the vital most part of the body is the head

 

 

सर्वस्य गात्रस्य शिर: प्रधानं सर्वेन्द्रियाणां नयनं प्रधानम् |

षण्णां रसानां लवणं प्रधानं –भवेत् नदीनाम् उदकं प्रधानम् ||

नीतिशास्त्रम्

sarvasya gātrasya śira: pradhānaṃ sarvendriyāṇāṃ nayanaṃ pradhānam ।

ṣaṇṇāṃ rasānāṃ lavaṇaṃ pradhānaṃ –bhavet nadīnām udakaṃ pradhānam ॥

nītiśāstram

Of all the human organs, the eyes are the most important. Of the six types of tastes the most significant is the salty one. Of all the waters circulating on the face of earth, the water flowing in rivers is the most beneficial. And the most important part of the body is obviously the head.

സര്‍വസ്യ ഗാത്രസ്യ ശിര: പ്രധാനം സര്‍വേന്ദ്രിയാണാം നയനം പ്രധാനം ।

ഷണ്ണാം രസാനാം ലവണം പ്രധാനം 

ഭവേത് നദീനാം ഉദകം പ്രധാനം ॥

നീതിശാസ്ത്രം

മനുഷ്യശരീരത്തിലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളില്‍ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യം അര്‍ഹിക്കുന്നത് കണ്ണുകള്‍ ആണ്. അതേസമയം ശരീരത്തില്‍ ജീവന്‍ നിലനിര്‍ത്തുന്ന സിരാകേന്ദ്രം ശിരസ്സ് ആണെന്നതില്‍ ഒരു സംശയവും ഇല്ല. ഭൂമിയില്‍ ജലം ലഭിക്കാന്‍ ഒരുപാടു സ്രോതസ്സുകള്‍ ഉണ്ട്. പക്ഷെ എല്ലായിടത്തും ഒഴുകിനടന്നു പച്ചപ്പ്‌ പരത്തുന്ന നദികളിലെ ജലമാണ് ഏറെ പ്രധാനം. അതുപോലെ നാം ആഹാരത്തില്‍ ആസ്വദിക്കുന്ന ആറു രസങ്ങള്‍ ഉണ്ട്.. അവയില്‍ ഉപ്പുരസം ആണ് എല്ലാവര്‍ക്കും എല്ലാ സമയവും ഏറെ പഥ്യം

Pranams to this August congregation which resembles kalpakvruksha

 

सभा कल्पतरुं वन्दे वेदशाखोपजीवितं |

शास्त्रपुष्पसमायुक्तं विद्वत् भ्रमरशोभितम् || १ ||

नीतिशास्त्रं

sabhā kalpataruṃ vande vedaśākhopajīvitaṃ |

śāstrapuṣpasamāyuktaṃ vidvat bhramaraśobhitam || 1 ||

nītiśāstraṃ

My humble Pranams to this August congregation which resembles the celestial wish-yielding Kalpatharu.. this congregation of leaned persons.. who are thriving on the Shakhas or branches of Vedas, such branches sprouting fragrant flowers are the essence of all science, and which is ever frequented by bees in the shape of seekers of knowledge

സഭാ കല്പതരും വന്ദേ വേദശാഖോപജീവിതം ।

ശാസ്ത്രപുഷ്പസമായുക്തം വിദ്വത് ഭ്രമരശോഭിതം ॥ ൧ ॥

നീതിശാസ്ത്രം

ല്പവൃക്ഷം പോലെ പടര്‍ന്നു പന്തലിച്ചു നില്‍ക്കുന്ന ഈ പണ്ഡിതന്മാരുടെ സഭക്ക് എന്‍റെ വിനീതമായ പ്രണാമം. ആ വൃക്ഷം ഏറെ ശാഖകളോടെ ശോഭിക്കുന്നു.. വിവിധങ്ങളായ വേദശാഖകള്‍ അധ്യയനം ചെയ്ത് വിദ്വാന്മാര്‍ നിറഞ്ഞതാണ്‌ ആ സഭ. വൃക്ഷം സുഗന്ധം പരത്തുന്ന ഒത്തിരി പൂക്കള്‍ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞത്‌ പോലെ ശാസ്ത്രജ്ഞാനം നാലുപാടും പ്രസരിപ്പിക്കുന്ന അറിവിന്‍റെ പുഷ്പങ്ങളാല്‍ നിറഞ്ഞതാണ്‌ ഈ വൃക്ഷം. പൂത്തുലഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്ന മരത്തിനു ചുറ്റും വണ്ടുകള്‍ മുരണ്ടുകൊണ്ടു പറക്കുന്നതുപോലെ അറിവും വിദ്യാഭ്യാസവും നേടുവാനായി എത്തുന്ന ജ്ഞാനദാഹികള്‍ അറിവിന്‍റെ കല്പവൃക്ഷമായ ഈ സഭയക്ക് ചുറ്റും എന്നും ഊടിനടന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.

