richest fellow who will not help others is merely a wretch

धनिनोप्यदान विभवाः गण्यते धुरि महादरिद्राणाम्।

हन्ति न यतः पिपासतां अतः समुद्रोऽपि मरुरेव॥

बल्लालकवेः भोजप्रबन्धे॥

dhaninopyadāna vibhavāḥ gaṇyate dhuri mahādaridrāṇām|

hanti na yataḥ pipāsatāṁ ataḥ samudro'pi marureva||

ballālakaveḥ bhojaprabandhe||

Very rich people, people who have a lot of money and resources under their control, can be considered only in the category of very poor and indigent ones if they have no mind to share with others through gifts what they possess. The sea which is full of water is no better than the driest desert for us because the salty water filling the sea will never help us in quenching our thirst.

From bhojaprabandham

आदान विभवाः without gifting, withous sharing धनिनः अपि even very rich, affluent people महादरिद्राणां of extremely poor धुरि in the category, in the row गण्यते are considered . यतः because समुद्रः the salty sea पिपासतां thirst न हन्ति does not quench अतः सः therefore it मरुः desert एव गण्यते considered only as, considered only in that category

ധനിനോപ്യദാന വിഭവാഃ ഗണ്യതേ ധുരി മഹാദരിദ്രാണാം।

ഹന്തി ന യതഃ പിപാസതാം അതഃ സമുദ്രോഽപി മരുരേവ॥

ബല്ലാലകവേഃ ഭോജപ്രബന്ധേ॥

എത്ര പണക്കാര്‍ ആയാലും എത്ര സ്വത്തും ധാടിയും മോടിയും ഒക്കെ ഉള്ളവര്‍ ആയാലും തങ്ങള്‍ക്കുള്ളത് മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കുവയ്ക്കാന്‍ മനസ്സില്ലാതവരെയും അങ്ങിനെ ആരെയും സഹായിക്കാത്തവരെയും ദരിദ്രവാസികളുടെ കൂട്ടത്തില്‍ മാത്രമേ പരിഗണിക്കാന്‍ സമൂഹത്തിനു കഴിയൂ.
കടലില്‍ ധാരാളം വെള്ളം ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തുള്ളി പോലും ആ ഉപ്പുവെള്ളം കുടിച്ചു ദാഹമടക്കാന്‍ ആര്‍ക്കും കഴിയില്ല. മരുഭൂമിയില്‍ പോയാല്‍ വെള്ളം കിട്ടാതെ ദാഹിച്ചു വലയും. അപ്പോള്‍ കടലിനെ മരുഭൂമിയെക്കാള്‍ നല്ലതായി കണക്കാക്കാന്‍ പറ്റുമോ ?

ഭോജപ്രബന്ധത്തില്‍ നിന്ന്.

senseless ruler and wiced ministers

अविवेकमतिर्नृपतिर्मन्त्री गुणवत्सु वक्रितग्रीवः ।

यत्र खलाश्च प्रबलास्तत्र कथं सज्जनावसरः ॥ १४० ॥

भोज प्रबन्धे

avivekamatirnṛpatirmantrī guṇavatsu vakritagrīvaḥ ।

yatra khalāśca prabalāstatra kathaṃ sajjanāvasaraḥ ॥ 140 ॥

bhoja prabandhe

A kingdom or region headed by a king or by a leader who lacks sense and discretion

Where the ministers and officials of the State turn away their head when they meet people of class and nobilitiy

Where the wicked and the crafty ruffians are highly influential in the matter of the state and the society

Can any person with knowledge, wisdom and sense even get any opportunity to live, make progress and thrive ?

A quote from the Bhoja Prabhandham of Ballaaladeva.

However if one is tempted to look around himself after reading this we cannot find fault with him.

यत्र whare नृपति the king, the ruler of men, administrator अविवेक मतिः is immature, is a person lacking in discretion मन्त्री minister गुणवत्सु on persons of class, quality वक्रित ग्रीवः the head turned away, the head turned in the opposite direction खलाः wicked people प्रबलाः are prominent, are influential च too तत्र there कथं how can सज्जनावसरः opportunity for men of quality, nobility and class

അവിവേകമതിര്‍നൃപതിര്‍മന്ത്രീ ഗുണവത്സു വക്രിതഗ്രീവഃ ।

യത്ര ഖലാശ്ച പ്രബലാസ്തത്ര കഥം സജ്ജനാവസരഃ ॥ ൧൪൦ ॥

ഭോജ പ്രബന്ധേ

ഒട്ടും വിവേകവും വകതിരിവും തോട്ടുതീണ്ടാത്ത രാജാവ്, ഭരണവും അധികാരവും കൈയാളുന്ന അത്തരം നേതാവ്

തരവും നന്മയും ഉള്ള ആരെക്കണ്ടാലും മുഖം മറുവശത്തേക്ക് തിരിക്കുന്ന മന്ത്രി, അത്തരം അധികാരികള്‍

വക്രതയും കന്നായ്മയും നിറഞ്ഞ ഉപജാപകരുടെ അഴിഞ്ഞാട്ടം

ഇതെല്ലാം എപ്പോഴും കണ്ടുവരുന്ന രാജ്യത്തിലോ ഭൂപ്രദേശത്തിലോ

കഴിവും ഔന്നത്യവും കാര്യക്ഷമതയും എല്ലാം ഉള്ള സജ്ജനങ്ങള്‍ക്ക് ജീവിക്കാനും മുന്നേറാനും ഉള്ള അവസരങ്ങള്‍ എങ്ങിനെ കിട്ടാനാണ് ?

ബല്ലാലദേവന്‍റെ ഭോജ പ്രബന്ധത്തില്‍ നിന്ന്.

 ഇന്ന്  വായിക്കുമ്പോളും   നമുക്ക് ചുറ്റും ഒന്ന് കണ്ണോടിച്ചു നോക്കാന്‍ തോന്നുന്നു എങ്കില്‍ അതിനു ആരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തിയിട്ടു കാര്യമില്ല.

The glorious rise or sudden fall in fame for warriors and poets happen suddely

सङ्ग्रामे सुभटेन्द्राणां कवीनां कविमण्डले ।

दीप्तिर्वा दीप्तिहानिर्वा मुहूर्तेनैव जायते ॥ १५१ ॥

एकेन राजहंसेन या शोभा सरसोऽभवत् ।

न सा बकसहस्रेण परितस्तीरवासिना ॥ १५२ ॥

बल्लालदेवस्य भोजप्रबन्धे

saṅgrāme subhaṭendrāṇāṃ kavīnāṃ kavimaṇḍale ।

dīptirvā dīptihānirvā muhūrtenaiva jāyate ॥ 151 ॥

ekena rājahaṃsena yā śobhā saraso'bhavat ।

na sā bakasahasreṇa paritastīravāsinā ॥ 152 ॥

ballāladevasya bhojaprabandhe

The glorious rise or sudden fall in fame happens to great warriors in wars and great poets in the exalted assemblies in a matter of minutes. The warriors jump into the battle in all vigour and valour and fight to win or perish within minutes. Similarly, a poet presents his literary creation in the exalted assembly of great men, and if the work is great, he gets immediate approbation and if the work is of low standard, he would be rejected within the shortest time too.

