भूः पादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्र सूर्यौ च नेत्रे
कर्णावाशाः शिरो द्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः |
अन्तःस्थं यस्य विश्वं सुरनरखगगोभोगिगन्धर्वदैत्यैः
चित्रं रंरम्यते तं त्रिभुवन वपुषं विष्णुमीशं नमामि ||
Shrutisaarasamuddharanam of Totakacharya
bhūḥ pādau yasya nābhirviyadasuranilaścandra sūryau ca netre
karṇāvāśāḥ śiro dyaurmukhamapi dahano yasya vāsteyamabdhiḥ ।
antaḥsthaṃ yasya viśvaṃ suranarakhagagobhogigandharvadaityaiḥ
citraṃ raṃramyate taṃ tribhuvana vapuṣaṃ viṣṇumīśaṃ namāmi ॥ ॥
I offer my Pranams to that All pervading Surpeme being Vishnu, who is having power and authority over everything in this univers,
Whose pair of feet are, or they cover the whole earth
Whose navel is the atmosphere
Whose life-breath is the wind blowing all over
Whose pair of eyes are the moon and the sun
Whose ears cover the entire cardinal directional points
Whose head is the sky
Whose face is as resplendent as the fire itself, who face is fire itself
Whose favourite abode is the sea, the milky ocean
Inside whom
the whole universe is placed and is functioning
the whole universe which is picturesquely populated and created for the enjoyments of Gods, humans birds, cattle, heavenly demigods Gandharvas, the nagas sarpas uragas and similar reptiles, the demonic people, daityas the sons of Diti,
The Lord is having the three worlds Bhoo, Bhuva and Suva… the earth, the middle world and the heaven as part of His body.
This slokam appears as the concluding stanza of Shrutisaarasamuddharanam of Totakaachaarya. We recite this stanza as the Dhyanaslokam of the Lord as a prelude to chanting Vishnu Sahasranaamam.
यस्य whose भूः पादौ pair of feet is the whole earth नाभिः वियत् whose navel is the atmosphere असुः अनिलः the lifebreath is the wind blowing all over नेत्रे चन्द्रसूर्यौ whose two eyes are the Sun and the moon कर्णौ आशाः whose ears are all the cardinal points शिरः द्यौ whose head is the sky मुखं दहनः whose face is the fire वास्तेयं अब्धिः whose abode is the sea च too
यस्य whose अन्तः स्थं being placed inside विश्वं the universe सुर gods नर men खग birds गो cattle भोगि reptiles गन्धर्व celestial demi gods.. gandharvas दैत्यैः the demons, sons of diti चित्रं picturesquely रं रम्यते shines for giving enjoyment to all तं him त्रिभुवन वपुषं who is having the three worlds, earth heaven and mid world as his body ईशं who is having absolute control over everything, spreads everywhere with authority विष्णुं that Lord.. the all pervading Vishnu नमामि I offer my Pranams.
ഭൂഃ പാദൌ യസ്യ നാഭിര്വിയദസുരനിലശ്ചന്ദ്ര സൂര്യൌ ച നേത്രേ
കര്ണാവാശാഃ ശിരോ ദ്യൌര്മുഖമപി ദഹനോ യസ്യ വാസ്തേയമബ്ധിഃ ।
അന്തഃസ്ഥം യസ്യ വിശ്വം സുരനരഖഗഗോഭോഗിഗന്ധര്വദൈത്യൈഃ
ചിത്രം രംരമ്യതേ തം ത്രിഭുവന വപുഷം വിഷ്ണുമീശം നമാമി ॥
പ്രപഞ്ചം മുഴുവന് വ്യാപിച്ചു നില്ക്കുന്ന പരമാത്മാവായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാന് വണങ്ങുന്നു.
അവിടുന്നാണ് ഈ ലോകത്തിലുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും യഥാര്ത്ഥ ഉടയോന്.
അവിടുത്തെ കാലിണകള് ഭൂമിയെ മുഴുവന് വ്യാപിച്ചു നില്ക്കുന്നു.
അവിടുത്തെ നാഭി അന്തരീക്ഷം ആകുന്നു
അവിടുത്തെ ശ്വസനവായുവാകുന്നു ഈ പ്രപഞ്ചത്തില് വീശുന്ന കാറ്റെല്ലാം
സൂര്യചന്ദ്രന്മാരാണ് അവിടുത്തെ ഇരു കണ്ണുകള്
അവിടുത്തെ ചെവികള് പ്രപഞ്ചത്തിലെ പത്ത് ദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
അവിടുത്തെ ശിരസ്സ് ആകാശമാണ്.
അവിടുത്തെ മുഖം അഗ്നിപോലെ തേജസ്സുറ്റതാണ്, അഗ്നി തന്നെയാണ്.
അവിടുത്തേക്ക് ഏറ്റം പ്രിയമായ ഇരിപ്പിടം, പാലാഴി എന്ന സമുദ്രമാണ്.
അവിടുത്തെയുള്ളില് ഈ പ്രപഞ്ചം പരിപൂര്ണ്ണമായി നിലകൊള്ളുന്നു, പ്രപഞ്ചം അവിടുത്തെയുള്ളില് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു.
അവിടുന്ന് എല്ലാവര്ക്കും ആനന്ദത്തിനായി സൃഷ്ടിച്ച പ്രപഞ്ചത്തിലാണ് വൈവിധ്യം നിറഞ്ഞ ജീവന്മാര്, ദേവന്മാര്, മനുഷ്യര്, പക്ഷികള്, മൃഗങ്ങള്, സര്പ്പങ്ങളും നാഗങ്ങളും ഉരഗങ്ങളും അടങ്ങിയ ഭോഗി വര്ഗ്ഗം, ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, ദിതിയുടെ മക്കളായ അസുരന്മാര് എന്നെ പലേ രൂപങ്ങളിലും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നത്.
അവിടുന്ന്, ഭൂമി, ആകാശം.. സ്വര്ഗ്ഗം , ( ഭൂര്ഭുവ സുവ ലോകങ്ങള്) മുഴുവന് സ്വന്തം ദേഹമായി ഉള്ക്കൊണ്ട് വിരാജിക്കുന്നു.
തോടകാചാര്യരുടെ ശ്രുതിസാരസമുദ്ധരണം എന്ന കൃതിയുടെ അവസാനമായി ഈ ശ്ലോകം കാണാം.
വിഷ്ണുസഹസ്രനാമം പാരായണം ചെയ്യുമ്പോള് ഭഗവാന്റെ ധ്യാനമായും ഈ ശ്ലോകം ചൊല്ലാറുണ്ട്
.jpg)
.jpg)