never stay in a place where there is no educatin and means of livelihood

 

यत्र विद्यागमं नास्ति यत्र नास्ति धनागमः

यत्र चात्मसुखन्नास्ति न तत्र दिवसं वसेत्॥

नीतिशास्त्रे

yatra vidyāgamam nāsti yatra nāsti dhanāgamaḥ

yatra cātmasukhannāsti na tatra divasam vaset||

The place where there is no scope for learning,

The place where there is no facility to earn (through fair means),

The place where one cannot have a chance to attain peace and pleasure internally and perhaps externally too..

One should not stay in such a place even for just a day.

യത്ര വിദ്യാഗമം നാസ്തി യത്ര നാസ്തി ധനാഗമഃ।

യത്ര ചാത്മസുഖന്നാസ്തി ന തത്ര ദിവസം വസേത്॥

നീതിശാസ്ത്രേ

ഒരിടത്ത് വിദ്യാഭ്യാസം നേടുവാനും തുടരുവാനും ഉള്ള സന്ദര്‍ഭങ്ങള്‍ തീരെ ഇല്ലെങ്കില്‍

ഒരിടത്ത് ജീവിതം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോകുവാനും സ്വയം നിലനില്‍ക്കുവാനും ആവുന്ന വിധം ന്യായമായ വിധത്തില്‍ വരുമാനം ലഭിക്കുന്ന തൊഴില്‍ ചെയ്യുവാനോ ജീവിതോപാധി കണ്ടെത്തുവാനോ ഉള്ള അവസരങ്ങള്‍ ഒട്ടും ഇല്ലെങ്കില്‍

മാനസികമായും ശാരീരികമായും സുഖവും സംതൃപ്തിയും കണ്ടെത്താനുള്ള അന്തരീക്ഷം ഒരിടത്ത് ലഭ്യമാവുന്നില്ലെങ്കില്‍

അത്തരം സ്ഥലം ഒരാള്‍ തന്‍റെ താമസത്തിനായി ഒരിക്കലും ,ഒരു ദിവസത്തേയ്ക്ക് ആണെങ്കില്‍ പോലും, തിരഞ്ഞെടുക്കരുത്.

 

A good mind, good actions, and a life well lived, will not go unnoticed and unrewarded

वने रणे शत्रुजलाब्धिमध्ये महार्णवे पर्वतमस्तके वा |

सुप्तं प्रमत्तं विषमस्थितं वा रक्षन्ति पुण्यानि पुराकृतानि ||

भर्तृहरि (नीतिशतक)

vane raṇe śatrujalābdhimadhye mahārṇave parvatamastake vā |

suptaṃ pramattaṃ viṣamasthitaṃ vā rakṣanti puṇyāni purākṛtāni ||

- bhartṛhari (nītiśataka)

The merits earned by a person through his righteous and magnanimous actions would definitely come to his rescue

Even if he is wandering without any sense of direction in a forest

Even if he is facing great challenge in a battle

Even if he is surrounded by enemies

Even if he is about to drown in a lake

Even if he is marooned in the midst of an ocean

Even if he has landed up without any help at the peak of a mountain

Even if he is dreaming

Even if he is inebriated or even mad

Even if he is overcome by grief

A very categorical assertion by Bhartruhari

A good mind, good actions, and a life well lived, will not go unnoticed and unrewarded

വനേ രണേ ശത്രുജലാബ്ധിമധ്യേ മഹാര്‍ണ്ണവേ പര്‍വ്വ തമസ്തകേ വാ |

സുപ്തം പ്രമത്തം വിഷമസ്ഥിതം വാ രക്ഷന്തി പുണ്യാനി പുരാകൃതാനി ||

- ഭര്‍തൃഹരി (നീതിശതകം)