The lustre, beauty and glory provided by a royal swan swimming in all its beauty in a pond is more than that would be provided by a group of thousand storks and cranes populating the bankd of the pond.

From Bhojaprabhandham of Ballaaladeva

सु भटेन्द्राणां classy, valourous and bold warriors संग्रामे battle कवीनां of poets कवि मण्डले in the exalted assembly, circle of great poets च too दीप्तिः glory, shining fame दीप्ति हानिः fall into disrepute वा either मुहूतेन within limited time, in matter of second एव जायते indeed happens

सरसः of the pond, of the waterfront या which शोभा lustre, glory एकेन just one राजहंसेन royal swan अभवत् happened सा that शोभा glory सरसः परितः around the pond तीरवासिना staying in the banks बक stork, crane सहस्रेण thousand न अभवत् does not happen

സങ്ഗ്രാമേ സുഭടേന്ദ്രാണാം കവീനാം കവിമണ്ഡലേ ।

ദീപ്തിര്‍വാ ദീപ്തിഹാനിര്‍വാ മുഹൂര്‍തേനൈവ ജായതേ ॥ ൧൫൧ ॥

ഏകേന രാജഹംസേന യാ ശോഭാ സരസോഽഭവത് ।

ന സാ ബകസഹസ്രേണ പരിതസ്തീരവാസിനാ ॥ ൧൫൨ ॥

ബല്ലാലദേവസ്യ ഭോജപ്രബന്ധേ

ശുദ്ധ വീരന്മാര്‍ക്കും കവികള്‍ക്കും പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്കുള്ള ഉയര്‍ച്ചയും പെട്ടെന്നുള്ള പതനവും നിമിഷങ്ങള്‍ക്കകം സംഭവിക്കും. ഏറെ ശക്തിയോടും വീര്യത്തോടും ഒരു പോരാളി യുദ്ധത്തില്‍ തന്‍റെ എതിരാളിയെ നേരിടാന്‍ മുന്നോട്ടു കുതിക്കുന്നു. എതിരാളിയെ കീഴ്പ്പെടുത്തുകയും വധിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോള്‍ അയാള്‍ ഉടനെ വിജയവും പുകഴും നേരിടുന്നു. പോരില്‍ ജീവന്‍ വെടിഞ്ഞാല്‍ അയാള്‍ പെട്ടെന്ന് നാമാവശേഷന്‍ ആവുന്നു. അതുപോലെ ഒരു കവി ഉന്നതരായ പണ്ഡിതന്മാരുടെ സദസ്സില്‍ തന്‍റെ കൃതി അവതരിപ്പിക്കുമ്പോള്‍ സദസ്യര്‍ പെട്ടെന്ന് ആ കവിതയെ സ്വീകരിച്ചാല്‍ അയാള്‍ അനശ്വരമായ കീര്‍ത്തിയിലേക്ക് പെട്ടെന്ന് കുതിച്ചു കയറുന്നു. പക്ഷെ പെട്ടെന്ന് അംഗീകാരം കിട്ടിയില്ലെങ്കില്‍ അതേ കവി എന്നെന്നേയ്ക്കുമായി തമസ്കരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഒരു ജലാശയത്തില്‍ നീന്തിത്തുടിക്കുന്ന ഒരു രാജഹംസം ആ തടാകത്തിനു നല്‍കുന്ന ഭംഗിയും തിളക്കവും അതെ തടാകത്തിന്റെ കരയില്‍ തിങ്ങിപ്പാര്‍ക്കുന്ന ആയിരം കൊക്കുകളും കൊറ്റികളും ഒന്നിച്ചു ശ്രമിച്ചാലും ഒരിക്കലും നല്‍കുവാന്‍ ആവില്ല.

ബല്ലാല ദേവന്‍റെ ഭോജപ്രബന്ധത്തില്‍ നിന്ന്.

Dangers and threats, should be nipped in the bud

जातमानं न यः शत्रुं व्याधिं वा प्रसभं नयेत्।

अतिपुष्टाङ्गयुक्तोऽपि स पश्चात्तेन हन्यते॥१४

भोजप्रबन्धे॥

jātamānaṁ na yaḥ śatruṁ vyādhiṁ vā prasabhaṁ nayet|

atipuṣṭāṅgayukto'pi sa paścāttena hanyate||14

bhojaprabhande||

Dangers and threats, should be nipped in the bud.. The challenges arising may be very tiny.. The diseases or aberrations to health might appear in a very minor way..

But if we do not attend to such issues and find proper remedies as early as possible, the issues can grow into huge affairs and no rescue or remedy would be possible at that time..

Prevention is always better than cure..

This idea is underlined in the Sanskrit couplet found in the compilation Bhojaparabhandam of poet Bhallaala..

Meaning

------------

If a person does not take care to pacify or prevent or vanquish a disease or an enemy at the time when such disease or enmity is born.. or even a trace of them is appearing, then it is danger for him.

The petty maladies or the trifling enemies would grow with time and when they have grown considerably, they may turn against him and kill him..

------------

It is a simple fact.. Some attention is all that is needed.

But most often we overlook trifling issues.. we postpone attending to them to some future date.. and by that time the issue overtakes us..

Regards

k v ananthanarayanan

pay only the right prize

न स्वल्पस्य कृते भूरि नाशयेत् मतिमान् नरः।

एतदेवातिपाण्डित्यं यत् स्वल्पाद् भुरिरक्षणम्॥

बल्लालदेवस्य भोजप्रभन्हे॥

na svalpasya kṛte bhūri nāśayet matimān naraḥ|

etadevātipāṇḍityaṁ yat svalpād bhurirakṣaṇam||

ballāladevasya bhojaprabhanhe||

Another gem from Sanskrit

================

One should never attempt to destroy or apply something in large quantity or of huge value for getting some small or cheap thing in return.

The test of one’s bountiful intelligence and efficiency lies in his capacity to procure, maintain and preserve a huge quantum of resources by applying as little as possible of what he is already in possession.

====================

Looks a very straightforward and even trifling statement deserving hardly any elucidation.

However, in real life, hype, advertisement, comparison, jealousy et al., mislead us and we pay through our noses.

Not only our resources, we often apply or spend our emotions like anger, generosity, love and so on too in huge excess of what is required optimally.

(Of course, we need not consider spending things to help others in this category because the return we get by way of happiness and goodwill such expenditure generates always is in excess of what we spend.)

Moreover, not to say the least, we spend our thoughts and words too in disproportionate way due to lack of diligence.

We can think and save.

Anything saved is anything earned too.

