iron, when beaten and flattened and is built as a ship or vessel floats on the surface of water

सीदति येनैव जडः प्राज्ञस्तेनैव तरति दुर्गाणि।

पिण्डितं अयो अप्सु मज्जति तदेव पात्रीकृतं प्लवते॥

आर्याकोशः रविगुप्तस्य

sīdati yenaiva jaḍaḥ prājñastenaiva tarati durgāni|

piṇḍitaṁ ayo apsu majjati tadeva pātrīkṛtaṁ plavate||

āryākośaḥ raviguptasya

Some objects and materials baffle an inert and foolish person and pushes him to complete inaction and laziness

The smart and resourceful person uses the same objects and materials and with consummate skill overcomes very difficult and formidable situations . Iron found in the form of a huge lump, if it is placed on water would sink unceremoniously. However, the same iron, when beaten and flattened and is built as a ship or vessel floats on the surface of water and enables all to cross the sea.

येन because of which वस्तुना एव object alone जडः the inert, less endowed, foolish person सीदति remains inactive, is not able to act or work properly तेन एव with that object too प्राज्ञः the smart, knowledgeable person दुर्गाणि तरति overcomes situations which are difficult to negotiate

पिण्डितं shaped as a huge soli lump अयः iron अप्सु in waters मज्जति sinks .. तद् एव that (iron) itself पात्रीकृतं when flattened and shaped as a vessel , boat, ship प्लवते floats

സീദതി യേനൈവ ജഡഃ പ്രാജ്ഞസ്തേനൈവ തരതി ദുര്‍ഗാണി।

പിണ്ഡിതം അയോ അപ്സു മജ്ജതി തദേവ പാത്രീകൃതം പ്ലവതേ॥

ആര്യാകോശഃ രവിഗുപ്തസ്യ

കഴിവും അറിവും ഒട്ടും ഇല്ലാത്ത ജഡതുല്യനായ ഒരു മനുഷ്യന്‍ ചിത വസ്തുക്കളും ഘട്ടങ്ങളും കണ്ടു ഒന്നും ചെയ്യാനാവാതെ പകച്ചു നില്‍ക്കും . കര്‍മ്മശേഷിയും ഉത്സാഹവും ധാരാളം ഉള്ള വ്യക്തി അതേ വസ്തുക്കളെ ഉപയോഗിച്ച് ആ വിഷമഘട്ടം എളുപ്പത്തില്‍ തരണം ചെയ്യുന്നു.

ഒരു കട്ടയായി കാണുന്ന ഇരുമ്പ് വെള്ളത്തില്‍ ഇടുകയാണെങ്കില്‍ അത് ഉടനെ അടിത്തട്ടിലേക്ക് മുങ്ങിപ്പോകും. പക്ഷെ അതെ ഇരുമ്പ് അടിച്ചു പരത്തി തോണിയോ കപ്പലോ നിര്‍മ്മിക്കുമ്പോള്‍ ആ യാനം വെള്ളത്തില്‍ പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. അത് ഉപയോഗിച്ച് കണ്ണെത്താത്ത ദൂരങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാന്‍ സാധിക്കും.