ഒരു വ്യക്തി നല്ല സ്വഭാവവും കറപുരളാത്ത ത്യാഗോജ്ജ്വലമായ ജീവിതവും കൊണ്ട് ഏറെക്കാലം കൊണ്ട് നേടിയെടുക്കുന്ന പുണ്യങ്ങള്‍

അയാള്‍ വഴിയറിയാതെ കാട്ടില്‍ അകപ്പെട്ടാലും

യുദ്ധത്തില്‍ വെല്ലുവിളികള്‍ നേരിടുമ്പോഴും

അയാളെ എല്ലാ വശങ്ങളിലും ശത്രുക്കള്‍ ആക്രമിക്കുമ്പോളും

അയാള്‍ ഒരു ജലാശയത്തില്‍ മുങ്ങിത്താഴുകയാണെങ്കില്‍ അപ്പോഴും

അയാള്‍ നടുക്കടലില്‍ പെട്ടുപോയെങ്കിലും

അയാള്‍ മലയുടെ മുകളില്‍ താഴോട്ടു വരാനറിയാതെ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെങ്കില്‍ അപ്പോഴും

അയാള്‍ ഉറക്കത്തില്‍ ഒന്നും അറിയാതെ സ്വപ്നം കണ്ടു കൊണ്ടിരിക്കുകയാനെങ്കിലും

അയാള്‍ ലഹരിമൂലമോ ഉന്മാദം കൊണ്ടോ സ്വയം മറന്നിരിക്കുന്ന അവസരത്തില്‍ ആയാല്‍ പോലും

പിന്നെ അയാൾ തീരാത്ത ദുഃഖത്തിൽ പെടുമ്പോഴും

അയാളുടെ രക്ഷക്ക് എത്തും

ഒരു നല്ല മനസ്സ്, നല്ല പ്രവൃത്തികള്‍, നല്ലപോലെ ജീവിച്ച് ജീവിതം.. അത് ഒരിക്കലും വ്യര്‍ത്ഥമാവില്ല. നല്ലത് ചെയ്‌താല്‍ നല്ലത് തിരിച്ചു കിട്ടുക തന്നെ ചെയ്യും.

നീതിശതകത്തില്‍ ഭര്‍തൃഹരി

सप्तैते परबाधकाः

मक्षिका मारुतो वेश्या याचको मूषकस्तथा।

ग्रामणीर्गणकश्चैव सप्तैते परबाधकाः॥

नीतिशास्त्रे॥

makṣikā māruto veśyā yācako mūṣakastathā|

grāmaṇīrgaṇakaścaiva saptaite parabādhakāḥ||

nītiśāstre||

The housefly

The wayward wind

The prostitute

The beggar

The rat

The village head... the village officer, the community president or whoever it is of such capacity

The accountant.. the village accountant who collects taxes, the Chartered accountant who pesters us for proper maintenance of accounts, the taxman who collects taxes, the astrologer who calculates our unfavourable time

The above seven categories of people are alaways in existence to bother and be nuisance to all people around..

do not visit empty handed...

रिक्तपाणिर्न पश्येत राजानं देवतं गुरुम्।

दैवज्ञं पुत्रकं मित्रं फलेन फलमादिशेत्॥ 

सदानन्दस्य वेदान्तसारे विक्र्मचरिते च 

riktapāṇir‍na paśyeta rājānaṃ devataṃ guruṃ। 

daivajñaṃ putrakaṃ mitraṃ phalena phalamādiśet॥ 

वेदान्तसारः (सदानन्दः) as quoted from Vikramacharita 

riktapāṇirna paśyeta rājānaṁ devataṁ gurum|

daivajñaṁ putrakaṁ mitraṁ phalena phalamādiśet|| 

in Vedanta saara of Sadananda and in Vikramacharitam 

अग्निहोत्रं गृहं क्षेत्रं गर्भिणीं वृद्धबालकौ। 

रिक्तहस्तेन नोपेयाद् राजानं देवतां गुरुम्॥ 

महासुभाषित संग्रहे (209) सुभाषित रत्न भाण्डागारे नीतिशास्त्रे  च 

agnihotraṃ gṛhaṃ kṣetraṃ gar‍bhi ṇīṃ vṛddhabālakau। 

riktahastena nopeyād rājānaṃ devatāṃ guruṃ॥ 

209 (Maha-subhashita-samgraha) subhashitaratnabhaandaagara 

neetisshastram  in telugu 

Two important Subhashitams were found underlining the fact that when we go on a visit to certain type of people we should carry with us some presents for them and our hands should not be empty. 

