affect him. Initially the effects of such misconduct might be completely invisible. However the malady, once started would spread over his entire life like a cancer, like a steady fire, and would destroy him too in toto.

बलाद्धि विवृणोत्येव भावमन्तर्गर्तं नृणाम्

 

आकाराच्छाद्यमानोऽपि न शक्यो परिगूहितुम्।

बलाद्धि विवृणोत्येव भावमन्तर्गर्तं नृणाम्॥

वाल्मीकिरामायणे महासुभाषितसङ्ग्रहे ४२६४

ākārācchādyamāno'pi na śakyo parigūhitum|

balāddhi vivṛṇotyeva bhāvamantargartaṁ nṛṇām||

vālmīkirāmāyaṇe mahāsubhāṣitasaṅgrahe 4264

It would be virtually impossible to cover up or conceal one’s true physical features and shape even if a person tries his level best to do so. The true colours of men reveal themselves forcibly in spite of all attempts at deception or camouflague