Pranams k v ananthanarayanan.

it was his own power that sustained him

घटो जन्मस्थानं मृगपरिजनो भूर्जवसनं,

वने वासः कन्दैरशनमपि दुःस्थं वपुरिदम्।

अगस्त्यः पयोधिं यदकृत कराम्भोजकुहरे

क्रियासिद्धिः सत्त्वे भवति महतां नोपकरणे 

ghaṭo janmasthānaṃ mṛgaparijano bhūrjavasanaṃ,

vane vāsaḥ kandairaśanamapi duḥsthaṃ vapuridam।

agastyaḥ payodhiṃ yadakṛta karāmbhojakuhare,

kriyāsiddhiḥ sattve bhavati mahatāṃ nopakaraṇe ॥

from Bhojaprabhandam

तस्य his जन्मस्थानं place of birth, place of origin घटः a pot, an erthen pot परिजनः companion or assistant मृगः animal, deer वसनं dress भूर्जः the bark of birch tree

वने forest वासः dwelling, house कन्दैः bulbous root, root vegetable अशनं material for food इदं this वपुःbody दुःस्थं too tiny and infirm

अगस्त्यः sage Agastya कराम्भोज the palm of the hand held like the bud of a lotus कुहरे the hollow (of hand) पयोधिं the ocean यद् how, in what way अकृत held, did hold

महतां for great personage क्रियासिद्धिः success, achievement in their avowed tasks सत्त्वे own inherent capacity, ability भवति happens उपकरणे implements, tools न not

For great and noble personages, positive achievement in their avowed tasks is entirely dependent on their own inherent efficiency and personal power.

They do not rely much on the tools and assistants.

We know that Sage Agastya was a very tiny human being. His body was very small and his physical strength was practically inconsequential. His place of birth was a pot made of mud. He lived among animals, having deer as his assistants. He dressed himself with the bark of a bhurja..or birch tree. He resided permanently in a forest. His staple food was the bulbous roots, tubers. However, on one occasion, he just drew the whole waters of the southern seas in the palm of his tiny hand held like a bud of lotus. And drank it too.

Sage Agastya did not have the benefits of high birth, strong body influential companions or any such normal advantages. All he possessed was the power of his intense penance and the strength of his indomitable will power. He proceeded to carry the ocean in his palm and consumed it. It is evident that it was his own power that sustained him.

ഘടോ ജന്മസ്ഥാനം മൃഗപരിജനോ ഭൂര്‍ജവസനം,

വനേ വാസഃ കന്ദൈരശനമപി ദുഃസ്ഥം വപുരിദം।

അഗസ്ത്യഃ പയോധിം യദകൃത കരാംഭോജകുഹരേ,

ക്രിയാസിദ്ധിഃ സത്ത്വേ ഭവതി മഹതാം നോപകരണേ 

ഭോജ പ്രബന്ധത്തില്‍ നിന്ന്

ഔന്നത്യവും തരവും ഉള്ള വ്യക്തികള്‍ക്ക് അവര്‍ ഏര്‍പ്പെടുന്ന പ്രവൃത്തികളില്‍ ലഭിക്കുന്ന വലിയ നേട്ടങ്ങള്‍ അവര്‍ക്ക് സ്വായത്തമായി ലഭിച്ചിട്ടുള്ള ശക്തിയും കാര്യശേഷിയും കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാവുന്നത്.

അവര്‍ ആയുധങ്ങളെയും, സഹായികളെയും ഇത്തരം നേട്ടങ്ങള്‍ക്കായി ഏറെയൊന്നും ആശ്രയിക്കാറില്ല.

നമുക്കറിയാം അഗസ്ത്യന്‍ എന്ന മഹാമുനി വളരെ ചെറിയ ശരീരം ഉള്ള ആളായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ശാരീരികമായ വലിപ്പവും കായിക ശക്തിയും എല്ലാം പരിഗണിക്കാന്‍ ഒട്ടും അര്‍ഹാമല്ലാത്ത വിധം വളരെ കുറവായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ജന്മം കൊണ്ടത് ഒരു മണ്‍കുടത്തിനകത്തായിരുന്നു. മാനുകള്‍ മാത്രം കൂട്ടാളികളായി അദ്ദേഹം കാട്ടില്‍ ജീവിച്ചു. ഭൂര്‍ജവൃക്ഷത്തിന്‍റെ (പൂവരശ് ) തോല്‍ മാത്രമാണ് അദ്ദേഹം വസ്ത്രമായി അണിഞ്ഞത്. അദ്ദേഹം സ്ഥിരവാസം തേടിയത് കാട്ടില്‍ ആയിരുന്നു. കിഴങ്ങുകളും സസ്യ വേരുകളും കായകളും മാത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ആഹാരം.

പക്ഷെ ഒരു പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തില്‍ അദ്ദേഹം ചെറിയ താമര ഇതല് പോലുള്ള തന്‍റെ കൊച്ചു കൈക്കുമ്പിളില്‍ ദക്ഷിണ സമുദ്രം മുഴുവന്‍ നിറച്ചെടുത്ത് അത് മുഴുവന്‍ ഒരേ ഇറക്കില്‍ കുറിച്ചു കളഞ്ഞു.

അഗസ്ത്യ മഹര്‍ഷിക്ക് വലിയ കുലത്തില്‍ ജനിക്കുക, ശക്തമായ ശരീരം ഉണ്ടാവുക, സ്വാധീനശക്തിയുള്ള കുടുംബാംഗളോ കൂട്ടുകാരോ ഉണ്ടാവുക മുതലായ സാധാരണക്കാര്‍ക്കു പോലും ചിലപ്പോഴൊക്കെ കിട്ടുന്ന നേട്ടങ്ങള്‍ ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല. അദ്ദേഹത്തിന് ആകപ്പാടെ ഉണ്ടായിരുന്നത് തീവ്രമായ തപഃപ്രഭാവവും, ആരോടും അടിയറവു പറയാന്‍ തയാറില്ലാത്ത ഇച്ഛാശക്തിയും മാത്രമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്ന് സമുദ്രം മുഴുവന്‍ തന്‍റെ കൈക്കുമ്പിളില്‍ എടുത്തു. ആ വെള്ളം മുഴുവന്‍ കുടിച്ചു. തീര്‍ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനായി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചത് തന്‍റെ ആത്മബലം മാത്രം ആയിരുന്നു എന്നത് വളരെ വ്യക്തമാണ്.

नास्तिकिञ्चन दुष्करम्

शरीरनिरपेक्षस्य दक्षस्य व्यवसायिनः

बुद्धिप्रारब्दकार्यस्य नास्तिकिञ्चन दुष्करम्॥

भोजप्रबन्धे॥

śarīranirapekṣasya dakṣasya vyavasāyinaḥ

buddhiprārabdakāryasya nāstikiñcana duṣkaraṃ॥

bhojaprabandhe॥

No task would be daunting or difficult to attain for a person

Who is not restricted in his physical movements through ailments, who is not overly dependent on others for his normal activities

Who is adequately efficient in performing the duties assigned to him

Who is not averse to physical exertion or hard work

And

Who is circumspect in the matter of embarking on any assignment or project and would start action only after proper thinking and planning

ശരീരനിരപേക്ഷസ്യ ദക്ഷസ്യ വ്യവസായിനഃ

ബുദ്ധിപ്രാരബ്ദകാര്യസ്യ നാസ്തികിഞ്ചന ദുഷ്കരം॥

ഭോജപ്രബന്ധേ॥

ശാരീരികമായ അവശതകളോ രോഗങ്ങളോ മൂലം വിഷമിക്കാത്ത, നിസ്സാര കാര്യങ്ങള്‍ ചെയ്യുവാന്‍ പോലും മറ്റുള്ളവരുടെ സഹായത്തിനായി കാത്തിരിക്കാത്ത

ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങളില്‍ വേണ്ടത്ര വൈദഗ്ദ്യം കൈമുതലായി കരുതുന്ന

മെയ്യനങ്ങി പണിയെടുക്കാന്‍ ഒട്ടും അലസത കാണിക്കാത്ത

അതെ സമയം

ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം ചെയ്യുവാന്‍ ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെടുമ്പോള്‍ ആ കാര്യത്തിന്‍റെ എല്ലാ വശവും ബുദ്ധിയും വിവേകവും ഉപയോഗിച്ച് വിശകലനം ചെയ്ത് വിജയസാധ്യത മിക്കവാറും ഉറപ്പു വരുത്തിയ ശേഷം മാത്രം പ്രവൃത്തി തുടങ്ങുന്ന

ഒരാള്‍ക്ക് ഒരു പ്രവൃത്തിയും അസാധ്യമോ വെല്ലുവിളികള്‍ നല്‍കുന്നതോ ആയിരിക്കുകയില്ല.

two worst sins or misfortunes

पातकानां समस्तानां द्वे परे तात पातके।

एकं दुःसचिवो राजा द्वितीयञ्च तदाश्रयः॥५०

भल्लालदेवकृते भोजप्रबन्धे।

pātakānāṁ samastānāṁ dve pare tāta pātake|

ekaṁ duḥsacivo rājā dvitīyañca tadāśrayaḥ||50

bhallāladevakṛte bhojaprabandhe|

तात dear

समस्तानां (of) all

पातकानां sins

द्वे two

पातके sins

परे (भवतः) are of the worst nature

एकं the first

दुःसचिवो having bad minister

राजा king

द्वितीयं the second

तद आश्रयं shelter, dependency under him

च and too.

This is from Bhojaprabhandam of Bhallaala Deva

Meaning

My dear one, of all the sins to are the worst.. First, a king with bad, inept and evil-minded ministers.

Second, is serving or taking shelter under such a king..

Comments.

Even the best and the most noble people would become useless or even turn bad when they are surrounded by evil-minded ministers and advisers.

So it is the first sin.. that is for the King.. to have bad ministers.

Serving under and taking shelter on the magnanimity and efficiency of such a king is suicidal..

So it is the second sin.. that is for the subjects..

no need for formality between thick friends

उपचारः कर्तव्यो यावदनुत्पन्नसौहृदाः पुरुषाः।

उत्पन्नसौहृदानामुपचारः कैतवं भवति॥

बल्लालदेवस्य भोजप्रबन्धे ॥

upacāraḥ kartavyo yāvadanutpannasauhṛdāḥ puruṣāḥ|

utpannasauhṛdānāmupacāraḥ kaitavaṁ bhavati||

ballāladevasya bhojaprabandhe ||

Formal show of respect with all protocol activity is required only in respect of men with whom we have not yet developed genuine friendship.

Once a person has become a genuine friend show of respect in his case would look artificial and will be of little use..

The message is that friendship thrives more on sincerity than mere formality..

do not hoard, share...

मूर्खो न हि ददात्यर्थं नरो दारिद्र्यशङ्कया।

प्राज्ञस्तु वितरत्यर्थं नरो दारिद्र्यशङ्कया॥

बलालदेवस्य भोजप्रबन्धे॥

mūrkho na hi dadātyarthaṁ naro dāridryaśaṅkayā|

prājñastu vitaratyarthaṁ naro dāridryaśaṅkayā||

balāladevasya bhojaprabandhe||

A worthy advice from Bhojaprabandham..

The foolish person just hoards all that he has because  he fears that he may face poverty later

The wise and the noble person distributes all that he has because he fears that he would face poverty later..

The attitude of the  foolish person is  very clear.. He is just thinking of his own personal safety in a shortsighted manner..

However, the wise and the noble  understands that the purpose of having wealth is just to share for the benefit of all.. Even if it is not spent like that,  the money will get spent.. So, if he does not distribute it when he is wealthy,  he would not have the opportunity to share when he faces poverty himself

Alternately,  when money is hoarded, or kept in some hands,  the others who are needy would try to grab such money by fair or foul means and ultimately,  when the money goes, the  hitherto rich man would become poor..  So  the better course would be to distribute and share what one has, because then the chances of being robbed or divested of everything  by others are less..

Anyway,  sharing is always a better policy that hoarding..

മൂര്‍ഖോ ന ഹി ദദാത്യര്‍ത്ഥം നരോ ദാരിദ്ര്യശങ്കയാ।
പ്രാജ്ഞസ്തു വിതരത്യര്‍ത്ഥം നരോ ദാരിദ്ര്യശങ്കയാ॥
ബല്ലാലദേവസ്യ ഭോജപ്രബന്ധേ॥

പണം സമ്പാദിച്ചു കൂട്ടിയിരിക്കുന്ന  വിഡ്ഢിയായ മുനുഷ്യന്‍  വല്ലവര്‍ക്കും കൊടുത്തു തീര്‍ത്താല്‍ തനിക്ക് പിന്നെയും ദാരിദ്ര്യം വരുമെന്ന് പേടിച്ചു  ആര്‍ക്കും ഒന്നും കൊടുക്കാന്‍ മനസ്സില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു.
പണം കയ്യിലുള്ള   നല്ല മനുഷ്യന്‍  ആ പണം അപ്പോള്‍ത്തന്നെ മറ്റുള്ളവര്‍ക്കെല്ലാം വീതിച്ചുനല്‍കി സന്തോഷിക്കുന്നു.  ഭാവില്‍ ദാരിദ്ര്യം വന്നു ചേര്‍ന്നാല്‍ മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് കൊടുക്കാന്‍ കയ്യില്‍ ഒന്നും ഉണ്ടാവുകയില്ലല്ലോ എന്നതാണ് അയാളുടെ ആകാംക്ഷ

പണം ഉള്ളപ്പോള്‍ നല്ല കാര്യങ്ങള്‍ക്ക് ചിലവാക്കുകയും  മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കുവയ്ക്കുകയുമാണ്  നല്ലത്  .. വെറുതെ പണം കൂട്ടിവച്ചു കാവലിരിക്കുന്നതില്‍ വലിയ  പ്രയോജനം ഒന്നും ഇല്ല എന്നതാണ് ഇതിന്റെ താല്പര്യം.

wasted life

जीवितं तदपि जीवितमध्ये गण्यते सुकृतिभिः पुंसाम्।

ज्ञान विक्रम- कला -कुल- लज्जा- त्याग- भोग रहितं विफलं यत्॥

भोजप्रबन्धे ५६

jīvitaṁ tadapi jīvitamadhye gaṇyate sukṛtibhiḥ puṁsām|

jñāna vikrama- kalā -kula- lajjā- tyāga- bhoga rahitaṁ viphalaṁ yat||

bhojaprabandhe 56

A very poignant quote from Ballaladeva's Bhojaprabhandham..

