even the earthworm may spew venom at times

Even the earthworm may spew venom at times

Another story from panchatantram of Vishnusharma

In a kingdom called Vardhamanam, a rich businessman named Danthila lived. Because of his expertise in commerce and also in politics, he was the principal adviser to the ruler of the day. Once he celebrated the marriage of his daughter with all pomp and the VIPs local and abroad, all attended in large numbers. The sweeper in the Royal Palace named Gorambha also attended the marriage. He committed the indiscretion of seating himself among the VIPs and the host was irritated and the menial was ordered to sit elsewhere. 
The servant was irritated. It is indeed very difficult for a top bureaucrat to please the boss as well as the subordinates. The insulted Gorambha was biding his time to draw blood.
One early morning, while cleaning the bedroom of the King, quietly, while the Royal incumbent was still asleep, the servant started a soliloquy. 
"Danthila the rogue chetty was embracing the queen yesterday, I saw it, I saw it.." 
The king woke up and heard this and started questioning the menial repeatedly.. 
Gorambha was incoherent.. " Your Royal Highness, I was playing dice throughout the night and had some hooch also. I might have blabbered something but I do not remember what I said". 
The seeds of suspicion had already been sown. The king brooded over the possibilities in all seriousness . " The minister has free entry to the palace and Gorambha can also go anywhere. It is possible that Gorambha might have watched such a scene. The things that people witness in broad daylight come as flashbacks in their mental screens as if in hallucination when they are in an inebriated condition, and specially when they are deprived of sleep also. And how can one be sure of anything when it is a matter of heart between a man and a woman?" 
The king was depressed. From that day onwards his implicit faith in the minister started to wane. A royal edict went round that Dantila need not visit the Royal Palace. 
The minister was sad, because he did not know the cause of the Royal displeasure. 
He consoled himself, " Some things are basically incompatible.. Play of dice and honesty, patience and snake, philosophy and drunkenness and sustained friendship and the king or the boss. Still I am curious.. I have done nothing against the interests of the boss or his kin."
But as he was standing near the gate of the palace, he overheard Gorambha making sarcastic remarks against him, the erstwhile royal confidant. The minister was sharp enough to divine what has happened and who had carried tales to the King. He thought, " The Royal Servant, even if he is venomous and mean, should be placated." So he invited Gorambha to his place that evening praised him and sought apology for what had happened during the marriage function. Gorambha was wined and dined well and hi hands and bags were filled with costly presents. 
It was a very happy Gorambha that had left the chetty’s place that night.
The next day, while cleaning the Royal bedroom in the presence of the sleeping king, the servant talked to himself. " I saw His Majesty eating cucumber while sitting in the toilet, I saw it, I saw it…"
The King heard it and was angry. " What are you raving? I have never done such a thing. Shut up your dirty mouth" Roared the king. Then he thought. The servant was blabbering under the influence of hooch, and sleep deprivation. Then he remembered what the fellow talked about the queen and the minister. He was filled with remorse. He called the minister and praised him and restored to him the royal favour.
The moral is that one has to be always very careful about even the minor satellites near the centre of power.
Even the earthworm may spew venom at times..

be near the centre of power

आसन्नमेवे नृपतिर्भजते मनुष्यं
विद्याविहीनमकुलीननमसम्स्कृतं वा।
प्रायेण भूमिपतयः प्रमदाः लताश्च
यत्पार्शतो भवति तत्परिवेष्टयन्ति॥३६॥
विष्णुशर्मणः पञ्चतन्त्रे मित्रभेदात्॥
āsannameve nṛpatirbhajate manuṣyaṁ
vidyāvihīnamakulīnanamasamskṛtaṁ vā|
prāyeṇa bhūmipatayaḥ pramadāḥ latāśca
yatpārśato bhavati tatpariveṣṭayanti||36||
viṣṇuśarmaṇaḥ pañcatantre mitrabhedāt||

This is from a narration of a story in Panchatantram in the mitrabhedha section. 
Some very important persons always are influenced by the immediate presence, and advise of subordinates in close proximity .. this sort of advice can come from persons among the personal servants of a king or a top bureaucrat, maybe, a household servant or a personal launderer or a barber or a gatekeeper or an arrogant wife or an imbecile progeny. However uneducated and unsuitable they are they  influence him with some remarks or advice.   As a generalization,the poet says, the kings, ladies and the creepers always simply grow their tendrils and climb up the things which are very near them.