=========

the meaning of the first slokam found in Vedantasara as a quote from Vikramacharitham 

When we go to visit

the king..

the God.. 

the Guru. the teacher

. the seer or the astrologer..

a small child..

a friend..

we should not go empty handed..

We should take some present with us ..

at least a fruit..

Because our journeys shall fruitful only when we offer some fruit or something fruitful..

=========

The purpose of the visit may be asking for some favour or for showing our affection..

Either way we want to see the person whom we visit to be in a happy mood..

A present, however tiny would be welcome because the recepient would definitely sense our care and concern for them through such gits..

That should brighten up the spirits of any normal human being.. 

The meaning of the second slokam found in Subhashita Ratna Bhaandaagaram, Mahaasubhaashita Sangraham and Neetisaaram (in Telugu)

is 

We should not go empty handed to a visit a place 

Where agnihotram or regular oblations to fire are being performed. 

When we visit a residence 

When we visit an agricultural field 

When we visit a place where a pregnant lady is present 

When we pay a visit to a place where either elderly people of smaal children are present 

When we seek an audience with the king 

When we visit the presence of a Deity for worship 

When we approach a guru 

Some activist and votaries for corruption free transactions may frown upon this idea

And there are prigs.. their number is on the increase, who declare their uprightness and independence by printing on marriage and other invitations that presents are to be avoided..

What a nonsense..

Our culture demands offering of presnets on happy occasions..

The presents and gifts symbolize love and care..

The persons who hand over invitation cards with the warning

" kindly avoid presents"

or the same ides with some slightly polished words like

" presents in blessings only" ,

are just delivering unkind slaps on the face of the guests and near and dear whom they invite

A present is a token of affection and care..

It need not be bribe or inducement..

This is not to justify illegal gratification being camouflagued as presents..

But we are a cultured lot..

We should know and usually we know where to draw the line..

worship the mother..

भूप्रदक्षिण षट्केन काशीयात्राऽयुतेन च

सेतुस्नानशतैर्यश्च तद्फलं मातृवन्दने॥

नीतिशास्त्रे॥

bhūpradakṣiṇa ṣaṭkena kāśīyātrā'yutena ca

setusnānaśatairyaśca tadphalaṁ mātṛvandane||

nītiśāstre||

The Punyam of Divine Grace that can arise to us

By doing pradakshinam or circumabulation of the entire earth six time,

or

By pilgrimmage to Varanasi ten thousand times

or

By

Holy dips at Sethu..at Rameshvaram one hundred times

the Same punyam will arise to us if

we pay our love and respects to our Mother...

the secret of youth

वसन्तयौवनाः वृक्षाः पुरुषाः धनयौवनाः।

सौभाग्ययौवनाः नार्यो बुधाः विद्यासु यौवनाः॥

नीतिशास्त्रे

vasantayauvanāḥ vṛkṣāḥ puruṣāḥ dhanayauvanāḥ|

saubhāgyayauvanāḥ nāryo budhāḥ vidyāsu yauvanāḥ||

nītiśāstre

A quote from a compilation of wise thoughts.. Nitishastram

Youth.. or being young and active is more dependent on the state of life.. and attitude.. that the mere count of days and years..

Even if the trees have existed for centuries, they look young in new foliage and fruits.. with lots of people singing and dancing underneath... and lots and lots of birds occupying their branches.. as the spring season arrives.

Men can maintain their confidence only if they have money..

And youth is the state of confidence..

So when they are flush with money, when their pockets are overflowing, they remain young.

For ladies, youth lie in peace and happiness in the family and in the good fortune of all people around.. and as long as such bliss continues, they maintain their youth

And for a person with unquenchable thirst for knowledge, the only prod that can keep him young and active is the facility and the enthusiasm to learn more and more..

May such youth.. such blessings for the youth remain with the world for ever and ever..