Do the noble men consider the lives of those who are living without

Knowledge

Valour

Dexterity in arts

Good family

Modesty,

Desire to make sacrifices

Capacity to apply the resources happily and usefully

as lives with purpose, lives worth living ?

Indeed such lives are of no use to the persons who live and also for others.

Of course the combination of all these virtues is very hard to find..

People with at least a few of the the qualities mentioned above can pass the muster..

And each quality is great in its own way..

And each of the above qualities can be applied in a bad way too..

But indeed a nice reminder..

ജീവിതം തദപി ജീവിതമധ്യേ ഗണ്യതേ സുകൃതിഭിഃ പുംസാം।

ജ്ഞാന വിക്രമ- കലാ -കുല- ലജ്ജാ- ത്യാഗ- ഭോഗ രഹിതം വിഫലം യത്॥

ഭോജപ്രബന്ധേ ൫൬

ചിന്തോദ്ദീപകമായ ഒരു ഉപദേശം.. ബല്ലാലദേവന്‍റെ ഭോജ പ്രബന്ധത്തില്‍നിന്ന്

അറിവ്, ധീരത, കലകളില്‍ വൈദഗ്ദ്യം, നല്ല കുടുംബം, എളിമ, ത്യാഗസന്നദ്ധത, എല്ലാവര്‍ക്കും പ്രയോജനമാകുന്നവിധം തന്‍റെ കയ്യിലുള്ള വിഭവങ്ങള്‍ പങ്കുവയ്ച്ച് ആസ്വദിക്കാനുള്ള കഴിവ്, ഇവയൊന്നും ഒട്ടും സ്വാംശീകരിക്കാത്ത ഒരാളുടെ ജീവിതത്തെ ഒരു ജീവിതമായി കണക്കാക്കാന്‍ വിവരവും തരവും ഉള്ള ആളുകള്‍ക്ക് കഴിയുമോ ?

ഇതൊന്നും ഇല്ലാത്ത ജന്മങ്ങള്‍ ആ വ്യക്തികള്‍ക്ക് തന്നെയും ഉപയോഗം ഇല്ലാത്തവയാണ്‌. മറ്റുള്ളവര്‍ക്കും അത് പാഴ് ജന്മമായി മാത്രമേ തോന്നുകയുള്ളൂ.

മുകളില്‍ സൂചിപ്പിച്ച ഗുണങ്ങളില്‍ ചിലവ എങ്കിലും ഒരാള്‍ക്ക് ഉണ്ടെങ്കില്‍ അയാള്‍ക്ക് കുറെയൊക്കെ മുന്നോട്ടു പോകാം.

ഓരോ ഗുണത്തിനും അതിന്‍റെതായ പ്രാധാന്യവും സാംഗത്യവും ഉണ്ട്.

എന്തായാലും ഒരു നല്ല ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തല്‍.

head and heart not in sync ..

मनीषिणः सन्ति न ते हितैषिणो

हितैषिणः सन्ति न ते मनीषिणः।

सुहृत्च विद्वानपि दुर्लभो नृणां

यथौषधं स्वादु हितं च दुर्लभम्॥५८

बल्लालदेवस्य भोजप्रभन्धे॥

mānīṣiṇaḥ santi na te hitaiṣiṇo

hitaiṣiṇaḥ santi na te manīṣiṇaḥ|

suhṛtca vidvānapi durlabho nṛṇāṁ

yathauṣadhaṁ svādu hitaṁ ca durlabham||58

ballāladevasya bhojaprabhandhe||

There are many learned persons. who are not interested in the welfare of others

There are many kindhearted persons who do not have the adequate learning and skill enabliing them to be of service to others

But one rarely gets a person who is a friend deeply interested in his welfare and at the same time is having knowledge and skill too

It is simply like a medicine which is capable of healing our diseases and at the same time tasting nice too..

It is our experience that medicines which possess great curing capacity are often bitter to taste..

( A quote from Bhojaprabhandham of Ballaaladeva)

life is beyond mere body

देहे पातिनि का रक्षा यशो रक्ष्यमपातवत्।

नरः पतितकायोपि यशःकायेन जीवति॥ ५३

बल्लालदेवस्य भोजप्रभन्धे॥

dehe pātini kā rakṣā yaśo rakṣyamapātavat|

naraḥ patitakāyopi yaśaḥkāyena jīvati|| 53

ballāladevasya bhojaprabhandhe||

A quote from the famous Bhojaprabhandam of poet Ballaala.

Our human bodies would fall down and die out sooner or later..

So why should one be too much obsessed with protecting this perishable body?

But the name and fame one has earned should be preserved and protected with great care realizing that they are permanent and long enduring

A human being, even if his physical body falls down in death and decay, lives eternally through the body formed by his good name and standing in society.. ..

There is always the need to expect the unexpected

त्रैलोक्यनाथो रामोऽस्ति वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रकः।
तेन राज्याभिषेके तु मुहूर्त्तं कथितोऽभवत्॥२०॥
तन्मुहूर्त्तेन रामोऽपि वनं नीतोऽवनीम् विना॥
सीतापहारोऽप्यभवद्विरिञ्चिवचनं वृथा॥२१॥
॥बल्लालदेवस्य भोजप्रबन्धात्॥
trailokyanātho rāmo'sti vasiṣṭho brahmaputrakaḥ|
tena rājyābhiṣeke tu muhūrttaṁ kathito'bhavat||20||
tanmuhūrttena rāmo'pi vanaṁ nīto'vanīm vinā||
sītāpahāro'pyabhavadviriñcivacanaṁ vṛthā||21||
||ballāladevasya bhojaprabandhāt||

An interesting situation cited in the celebrated Bhojaprabandham. It is very difficult to explain the inscrutable vagaries of fate.
"Rama is the master of the three worlds and the godhead Himself, and Sage Vaishta is the son of Brahmadeva. The said Vasishta fixed the auspicious time for the coronation of Rama.  But at the same muhoorta (auspicious time), Rama had to leave for forest and during Rama's sojourn in forest, the unhappy incident of abduction of Sita by Ravana happened.  So even the words of the son of  Brahma can go wrong"

This situation can be viewed from two angles.
 Firstly,  A wise person may be embarking on a project after meticulous planning.  The implementation of the plan may entrusted to the most appropriate persons.  Still the plans may go haywire for no conceivable reason.  Vasishta is a great sage, and the son of Brahmadeva himself.  Brahmadeva is the creator of the three worlds, and the judgment of His son and the author of great Dharmasaastra should carry a lot of weight.  Vasishta fixed the time-slot for the coronation of Rama, and the latter is Himself the controller of the whole world. Still that coronation did not take place, and Rama went to forest and had his share of misery. So even the most well made plans could be visited with failure.

The second aspect is to consider whether fixing of auspicious time for any function is of much use.  One has to ponder as to whether the happenings in the world are in one's control.  Maybe the working of the world is programmed by a more powerful force.  Even if it happens that the son of Brahma himself has expected great things to happen at an appointed time, if the exalted will of the Master is otherwise, nothing can change the course of fate.

The idea should not be construed as supporting absolute fatalism..People who tend to place too much of faith in fate, somehow go slack in their planning. This attitude is unwelcome.  The only warning is that even foolproof planning need not result in complete success. There is always the need to expect the unexpected.