The working of kitchen cabinets in the centres of power are landmarks in the history and growth of any civilization.  The great Prince Rama was denied the kingship by Dasartaha sitting in the harem of Kaikeyi, his favourite wife  Duryodhana went by the advice of his maternal uncle and ubiquitous companion Sakuni. These are all stories.  What happened during contemporary landmarks in history  and who wielded the real power are  well known...the coterie or kitchen cabinet.  Many a times the king or boss signs papers presented to him at home virtually ensuring that he is hanging himself and his image and often the kingdom or organisation he heads  is taking an abysmal dip.  Instead of being born as a bureaucrat at middle manager lever, it would be more comfortable if one is born as the pet dog of the top boss.
Strangely enough the middle chap when he climbs up the ladder creates his own coterie and old friends and well-wishers are relegated to the dustbin.

ആസന്നമേവേ നൃപതിര്‍ഭജതേ മനുഷ്യം

വിദ്യാവിഹീനമകുലീനനമസംസ്കൃതം വാ।

പ്രായേണ ഭൂമിപതയഃ പ്രമദാഃ ലതാശ്ച

യത്പാര്‍ശതോ ഭവതി തത്പരിവേഷ്ടയന്തി॥൩൬॥

വിഷ്ണുശര്‍മണഃ പഞ്ചതന്ത്രേ മിത്രഭേദാത്॥

വിഷ്ണു ശര്‍മ്മയുടെ പഞ്ചതന്ത്രത്തില്‍ മിത്രഭേദം എന്ന ഭാഗത്തില്‍ ഒരു കഥ പറയുന്ന അവസരത്തില്‍ കാണുന്ന ഒരു പ്രസ്താവന ആണിത്.

സമൂഹത്തിലും ഉന്നതസ്ഥാനങ്ങളിലും എല്ലാം ഇരിക്കുന്ന വ്യക്തികള്‍ തങ്ങളുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത വലയത്തില്‍ നില്‍ക്കുന്നവരും എപ്പോഴും അക്കാരണം കൊണ്ട് തന്നെ കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവരും ആയ വ്യക്തികളുടെ, (അവര്‍ മിക്കവാറും സേവകന്മാര്‍ ആയിരിക്കും), സാന്നിധ്യവും ഉപദേശവും കൊണ്ട് ഏറെ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു.

ഇത്തരം ഉപദേശങ്ങള്‍ രാജാവിന് കിട്ടുന്നത് വളരെ അടുത്ത് നിന്ന് തന്‍റെ വ്യക്തിപരമായ ആവശ്യങ്ങള്‍ നിറവേറ്റുന്നതില്‍ ഏറെ സഹായിക്കുന്ന ആളുകളില്‍ നിന്ന് ആവാം, പിന്നെ ഉന്നതസ്ഥാനങ്ങളില്‍ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അധികാരികളില്‍ നിന്ന് ആവാം, വെറുമൊരു വീട്ടുജോലിക്കാരനില്‍ നിന്നാവാം, കൊട്ടാരം അലക്കുകാരനില്‍ നിന്നോ ക്ഷുരകനില്‍ നിന്നോ ആവാം, അല്ല വാതില്‍ക്കല്‍ കാവല്‍ നില്‍ക്കുന്ന ആളില്‍ നിന്നോ അഹങ്കാരം തലയ്ക്കു പിടിച്ച ഭാര്യയില്‍ നിന്നോ, വെളിവും വെള്ളിയാഴ്ചയും ഇല്ലാത്ത സ്വന്തം സന്തതിയില്‍ നിന്നോ ആവാം. ഇത്തരം ഉപജാപകര്‍ അറിവും അര്‍ഹതയും വിവരവും വിവേകവും ഒന്നും ഇല്ലാത്തവര്‍ ആയാലും അവരുടെ വാക്കുകള്‍ രാജാവിനെ ഏറെ സ്വാധീനിക്കും.

കവി പിന്നെ ഒരു തത്വം കൂടി പറയുന്നു. രാജാക്കന്മാരും, സ്ത്രീകളും പിന്നെ വള്ളികളും ഇപ്പോഴും തങ്ങള്‍ക്ക് ഏറെ അരികെ നില്‍ക്കുന്ന വസ്തുക്കളെ ആശ്രയിച്ചു അവയില്‍ പടര്‍ന്നു കയറാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നു.

അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളുടെ കുശിനിപ്പുരകളില്‍ നടക്കുന്ന കുത്തിതിരിപ്പുകള്‍ പലപ്പോഴും ചരിത്രത്തിന്‍റെ ഗതി തന്നെ മാറ്റിക്കുറിക്കാറുണ്ട്. രാജാവായി വാഴിക്കുവാന്‍ എല്ലാ വിധത്തിലും ഏറെ അര്‍ഹാനായിരുന്ന രാമന്‍റെ പട്ടാഭിഷേകം മുടങ്ങിയത് കൈകേയിയുടെ അന്തഃപുരത്തിലെ ഏഷണി കൊണ്ട് മാത്രമായിരുന്നു. ദുര്യോധനന്‍ തന്‍റെ ജീവിതം നശിപ്പിച്ചത് തന്‍റെയൊപ്പം എപ്പോഴും കൂട്ടുകൂടി നടന്നിരുന്ന സ്വന്തം അമ്മാവനായ ശകുനിയുടെ വാക്കുകളും ഉപദേശങ്ങളും അനുസരിച്ച് മുന്നോട്ടു പോയത് കൊണ്ട് മാത്രം ആയിരുന്നു. ഇതൊക്കെ കഥകള്‍. സമകാലീനമായ ചരിത്ര സംഭവങ്ങള്‍ വിശകലനം ചെയ്തു നോക്കിയാലും ഇത്തരം ഉപജാപകസംഘങ്ങളുടെ സ്വാധീനം നമുക്ക് തിരിച്ചറിയാന്‍ കഴിയും. അധികാരസ്ഥാനത്തോട് അടുത്തു നില്‍ക്കുന്ന ഒരു സംഘം പലപ്പോഴും അധികാരിയോടൊപ്പം തന്നെ തീരുമാനങ്ങള്‍ എടുക്കുന്നതില്‍ നിര്‍ണ്ണായകമായ പങ്കു വഹിച്ചിരുന്നു എന്ന് കാണാം.

പലപ്പോഴും രാജാവ് അല്ലെങ്കില്‍ ഭരണാധികാരി തനിക്ക് ഏറെ അടുപ്പമുള്ള വ്യക്തിയോ വ്യക്തികളോ തന്‍റെ പേരില്‍ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന നിയമങ്ങളിലും കല്പനകളിലും എല്ലാം വിശ്വസിച്ച് രാജമുദ്ര പതിപ്പിക്കുന്നു. പിന്നീട് അത്തരം പ്രവൃത്തി സ്വന്തം നിലനില്‍പ്പു തന്നെ അപകടത്തില്‍ ആക്കുന്ന തരത്തില്‍ ആയിരിക്കും. ഒരുതരം ആത്മഹത്യ. ഇത്തരം പ്രവൃത്തികള്‍ രാജാവിനേയും രാജ്യത്തെയും പടുകുഴിയിലെയ്ക്ക് വലിച്ചെറിയുന്നു എന്ന വസ്തുത രാജാവ് മനസ്സിലാക്കുന്നേയില്ല.

പലപ്പോഴും ഒരാള്‍ ശരാശരി പ്രാധാന്യം മാത്രമുള്ള സര്‍ക്കാര്‍ ജോലിയില്‍ എത്തിപ്പെടുന്നതിനേക്കാള്‍ അയാള്‍ക്ക് ഭേദം ഏറ്റവും ഉയര്‍ന്ന അധികാരിയുടെ വീട്ടിലെ ഒരു വളര്‍ത്തു പട്ടി ആവുന്നതാണ്.

രസകരമായ ഒരു വസ്തുത എന്തെന്നാല്‍ താഴെക്കിടയില്‍ ജോലി നോക്കുന്ന അധികാരികള്‍ പോലും എന്തെങ്കിലും ഉയര്‍ന്ന പദവി കിട്ടിയാല്‍ ഉടനെ തനിക്കുചുറ്റും ഒരു ഉപജാപകസംഘത്തെ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്നു എന്നതാണ്. അതെ സമയം അവര്‍ തങ്ങളുടെ ഉറ്റ സുഹൃത്തുക്കളെ ചവറ്റു കുട്ടയില്‍ എറിയുകയും ചെയ്യും. 