Analysis.

वृक्षाः trees

वसन्त यौवना भवन्ति are at the peak of their youth and vitality when spring is the season

पुरुषाः men

धन यौवनाः वर्तन्ते look young and sprightly as long as they have money to spend

नार्यः ladies

सौभाग्य यौवनाः शोभन्ते shine as if they are young if they have happiness, good fortune and grace

बुधाः learned people

विद्यासु यौवनाः भवन्ति. remain young as long as they are learning new arts and crafts to their hearts' content..

fate. the despot

पत्रं नैव करीरविटपे दोषो वसन्तस्य किम्
नोलूकोप्यवलोकतॆ यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणम्।
वर्षे नैव पतन्ति चातकमुखे मेघस्य किं दूषणम् 
 यत्पूर्वं विधिना ललाटलिखितं तन्मार्जितुं कःक्षमः।।

भर्तृहरि नीतिशतके
चाणक्य नीत्यां chanakya neethi

pathram naiva kareeravitapey dosho vasanthasya kim
nolookopyavalokathey yadhi divaa sooryasya kim dooshanam
varsham naiva pathanthi chathakamukhey meghasya kim dooshanam
yatpoorvam vidhinaa lalaatalikhitham tanmaarjithum kah kshamah
bhartruhari neetishatakam 
chanakya neethi
പത്രം നൈവകരീരവിടപേ ദോഷോ വസന്തസ്യ കിം
നോലൂകോപ്യവലോകതേ യദി ദിവാ സൂര്‍യസ്യ കിം ദൂഷണം
വര്‍ഷം നൈവപതന്തി ചാതകമുഖേ മേഘസ്യ കിം ദൂണം
യത് പൂര്‍വ്വം വിധിനാ ലലാടലിഖിതം തന്മാര്‍ജ്ജിതും   കഃ ക്ഷമഃ
ഭര്‍തൃഹരി നീതിശതകം
ചാണക്യ നീതി 

With the arrival of spring season all trees are covered by foliage but the Karira tree gets no leaves, is it the fault of Spring season?
When the sun rises, the owl is not able to see, is it the fault of the sun?
A lot of clouds form and pour rain but all the rain does not fall into the mouth of the  chakora bird which is wailing for rainwater. It is definitely not the fault of the rain-clouds.
Whatever is written by the fate on the forehead  of a being at its birth is indelible.  Who is having the capacity to erase that document?.

Bhartruhari in his Neetishatakam   is emphasizing the power of fate.  It is our belief that ones fate is already recorded indelibly on his forehead.. And  this premeditated enactment cannot be amended by any force in the world.   The bamboo leaves are sparse in spring, the owl is blind during the daytime and the mythological chakora bird which is always looking up and wailing at the clouds in the sky for rain to pour  and is keeping its mouth open in expectation that all the rain will fall into its open mouth is in for disappointment. Only a few drops may fall on its open mouth that too by chance.  The crafty Brahmadeva had already recorded the fate of everyone on the respective forehead (may be the record will be large if one has a bald pate) and there is no way of circumventing the dicta of fate. 
Elsewhere we might have read,  harinaapi harenapi brahmanaapi surairapi, Lalaatey likhitha rekha sakyathey kena  maarshtithum.
(हरिणापि हरेणापि ब्रह्मणापि सुरैरपि  ललाटे लिखिता रेखा शक्यते केन मार्ष्टितुं )
It is also said, alanghaneeyaa kamalasanaajna. (अलङ्घनीया कमलासनाज्ञा )

Even for Vishnu Siva,  Brahma, or the devas, the writing on the forehead is impossible of erasure. 
The orders of the occupant of the lotus seat ( Brahma) cannot be circumvented.  
 The philosopher king  talks about the inevitability of the vagaries of fate and also  indicates the futility of one's action in blaming others for once or misfortune. 
If your gold ornament is having  more copper and tin,, what is the use or purpose in  assaulting the goldsmith?
note

गूढपत्रे मरुभूमिजे उष्ट्र-प्रियेवृक्षभेदे (भावप्रकाशे)   Vaachaspatyam quotes Bhavaprakasham  defining kareera tree as  a tree growing in desert,  the leaves of such tree are rarely visible, and  the tree is the favourite of camels