--

one has to be level-headed.

अफलानि दुरन्तानि समव्ययफलानि च।
अशक्यानि च वस्तूनि नारभेत विचक्षणः॥१३
॥बल्लालदेवस्य भोजप्रबन्धात्॥
aphalāni durantāni samavyayaphalāni ca|
aśakyāni ca vastūni nārabheta vicakṣaṇaḥ||13
||ballāladevasya bhojaprabandhāt||

A very appropriate guide for planning one's path of success as given out in the bhojaprabhandam of Ballaladeva.

"A man with keen intelligence will never embark on a mission
(1) which is apparently doomed for failure even at the outset, 
(2) which is likely to end in disaster,
(3) which will yield at the best only results just equal to the efforts put in or where the input would barely match the output
 or (4)  which he knows he is not capable of accomplishing."

"Discretion is the better part of valour" goes the wise saying.  It is futile to spend one's time and energy in projects which are not likely to yield favourable results.
 If keeping quiet is a better choice than purchasing disaster, the former course is to be preferred.  
But what we see in our day to day scenario in life is action diametrically opposite to this idea.  Planners even at macro level set out targets which are never realistic and politicians are adepts in laying foundation stones for projects which are never implemented. 
 Usually we are carried away by the initial euphoria and the hype. 
 One cardinal reason for such faulty approach is the lack of accountability. We just get carried away by our own words and the Goebbelian paradigm that a lie repeated too many times would be accepted by the masses as truth runs the roost. 


This does not mean that one should start only things which are coming in packages with promise of cent percent success. The ways of the world always have some uncertainty. 
 But handing out impossible promises or going ahead even when one smells disaster right from the start are not the ways to be chosen by a wise person.

 However  this should  not put an embargo on positive dreams.

--
|

It is all in the attitude

It is all in the attitude

सन्तस्तृणोत्सारणमुत्त्माङ्गात्सुवर्णकोट्यर्पणामामनन्ति।

प्राणव्ययेनापि कृतोपकाराः खलाः परे वैरमिवोद्वहन्ति॥४०॥

बल्लालदेवस्य भोजप्रबन्धात्

santastṛṇotsāraṇamuttmāṅgātsuvarṇakoṭyarpaṇāmāmananti|

prāṇavyayenāpi kṛtopakārāḥ khalāḥ pare vairamivodvahanti||40||

ballāladevasya bhojaprabandhāt

The difference in sense of gratitude as exhibited by the noble person and the selfish one is described here by Ballaladeva in Bhojaprabandam.

"A man of noble character considers even a small favour like removing a dried grass from his hair,done by another person as if it were a service amounting to a gracious gift of millions of gold coins.

However, a selfish and evilminded fellow brooks enmity even with a person who has given up his own life in the service of the former."

It is indeed very graceful to see some persons expressing their gratitude even for very ordinary favours, and even action by others which are not really favours at all.

We can see gentlemen saying "thank you" for many things which are done only in the normal course of people's activities, that too after extracting the price for the thing or service rendered.

But we also meet people who never feel any sense of gratitude towards people go out of the way to make our lives much better..

We often take the services for granted.

See the policeman or the soldier who is on duty always ready to do anything including the supreme sacrifice with their own life for the society or the country in the performance of their duties..

How many people are thankful to them?

Rather, people are keen to curse the public servant even for the small errors that may occur in the course of their heavy and hectic work schedule.

It is all in the attitude of men.

We have to realize that no service can ever be compensated adequately with cash payments.

A twitch of the eyebrow of the Master can change everything beyond recognition.

अम्भोधिः स्थलतां स्थलं जलधितां धूलीलवः शैलतां
मेरुर्मक्कुणतां तृणं कुलिशतां वज्रं तृणप्रायतां।
वह्निः शीतलतां हिमं दहनतामायाति यस्येच्छया
लीलादुर्ललिताद्भुतव्यसनिने देवाय तस्मै नमः॥३१॥
॥बल्लालदेवस्य भोजप्रभन्धात्॥
ambhodhiḥ sthalatāṁ sthalaṁ jaladhitāṁ dhūlilavaḥ śailatāṁ
merurmakkuṇatāṁ tṛṇaṁ kuliśatāṁ vajraṁ tṛṇaprāyatāṁ|
vahniḥ śītalatāṁ himaṁ dahanatāmāyāti yasyecchayā
līlādurlalitādbhutavyasanine devāya tasmai namaḥ||31||
||ballāladevasya bhojaprabhandhāt||
.
Here the poet Ballaladeva is paying respects in awe to the Divine will which creates so many miracles.
"The ocean turns into landscape and the land is turned into ocean in an infinitely small timespan by Him.A tiny speck of  dust is converted to mountain by Him and likewise  the   Meru mountain turns to dust.  A small piece of grass suddenly takes the shape of Vajrayudha or the weapon of thunderbolt, and the great weapon may not have the power of even a piece of grass if He wills so.   Smouldering fire may turn cool when He deems it fit and  the coolest snow may burn the world if He changes his mind.. The basic character of the Divine being appears to make things happen by his playful will  and my humble prostrations to that Great Force."

The basic character of objects remain so only when the great Lawgiver that is God wills it to be so.  We see sudden and explosive variations in nature which turns the entire universe topsy- turvy.  Think of the Tsunamis and cyclones, the wildfires and earthquakes.. We humans tend to be in a mood of complacency that everything in nature is under our control.  It is not so.  A twitch of the eyebrow of the Master can change everything beyond recognition.

--

fate is a major factor in shaping one's life.

fate is a major factor in shaping one's life.

लक्ष्मीकौस्तुभपारिजातसहजः सूनुः सुधाम्भोनीधे-
देवेन प्रणयप्रसादविधिना मूर्ध्ना धृतः शम्भुना।
अद्याप्युज्झति नैव दैवविहितं क्षैण्यं क्षपावल्लभः
केनान्येन विलङ्ग्यते विधिगतिः पाषाणरेखासखी॥२९
॥बल्लालदेवस्य भोजप्रबन्धात्॥
lakṣmīkaustubhapārijātasahajaḥ sūnuḥ sudhāmbhonīdhe-
devena praṇayaprasādavidhinā mūrdhnā dhṛtaḥ śambhunā|
adyāpyujjhati naiva daivavihitaṁ kṣaiṇyaṁ kṣapāvallabhaḥ
kenānyena vilaṅgyate vidhigatiḥ pāṣāṇarekhāsakhī||29
||ballāladevasya bhojaprabandhāt||

An introspection by the celebrated poet and wirter Ballaladeve of Varanasi, who lived in India in the 16-17th centurry AD when Akabar and Shajahan were in throne
In the course recording of the celebrated Bhojaraja, the poet exclaims with a tinge of sadness at the way fate takes people to untold misery.  Here he takes the example of the elegant moon, who has to undergo waxing and waning every fortnight.  He says.."  The moon has for its siblings, the goddess of wealth Lakshmi, the great gem Kaustubham adorning the neck of Narayanan and the Kalpvirksha which fulfils the desires of all the people (these three emanated from the milky ambrosical ocean when it was churned by devas and asuras to obtaine the elixir for eternal life, amrutham.).  Moreover his father is the milky ocean which is the storehouse of all the great treasures in the universe.  Not to be stopped with it, Lord Shambu, developed great fancy for the moon and with love he adorned his head with the lunar crescent. In spite of all these advantages, the moon has to undergo the loss of his lustre for fifteen days and then grow into full lustre in another fifteen day, and to continue this cycle eternally.  It is so oradained by fate. Even the greatest advantages and high connections cannot prevent this. The edict of the fate is recorded  as if with very sharp instrument on the hardest surface of a stone and it is not erasable.  The vagaries of fate have to be suffered by all.