these four can make or mar you

सुहृदि निरन्तरचित्ते गुणवति भृत्येऽनुवर्त्तिनि कलत्रे।
स्वामिनि सौहृदयुक्ते निवेद्य दुःखं सुखी भवति॥११०
विष्णुशर्मणः पञ्चतन्त्रे मित्रभेदे॥
suhṛdi nirantaracitte guṇavati bhṛtye'nuvarttini kalatre|
svāmini sauhṛdayukte nivedya duḥkhaṁ sukhī bhavati||110
viṣṇuśarmaṇaḥ pañcatantre mitrabhede||

If one can explain  about his own woes and sufferings to 
 (1) A friend who is always having genuine concern and  undeterred love for the former, 
(2) a faithful servant who is of good character  
(3) a wife who is understanding and accommodating, and 
(4) A boss  who has reasonably good heart filled with sympathy for his subordinates, 
 the agonies can be mitigated and he can be expected to lead a hassle free life.

Here one has to remember  a selfish friend,  a wayward servant, a wife without any concern for the husband and a callous  boss individually and in combination, could the cause of all agonies one has to face.

 Our whole  lifetime is almost fully shared by these four.

A so-called  friend who can double-cross on you at the drop of a hat can seal your fate.  
But a faithful friend will espouse your case in any forum and bring you succour. 
 A good servant is one who would willingly keep aside his selfish interests for the welfare of the master. 
 But servants who have joined you just to ensure your annihilation are a common sight. 
This  also applies to subordinates in the managerial hierarchy.  
The one person with whom one has to share his life in all its aspect is his wife.  

If the views and attitudes of the wife are at loggerheads with his own peace of mind, it is better that the victim abandons normal life and go to forest to live the life of a mendicant. (Chanakya has said.. "Maatha yasya grihe naasti bhaarya cha priyvaadinii  aranyam tena ganthavyam yadaaranya tato griham...if  one is not having his mother at home and the wife if not favourably disposes, he can shift his residence to forest all alone, since forest would definitely a better abode under the circumstances") .

If one is blessed with a master who is understanding most of the former's problems in life are gone for ever.  
But if the boss is a nagging one always holding on to the principle that the role of the  Manager to find fault with the subordinates and  just pass on the bucks to them, the employee's life turns into a veritable hell.  
The heat of this inferno ought to have been felt by men in all professions and avocations at some point of time.

സുഹൃദി നിരന്തരചിത്തേ ഗുണവതി ഭൃത്യേഽനുവര്‍ത്തിനി കളത്രേ।
സ്വാമിനി സൌഹൃദയുക്തേ നിവേദ്യ ദുഃഖം സുഖീ ഭവതി॥110

വിഷ്ണുശര്‍മ്മണഃ പഞ്ചതന്ത്രേ മിത്രഭേദേ॥

വിഷ്ണുശര്‍മ്മയുടെ പഞ്ചതന്ത്രം എന്ന കൃതിയിലെ മിത്രഭേദം എന്ന ഭാഗത്തില്‍ നിന്നാണ്  ഈ സുഭാഷിതം.  നമ്മുടെ  ജീവിതത്തില്‍ എല്ലാ സന്ദര്‍ഭങ്ങളിലും പ്രസക്തമായ  കാര്യമാണ് ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്‌.

ഒരാള്‍ തന്റെ വിഷമങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും
 
തന്നോടു വിശ്വസ്തതവും അടുപ്പവും എപ്പോഴും വച്ചുപുലര്‍ത്തുന്ന കൂട്ടുകാരനോടോ 

കൂറും സത്യസന്ധതയും ഉള്ള ഭൃത്യനോടോ 

വിഷമങ്ങള്‍ മനസിലാക്കാനും
പങ്കുവയ്ക്കാനും മനസ്സുള്ള നല്ലവളായ ഭാര്യയോടോ 

തന്നോടു അനുകമ്പയും തന്റെ നന്മയില്‍ താലപര്യവും ഉള്ള മുതലാളിയോടോ 

കൂടെ പങ്കുവയ്ക്കുകയാണെങ്കില്‍
ദുഃഖവും പ്രശ്നങ്ങളും എല്ലാം മാറി അയാള്‍ സന്തോഷവാനായിത്തീരും. 

നല്ല കൂട്ടുകാരന്‍, നല്ല വേലക്കാരന്‍, നല്ല ഭാര്യ അല്ലെങ്കില്‍ നല്ല മുതലാളി... ഇതൊക്കെ കിട്ടാന്‍ എളുപ്പമാണോ?  ആലോചിക്കേണ്ട കാര്യമാണത്

--