We may make loud talks about our own capacity to create and turn the course of events to the best of our advantage.  The subject of management is full of pep talks and encouraging words on this.  But the theories will work only if the circumstances, which may be called as fate also, work in our favour.  One can decorate a person only when he is alive. The talent for decoration may be in our hands but the life of the person being decorated in in the hands of the fate.  The only factor which has turned the course of human existence ultimately was quirky change of contemporary circumstances, which we call fate.  Fate is very strong..May be people turn to God and prayer because they are afraid of the unpredictability of fate.

--

broken fences, even though mended will never have the original looks or strength.

जातमात्रं न यः शत्रुं व्याधिं वा प्रशमं नयेत्।
अतिपुष्टाङ्गयुक्तोऽपि स पश्चात्तेन हन्यते॥१४
बल्लालदेवकृते भोजप्रबन्धे।
jātamātraṁ na yaḥ śatruṁ vyādhiṁ vā praśamaṁ nayet|
atipuṣṭāṅgayukto'pi sa paścāttena hanyate||14
ballāladevakṛte bhojaprabandhe|

An interesting statement from Bhallaladeva of Varanasi, who wrote the history of King Bhoja, in his celebrated Bhojaprabandam.
" When one comes to know that he has contacted enmity with someone or that he has symptoms of a disease, he should destroy the enemy at that moment itself and take treatment and raze away all the symptoms of the disease without the slightest delay.  Even if the man is healthy and very strong, if the enemy or  the disease is given time to strengthen themselves,  later on they will defeat and destroy the person.

Prevention is better than cure, they say.  But in our life of conflicts we cannot help acquiring either enemies or diseases.  But once we know that a fellow is an enemy, it is meaningless to show kindness to him and tolerate him.. Friendships are easily broken, but when an enmity arises, it persists for ever.
Some people may remain inactive for some time' but broken fences, even though mended will never have the original looks or strength.
Many diseases attack the body in a small way.. We leave it as  "it is just a cold", "it is just a fever"  or "it is just a boil"  and neglect them.  But later on the same maladies can convert themselves to pneumonia, tuberculosis or a malignant growth.   So eternal vigil against enemies and disease  alone can keep us afloat.

ജാതമാത്രം ന യഃ ശത്രും വ്യാധിം വാ പ്രശമം നയേത്।

അതിപുഷ്ടാങ്ഗയുക്തോഽപി സ പശ്ചാത്തേന ഹന്യതേ॥൧൪

ബല്ലാലദേവകൃതേ ഭോജപ്രബന്ധേ।

വാരണാസിയില്‍ ജനിച്ച ബല്ലാലദേവന്‍ രചിച്ച ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ ഭോജപ്രബന്ധം എന്ന കൃതിയില്‍ നിന്ന് ഒരു സുഭാഷിതം. ഭോജമഹാരാജവിന്‍റെ ജീവിതം അടിസ്ഥാനമാക്കി രചിച്ച ഒരു കൃതിയാണിത്.

അര്‍ത്ഥം:

ഒരാള്‍ താന്‍ വേറൊരാളുമായി ശത്രുതയില്‍ ആണെന്ന കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയാലോ ആ ശത്രുതയുടെ ചെറിയ ലക്ഷണങ്ങള്‍ പോലും കാണുകയോ ചെയ്താല്‍ ഉടനെത്തന്നെ ആ ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കാന്‍ ഉള്ള നടപടികള്‍ കൈക്കൊള്ളണം. അതുപോലെ ഏതെങ്കിലും രോഗത്തിന്‍റെ ചെറിയ ലക്ഷണങ്ങള്‍ അനുഭവപ്പെടുകയാണെങ്കില്‍ പോലും ആ രോഗം ഉടന്‍ തന്നെ വേണ്ട വിധം ചികിത്സിച്ച് സുഖക്കേട് പൂർണമായി ഭേദപ്പെടുത്തിയെടുക്കുന്ന കാര്യത്തില്‍ ഒട്ടും അമാന്തം കാണിക്കരുത്. എന്തെന്നാല്‍ ഒരാള്‍ എത്ര ശക്തന്‍ ആണെങ്കിലും, എത്ര ആരോഗ്യവാന്‍ ആണെങ്കിലും അയാളുടെ ശത്രുവോ അല്ലെങ്കില്‍ അയാളെ ആക്രമിക്കാന്‍ ഒരുങ്ങുന്ന രോഗമോ സ്വയം ശക്തരാകാന്‍ ഉള്ള സമയവും സന്ദര്‍ഭവും നല്‍കിയാല്‍ പിന്നീട് അവ ഏറെ ശക്തി പ്രാപിച്ചു അയാളെ നാശത്തിലേയ്ക്ക് തള്ളിവിടും.

അപകടവും വെല്ലുവിളികളും ഒഴിവാക്കുക, രോഗങ്ങള്‍ വരാതെ സൂക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് അപകടം വന്ന ശേഷം എതിരിടുക, രോഗം വന്ന ശേഷം ചികിത്സിക്കുക എന്നിവയെക്കാള്‍ എപ്പോഴും അഭിലഷണീയം എന്ന് അറിവുള്ളവര്‍ പറയാറുണ്ട്‌. പക്ഷെ സംഘര്‍ഷങ്ങളും വെല്ലുവിളികളും എപ്പോഴും നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന നമ്മുടെ ജീവിതത്തില്‍ ശത്രുക്കളോ വ്യാധികളോ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാവാതെ സൂക്ഷിക്കുക എന്നത് തികച്ചും അസാധ്യമാണ്.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഒരാള്‍ നമ്മോടു ശത്രുത വച്ചു പുലര്‍ത്തുന്നു എന്ന് നമുക്ക് ബോധ്യം വന്നാല്‍ പിന്നെ അയാളോട് ദയ കാണിക്കുന്നതിലും അയാളോട് സഹിഷ്ണുത വച്ചു പുലര്‍ത്തുന്നതിലും ഒരു അര്‍ത്ഥവും ഇല്ല.

സൌഹൃദങ്ങള്‍ ചെറിയ പ്രകോപനങ്ങള്‍ കൊണ്ട് പോലും എളുപ്പത്തില്‍ തകര്‍ന്നു പോകാം. പക്ഷെ ശത്രുത ഉണ്ടായാല്‍ പിന്നെ അത് തികച്ചും ഇല്ലാതാവുകയില്ല, അത് വല്ല വിധവും തുടര്‍ന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും.

ചിലര്‍ ശത്രുക്കളോട് കുറേക്കാലം തണുപ്പന്‍ സ്വഭാവം പ്രകടിപ്പിച്ച ശേഷം എല്ലാം ശരിയായി എന്ന് കരുതിമുന്നോട്ടു പോവും. പക്ഷെ വേലിയോ മതിലോ ഒരിക്കല്‍ തകര്‍ന്ന ശേഷം ഏച്ചുകൂട്ടി ശരിപ്പെടുത്തിയാലും അവയ്ക്ക് ഒരിക്കലും അവയുടെ സ്വാഭാവികമായ ബലമോ രൂപമോ കെട്ടുറപ്പോ തിരിച്ചു കിട്ടാന്‍ പോകുന്നില്ല.

ഒത്തിരി രോഗങ്ങള്‍ നമ്മുടെ ശരീരത്തെ ബാധിക്കുന്നത് വളരെ നിസ്സാരമായ വിധത്തില്‍ ആയിരിക്കും. നാം അത് വെറും ഒരു ജലദോഷമല്ലേ, അത് ഒരു കൊച്ചു കുരു അല്ലേ എന്നൊക്കെ കരുതി രോഗലക്ഷണം കാര്യമായി എടുക്കാറില്ല. പക്ഷെ അതേ പ്രശ്നങ്ങള്‍ തന്നെ കാലക്രമേണ ന്യൂമോണിയയും ക്ഷയവും, അര്‍ബുദവും ഒക്കെ ആയി മാറാറുണ്ട്‌. ഇത് നല്ലവണ്ണം മനസ്സിലാക്കി ശത്രുക്കളുടെ കാര്യത്തിലും രോഗങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലും നിരന്തരമായ കരുതലോടെ മാത്രം മുന്നോട്ടു നീങ്ങിയാലേ നമുക്ക് ജീവിതം നല്ല നിലയില്‍ നിലനിര്‍ത്താന്‍ കഴിയുകയുള്ളൂ.

।श्रीकृष्णो रक्षतु।
|śrīkṛṣṇo rakṣatu|
Have a nice and happy day
with profound respect and warm regards
K V Ananthanarayanan
blog   http://kanfusion.blogspot.com/
त्यजन्तु बान्धवाः सर्वे निन्दन्तु गुरवो जनाःI
तदापि परमानन्दो गोविन्दो मम जीवनंII
let all my relatives abandon me, let the great people insult me, still I am in supreme bliss since my life  is GOVINDA alone.
Iकृष्णात् परं किमपि तत्वं अहं न जाने"I
लोकाः समस्ताः सुखिनो भवन्तु।
lokāḥ samastāḥ sukhino bhavantu|

genuine misery

सेवा सुखानां व्यसनं धनानां
याञ्चा गुरूणाम् कुनृपः प्रजानां।
प्रनष्टशीलश्च सुतः कुलानां
मूलावघातः कठिनः कुठारः॥१०१॥
बल्लालदेवस्य भोजप्रभन्धात्
sevā sukhānāṁ vyasanaṁ dhanānāṁ
yāñcā gurūṇām kunṛpaḥ prajānāṁ|
pranaṣṭaśīlaśca sutaḥ kulānāṁ
mūlāvaghātaḥ kaṭhinaḥ kuṭhāraḥ||101||
ballāladevasya bhojaprabhandhāt


Another quote from Bhojaprabhanadam.. 
about the worst situations in life   that can arise   to anyone.. 
situation that could thoroughly and completely upset their very existence  --
are enumerated here

The most humiliating situations  which could verily be like the fall of the blade of a sharp axe cutting into the primary roots of one's life are:-

1.  For one who is used to a   comfortable existence  in life, service under a boss who is a real taskmaster.

2. For the accumulated wealth of a person, tendency to spend money on evil things like gambling, hooch and other immoral activities.

3. For a person with self-respect, when  he faces a situation where he has to beg or crib for something.
4. For a set of law-abiding citizens , the existence of a cruel  and despotic monarch.

5. For a reputed and respectable family,  the activities of a son who has lost his character.

A boss who is a taskmaster can be the cause of anxiety and sense of insecurity for any servant.  
This does not mean that the boss can always  afford to be lenient.
Normally the employees never obey a kind boss...it is the dharma of Kaliyuga.  Only the cracking of the whip could do the trick .
But there should be sufficient good sense on the part of the boss to understand that the situation  is not ever comfortable for one  who finds himself at the biting end of the whip.

Funny are the ways of riches..
People toil hard to earn, they apply fair means or foul in the process...but all the money can vanish into thin air if one is under the control of evil habits. 

 For an aristocrat, if he loses his wealth and  influence and is forced to a condition where he has to beg for something, it is worse than  death for him. 

A bad king or his modern avatars can ruin a civil society or the nation as a whole.
 We have seen many sons  right from  Duryodhana onward to the heirs apparent we encounter at   present who have ensured or are effectively overseeing  the downfall  of their family and clan through their own misdeeds.

സേവാ സുഖാനാം വ്യസനം ധനാനാം

യാഞ്ചാ ഗുരൂനാം കുനൃപഃ പ്രജാനാം।

പ്രനഷ്ടശീലശ്ച സുതഃ കുലാനാം 

മൂലാവഘാതഃ കഠിനഃ കുഠാരഃ॥

൧൦൧॥ബല്ലാലദേവസ്യ ഭോജപ്രബന്ധാത്

മൂര്‍ച്ചയേറിയ വാള്‍മുന കൊണ്ട് വെട്ടേറ്റ് തുണ്ടം തുണ്ടമായി മുറിയുന്നതുപോലുള്ള അവസ്ഥ മനുഷ്യര്‍ക്ക് താഴെപ്പറയുന്ന സന്ദര്‍ഭങ്ങളില്‍ ഉണ്ടാവാം 

 1 കുറെ ആത്മാഭിമാനത്തോടെ ജീവിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിക്ക് വകതിരിവില്ലാത്ത ഹൃദയശൂന്യനായ യജമാനന്റെ കീഴില്‍ ജോലിയെടുക്കേണ്ടി വരുക.

 2 കഷ്ടപ്പെട്ട് സ്വരൂപിച്ച സമ്പത്ത് ചൂത്, മദ്യം, അസാന്മാര്‍ഗ്ഗിക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ എന്നിവയിലൂടെ നഷ്ടപ്പെട്ടു പോവുക 

 3 അന്തസ്സുള്ള മനുഷ്യന് ഭിക്ഷ യാചിക്കേണ്ടി വരിക 

 4 നിയമവാഴ്ചയും നീതിയും സമാധാനവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന പൌരന്മാര്‍ക്ക് സ്വേച്ഛാധിപതിയും ക്രൂരനുമായ രാജാവിനെ കിട്ടുക 

 5 നല്ല നിലയില്‍ ജീവിക്കുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിന് തന്തോന്നിയായ ഒരു മകനെ കിട്ടുക.. അവന്‍റെ പ്രവൃത്തികള്‍ കാരണം ആര്‍ക്കും തല ഉയര്‍ത്തി നടക്കാന്‍ പറ്റാത്ത അവസ്ഥ ഉണ്ടാവുക